„Nie chce mu się” to nie diagnoza Jak rozmawiać z uczniem, który nie chce się uczyć

Czy ta sytuacja brzmi znajomo?

Nikt nie podniósł głosu. Nie padł żaden zarzut. Obie nauczycielki naprawdę się o nią martwiły. Rozmowa skończyła się, zanim zdążyła się zacząć.
Nie chce mu się brzmi jak diagnoza, choć najczęściej jest interpretacją tego, co widzimy. Uczeń przestaje wykonywać zadania, nie przygotowuje się, rezygnuje przy pierwszej trudności albo mówi wprost o braku zainteresowania nauką. Zmiana w funkcjonowaniu ucznia jest widoczna, ale jej przyczyna rzadko bywa oczywista.

Za wycofaniem mogą stać brak sensu, przekonanie, że kolejna próba i tak zakończy się porażką, trudność w uczeniu się, przeciążenie, choroba, kryzys rodzinny, wykluczenie lub przemoc rówieśnicza. Część z tych przyczyn wymaga innego działania niż rozmowa o motywacji, do czego wrócimy w dalszej części tego artykułu. Znaczenie ma również to, czego uczeń doświadcza w samej szkole. Czy rozumie stawiane mu wymagania i ma poczucie, że może im sprostać? Czy jego próby są zauważane, czy widoczne jest przede wszystkim kolejne niewykonane zadanie?

Nie chodzi o to, by za każdym nie chce mi się szukać ukrytego wytłumaczenia. Czasem uczeń po prostu nie chce w danym momencie podjąć wysiłku. Rozmowa powinna jednak zaczynać się od założenia, że przyczyny jeszcze nie znamy.
Metaanaliza Juliena Bureau i współpracowników, obejmująca 144 badania i ponad 79 tys. uczniów, sprawdzała, która z trzech potrzeb jest najsilniej związana z bardziej autonomiczną motywacją. Najwyżej znalazło się poczucie kompetencji, przed autonomią i relacyjnością. Autorzy porównali też związek między motywacją a wsparciem ze strony rodziców i nauczycieli. W drugim p...