Przeczytaj bezpłatny numer czasopisma
które pomaga pedagogom w
codziennej pracy i śledzeniu
zmian prawnych

Ocena dorobku zawodowego

Autor: Anna Kiełb

Dyrektor dokonując oceny dorobku zawodowego nauczyciela ubiegającego się o kolejny stopień awansu, nie musi brać pod uwagę projektu oceny opracowanego przez opiekuna stażu.

I etap: Opiekun stażu

Do obowiązków opiekuna stażu należy m.in. przygotowanie projektu oceny za okres stażu dla nauczyciela starającego się o uzyskanie stopnia nauczyciela kontraktowego lub mianowanego. Artykuł 9c ust. 5 Ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.) mówi:
„Zadaniem opiekuna stażu, o którym mowa w ust. 4, jest udzielanie nauczycielowi pomocy, w szczególności w przygotowaniu i realizacji w okresie stażu planu rozwoju zawodowego nauczyciela, oraz opracowanie projektu oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu”.
Z kolei Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. z 2004 r. Nr 260, poz. 2593 z późn. zm.) doprecyzowuje termin opracowania projektu oceny:
„§ 5. Opiekun stażu przedstawia dyrektorowi szkoły projekt oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu w terminie 14 dni od dnia zakończenia stażu przez nauczyciela”.

Przepisy prawa nie precyzują, jak ma wyglądać projekt oceny. Opiekun obserwuje nauczyciela podczas stażu, pomaga w realizacji planu rozwoju zawodowego. I właśnie te obserwacje mają być podstawą opracowania projektu oceny dorobku zawodowego. Opiekun nie decyduje o spełnieniu lub niespełnieniu przez nauczyciela wymagań niezbędnych do uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego lub mianowanego. Należy to do kompetencji odpowiednich komisji.

Opiekun może opracować projekt w oparciu o rozmowy z nauczycielem, omówienie obserwowanych lub prowadzonych lekcji, działania podejmowane w trakcie stażu, wspólne rozwiązywanie problemów. Jest tylko jeden warunek – zadania opiekuna musi spełniać rzetelnie i z zaangażowaniem, wtedy zdobędzie bardzo dużo informacji do projektu oceny.

Projekt oceny dorobku zawodowego może zawierać odpowiedzi na poniższe pytania:

  • Jaki był stopień realizacji zaplanowanych działań?
  • Jakie były przyczyny niezrealizowania zadań?
  • Jak nauczyciel prowadził dokumentację szkolną, wypełniał dzienniki, arkusze ocen, dzienniki zajęć pozalekcyjnych (art. 42 ust. 2 pkt 2 KN)?
  • W jaki sposób nauczyciel prowadził lekcje obserwowane, jakie metody i środki dydaktyczne stosował, jak oceniał uczniów, jakie informacje zwrotne im przekazywał, jak się komunikował?
  • Jak nauczyciel radził sobie z dyscypliną na zajęciach, jak dostosowywał wymagania edukacyjne dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, jak indywidualizował pracę z nimi?
  • Jaką korzyść dzieciom, placówce, środowisku przyniosły działania nauczyciela podjęte w okresie stażu?
  • W jakim zakresie nauczyciel współpracował z innymi pracownikami szkoły w realizacji działań, w doskonaleniu wewnątrzszkolnym?
  • Jak nauczyciel współpracował z rodzicami, jak się z nimi komunikował, jakie działania podjęli wspólnie?
  • W jakie działania, wynikające z potrzeb szkoły, angażował się nauczyciel?
  • W jakich dziedzinach nastąpił rozwój zawodowy nauczyciela?
  • Jakie działania w okresie stażu nauczyciel podjął poza planem rozwoju, w tym z własnej inicjatywy?
  • Jakimi cechami wykazywał się nauczyciel, realizując zadania z planu rozwoju?
  • Jakie dodatkowe kompetencje, umiejętności zdobył w czasie odbywania stażu?

II etap: Dyrektor

Zgodnie z art. 9c Karty Nauczyciela, dyrektor dokonuje oceny dorobku zawodowego nauczyciela ubiegającego się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego, mianowanego lub dyplomowanego:
„Art. 9c.
6. Ocenę dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu ustala, w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia złożenia sprawozdania, o którym mowa w ust. 3, z uwzględnieniem stopnia realizacji planu rozwoju zawodowego nauczyciela, dyrektor szkoły:
1) w przypadku nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego – po zapoznaniu się z projektem oceny opracowanym przez opiekuna stażu i po zasięgnięciu opinii rady rodziców;
(…).
8. Ocena dorobku zawodowego nauczyciela może być pozytywna lub negatywna. Ocena sporządzana jest na piśmie i zawiera uzasadnienie oraz pouczenie o możliwości wniesienia odwołania.

Jak widać, dyrektor zapoznaje się z projektem oceny przygotowanym przez opiekuna stażu, ale wystawienie oceny jest jego suwerenną decyzją. Teoretycznie jest więc możliwe, że w projekcie znajdzie się propozycja oceny pozytywnej, a dyrektor ustali ocenę negatywną.

Przykład: Nauczyciel stażysta realizował sumiennie zadania z planu rozwoju zawodowego, w projekcie znalazła się propozycja oceny pozytywnej, jednak dyrektor ustalił ocenę negatywną, ponieważ nauczyciel odmówił wykonania polecenia służbowego.

Może się tak zdarzyć, że ocena będzie pozytywna, choć znajdą się w uzasadnieniu również negatywne informacje. Zapytał mnie kiedyś nauczyciel, czy można się odwołać od niepochlebnych informacji w pozytywnej ocenie dorobku zawodowego. Prawo nie przewiduje takiej możliwości.

Dyrektor placówki musi ustalić ocenę dorobku zawodowego za okres stażu z uwzględnieniem stopnia realizacji planu rozwoju zawodowego. Jeśli się okaże, że wiele zadań z planu nie zostało wykonanych, dyrektor ma prawo wystawić negatywną ocenę za okres stażu.

Przykład: Nauczyciel przygotował bardzo ogólnikowy plan rozwoju zawodowego na stopień nauczyciela dyplomowanego. Potem zrealizował znacznie więcej działań kosztem zadań z planu. Dyrektor porównując plan i sprawozdanie, stwierdził, że znaczna część zadań nie została wykonana. Ustalił negatywną ocenę. Nauczyciel się odwołał, ale ocena została utrzymana przez kuratora oświaty. Nauczyciel otrzymał informację, że powinien przygotować aneks do planu, skoro uległ on tak dużym zmianom.

Ocena za okres stażu musi zawierać uzasadnienie. W uzasadnieniu pozytywnej oceny dyrektor może wykorzystać projekt oceny przygotowany przez opiekuna, opinię rady rodziców oraz własne informacje i obserwacje dotyczące:

  • zajęć prowadzonych przez nauczyciela, wykorzystywanych metod i form pracy, sprawdzania umiejętności uczniów,
  • wypełniania podstawowych obowiązków i dokumentacji,
  • włączania się w pracę szkolnych zespołów zadaniowych,
  • współpracy z rodzicami i nauczycielami,
  • doskonalenia własnego warsztatu pracy, rozwijania kompetencji, umiejętności,
  • efektywności podejmowanych działań,
  • reakcji nauczyciela na zaistniałe problemy,
  • zaangażowania w imprezy prowadzone w placówce,
  • inicjowania przedsięwzięć na rzecz uczniów itp.

Zadaniem dyrektora nie jest jednak ocena spełnienia wymagań niezbędnych do uzyskania stopnia awansu zawodowego (co jest, niestety, częstą praktyką w szkołach). Jest to kompetencja komisji kwalifikacyjnych i egzaminacyjnych. Dyrektorzy często oceniają, jak nauczyciele spełnili wymagania niezbędne, zamiast uzasadnić pozytywną lub negatywną ocenę, kierując się własnymi spostrzeżeniami oraz projektem oceny opiekuna i opinią rady rodziców.

Należy pamiętać, że nauczyciel, aby otrzymać ocenę za okres stażu od dyrektora, nie ma obowiązku przedstawiania dokumentacji potwierdzającej wykonanie działań z planu rozwoju. Przedstawia sprawozdanie i dyrektor na jego podstawie, po zapoznaniu się z projektem oceny i opinią rady rodziców ustala ocenę dorobku zawodowego za okres stażu. Od negatywnej oceny nauczyciel może się odwołać do organu sprawującego nadzór pedagogiczny w terminie 14 dni od jej otrzymania. Organ ma 21 dni na rozpatrzenie odwołania, a ocena ustalana przez niego jest ostateczna.

Aby zobaczyć pełną wersję artykułu

Zamów prenumerate
Ten serwis używa plików cookies zgodnie z Polityką Cookies. Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza jej akceptację.