Przeczytaj bezpłatny numer czasopisma
które pomaga pedagogom w
codziennej pracy i śledzeniu
zmian prawnych

Pomoc nauczyciela

Autor: Joanna Lesińska

W jakich placówkach można zatrudnić pomoc nauczyciela? Jakie kwalifikacje są niezbędne do pełnienia tej funkcji? Jaki jest status zawodowy osoby pełniącej taką funkcję?

Dyrektorzy wielu szkół, w których kadra nauczycielska jest niewystarczająca do wykonywania statutowych zadań w zakresie opieki nad uczniami, zapewnienia bezpieczeństwa i utrzymania porządku, zastanawiają się, czy zatrudnić dodatkowy personel – do pomocy nauczycielowi, innym pracownikom szkoły czy uczniom.

Placówki zatrudniające pomoc nauczyciela
Odpowiedzi na pytanie, jakie szkoły mogą zatrudniać pomoc nauczyciela, należy szukać w ramowych statutach szkół, stanowiących załączniki do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. z 2001 r. Nr 61, poz. 624 z późn. zm.). I tak, zgodnie z § 14 ust. 2 załącznika nr 1, § 13 ust. 1 i 2 załącznika nr 2 oraz § 15 ust. 1 i 2 załącznika nr 3, pomoc nauczyciela:

  • powinna być zatrudniona w przedszkolu specjalnym dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym, z niepełnosprawnością ruchową, z autyzmem i z niepełnosprawnościami sprzężonymi (w przedszkolu integracyjnym i w przedszkolu ogólnodostępnym z oddziałami integracyjnymi zatrudnia się zamiast pomocy nauczyciela dodatkowo nauczycieli posiadających specjalne przygotowanie pedagogiczne oraz specjalistów prowadzących zajęcia rewalidacyjne),
  • powinna być zatrudniona w podstawowych szkołach specjalnych i w szkołach ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym, z niepełnosprawnością ruchową, z autyzmem i niepełnosprawnościami sprzężonymi w klasach I–IV,
  • w uzasadnionych przypadkach może być zatrudniona w klasach V i VI oraz w podstawowych szkołach integracyjnych i w szkołach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi (co do zasady w szkołach integracyjnych i z oddziałami integracyjnymi zatrudnia się dodatkowo nauczycieli posiadających specjalne przygotowanie pedagogiczne oraz specjalistów prowadzących zajęcia rewalidacyjne),
  • w uzasadnionych przypadkach może być zatrudniona w gimnazjach specjalnych i w gimnazjach ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym, z niepełnosprawnością ruchową, z autyzmem i niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz w gimnazjach integracyjnych i w gimnazjach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi (co do zasady w gimnazjach integracyjnych i z klasami integracyjnymi zatrudnia się dodatkowo nauczycieli posiadających specjalne przygotowanie pedagogiczne oraz specjalistów prowadzących zajęcia rewalidacyjne),może być zatrudniona w innych szkołach i przedszkolach niż wyżej wymienione, a więc także ogólnodostępnych bez oddziałów specjalnych lub integracyjnych, w zależności od potrzeb placówki, o ile taką możliwość przewidują ich statuty.

W resortowym projekcie nowego rozporządzenia w sprawie ramowych statutów szkół publicznych przewiduje się możliwość zatrudnienia pomocy nauczyciela w szkołach ponadgimnazjalnych, za zgodą organu prowadzącego.

Status prawny pomocy nauczyciela
Jest to niewątpliwie pracownik niepedagogiczny w rozumieniu art. 5d Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), zaliczany do grupy pracowników pomocniczych i obsługi, do którego stosuje się przepisy Ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 223, poz. 1458 z późn. zm.) wraz z przepisami wykonawczymi. Pomoc nauczyciela zatrudnia się na podstawie umowy o pracę (art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o pracownikach samorządowych). Osoba zatrudniona na pełny etat powinna pracować na omawianym stanowisku 40 godzin tygodniowo, na zasadach dotyczących ogółu pracowników.

Kwalifikacje i wynagrodzenie pomocy nauczyciela
Z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 50, poz. 398 z późn. zm.) wynika, że pomoc nauczyciela musi mieć co najmniej wykształcenie podstawowe, nie musi się legitymować doświadczeniem zawodowym i należy do VI kategorii zaszeregowania, jeśli chodzi o poziom wynagrodzenia. Oznacza to, że dyrektor musi samodzielnie zdecydować, jakiego wymaga doświadczenia i kwalifikacji zawodowych od kandydata do pracy na stanowisku pomocy nauczyciela, a także, czy dany kandydat jest osobą odpowiednią do pracy w jego placówce, biorąc pod uwagę potrzeby nauczycieli i uczniów. Musi także pamiętać o uwzględnieniu pomocy nauczyciela w arkuszu organizacyjnym szkoły wraz z innymi pracownikami niepedagogicznymi. Zatrudnienie pomocy nauczyciela zależy więc od akceptacji ze strony organu prowadzącego.

Kim jest i co robi pomoc nauczyciela?
Prawo oświatowe nie zawiera katalogu obowiązków pomocy nauczyciela. Osoba pracująca na omawianym stanowisku w szczególności współpracuje z nauczycielem w zakresie zapewnienia opieki uczniom. Jej zakres obowiązków może być różny w poszczególnych szkołach, uzależniony od potrzeb zarówno dzieci, biorąc pod uwagę ich wiek, stopień rozwoju i ewentualne niepełnosprawności, jak i wymaganego wsparcia dla nauczycieli, z uwagi na ich obciążenie obowiązkami pedagogicznymi. Czasem zakres obowiązków pomocy nauczyciela może być łączony z obowiązkami woźnego, w zależności od potrzeb konkretnej placówki, i polega na wspieraniu również pracowników niepedagogicznych.

Przykładowo do obowiązków pomocy nauczyciela mogą należeć:

  • wspomaganie nauczyciela w przygotowywaniu i prowadzeniu zajęć,
  • dbanie o porządek w czasie zajęć i po ich zakończeniu,
  • dbanie o estetykę pomieszczeń i mienie szkoły,
  • opieka nad uczniami w czasie spacerów i wycieczek,
  • wspieranie uczniów w czynnościach samoobsługowych (ubieraniu, jedzeniu, wyjściach do toalety, myciu rąk),
  • dbanie o wygląd dzieci,
  • odbiór dzieci od rodziców przed zajęciami i przekazywanie ich rodzicom po zajęciach,
  • dbałość o przestrzeganie w placówce zasad bhp,
  • pomoc woźnym w pracach porządkowych w okresie ferii szkolnych,
  • dbanie o czystość i porządek w przydzielonych pomieszczeniach.

 

Pomoc nauczyciela nie powinna zastępować pedagoga w zakresie udzielania informacji rodzicom o postępach lub trudnościach w nauce ich dzieci, nie może bowiem przejmować obowiązków nauczyciela. Czynności pomocy nauczyciela mają charakter techniczny i porządkowy.

Pomoc może być cennym pracownikiem, wspierającym nauczycieli w opiece nad uczniami, którzy z różnych przyczyn nie radzą sobie z samodzielnym wykonywaniem codziennych czynności. Ma to niewątpliwie wpływ na poczucie bezpieczeństwa dzieci i organizację pracy, gdyż nauczyciel nie musi skupiać uwagi wyłącznie na dziecku lub dzieciach wymagających w danej chwili wsparcia i może dalej prowadzić zajęcia z uczniami. Pomoc nauczyciela powinna także przyczyniać się do utrzymywania ładu i porządku zarówno na zajęciach prowadzonych w szkole lub przedszkolu, jak i poza nimi oraz czuwać nad przestrzeganiem zasad bhp.

Aby zobaczyć pełną wersję artykułu

Zamów prenumerate
Ten serwis używa plików cookies zgodnie z Polityką Cookies. Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza jej akceptację.