Dołącz do czytelników
Brak wyników

Narzędziownia

22 sierpnia 2022

NR 134 (Wrzesień 2022)

Hip-hop jako narzędzie komunikacyjne w relacji uczeń – dorosły – propozycje działań wychowawczych

0 133

Dostępność i obecność dorosłego to niezbędne elementy w procesie wychowania. Gdy tych składowych zabraknie, spotykamy się z ucieczką dziecka na margines, do świata online bądź do świata muzyki (choć w tej ostatniej ucieczce nie doszukiwałbym się czegoś niepokojącego). Uciekając, młody człowiek poszukuje akceptacji i wsparcia. Muzyka służy zarówno do zabawy, jak i do życiowego podbudowania człowieka. Obecnie m.in. hip-hop kształtuje postawy współczesnego młodego pokolenia, warto zatem otworzyć się na ten świat i lepiej go poznać.

Walor wychowawczy hip-hopu

Hip-hop umożliwia młodym ludziom wyrażanie siebie, a także pozwala na publiczne okazywanie emocji, również tych skrajnych. Dzięki tej kulturze młodzi ludzie mogą manifestować swój światopogląd. Artyści pełnią funkcję przewodników, stając się wyznacznikami zachowań dla swoich odbiorców. Jak widać, hip-hop kształtuje postawy współczesnego młodego pokolenia, zatem warto otworzyć się na ten świat i go lepiej poznać. Dzięki zagłębieniu się w kulturę hip-hop będziemy w stanie poznać zainteresowania i potrzeby młodych ludzi, których wcześniej nie dostrzegaliśmy. Pasję tę potraktować należy jako antidotum na ból egzystencjalny, ale również jako sposób komunikowania przez młodego człowieka swoich przemyśleń i potrzeb.

POLECAMY

„Hip-Hop Druga Szansa” – działania dla młodzieży i dorosłych

Autorskie działania edukacyjno-profilaktyczne „Hip-hop Druga Szansa” kieruję przede wszystkim do młodzieży w wieku 12–18 lat. Jednak w ramach projektu rozmawiamy również z rodzicami, nauczycielami, bibliotekarzami i pedagogami. Działania te oparte zostały na publikacji popularnonaukowej mojego autorstwa – Hip-hop jako narzędzie resocjalizacji młodzieży. Pisanie i nagrywanie własnych utworów, akcje charytatywne, realizacja teledysków, warsztaty edukacyjno-profilaktyczne, spotkania z raperami, warsztaty graffiti to wszystko działania dla młodzieży i organizowane z młodzieżą. Zależy mi na tym, aby młody człowiek stanął przed szansą dostrzeżenia swojego potencjału, co może skutkować pozytywną zmianą w jego dotychczasowym życiu. Hip-hop traktuję jako lekarstwo dla duszy młodego człowieka oraz alternatywną i konstruktywną formę spędzania czasu wolnego. Podczas warsztatów poruszam następującą problematykę: agresja i presja rówieśnicza, depresja młodzieży, cyberprzemoc, patostreaming, substancje psychoaktywne. Dostrzeżenie w podopiecznym potencjału i wyciągnięcie go na wierzch może okazać się milowym krokiem w odnalezieniu siebie przez młodego człowieka. Młody nie znaczy głuchy! 

Wymiar terapeutyczny hip-hopu:

  • likwidowanie stanów napięcia,
  • podnoszenie na duchu,
  • podnoszenie samooceny,
  • dostarczanie przyjemności,
  • zachęcanie do aktywnego działania.

Przykładowe działania z wykorzystaniem hip-hopu

Aktywny udział młodego człowieka w kulturze hip-hop może przyczynić się do jego readaptacji społecznej. Aby jednak do tego doszło, społeczeństwo powinno zaakceptować dzieło wytworzone przez młodego człowieka. Działania wychowawcze mogą stać się łącznikiem pomiędzy uczniem a nauczycielem. Nie bagatelizujmy tego zainteresowania wśród młodych ludzi, a pokazujmy alternatywę. W jaki sposób możemy wykorzystać hip-hop? 

  • Organizowanie spotkań warsztatowych dla dzieci i młodzieży – pogadanek przeplatanych występami artystycznymi związanymi z kulturą hip-hop (rap, breakdance, DJ-ing, graffiti), które zwrócą uwagę uczniów na pozytywne aspekty kultury hip-hop w życiu człowieka. Celem takich pogadanek jest rozwijanie zainteresowań i poszerzanie horyzontów myślowych, a także zaproszenie do współtworzenia kultury. Zajęcia można połączyć z analizowaniem tekstów polskich raperów (w dalszej części artykułu przedstawiam kilka tekstów na lekcję wychowawczą). 
  • Warsztaty z grafficiarzami, które zwracają uwagę młodzieży na poczucie sprawczości. Wspólne zagospodarowanie ściany w przestrzeni lokalnej (po uzyskaniu zgody). W warsztaty warto włączyć tematykę przewodnią, np. reagowanie na przemoc, życie bez dopalaczy czy zjawisko hejtu. Pozwólmy młodzieży wyrazić własne zdanie w sposób dla nich atrakcyjny, czyli poprzez sztukę. 
  • Realizacja utworów i teledysków może okazać się trafionym pomysłem na lekcje muzyki oraz godziny wychowawcze. Istotne jest dostrzeżenie w każdym uczniu potencjału, który może zostać wykorzystany w pracy grupowej (np. wykonanie podkładu muzycznego, wokal, nagranie materiału video, montaż teledysku). 
  • Spotkania młodzieży z raperami, z którymi młody człowiek stara się utożsamiać – motywacja dla młodzieży do podejmowania kroków do zmiany swoich nawyków oraz do realizowania się w pasjach. Raperzy podczas spotkań zwracają uwagę na konsekwentne dążenie do wyznaczonego sobie celu, a także na konieczność wzajemnego szacunku i umiejętność wyrażania własnego zdania w sprawach, które nas dotyczą. 

Analiza tekstu – przykładowe zadanie dla uczniów

Przeanalizuj tekst rapera Palucha Bez strachu i odpowiedz na pytania.

  • Jaką rolę w życiu zagubionego człowieka może odegrać hip-hop? 
  • W jaki sposób rap może leczyć ludzkie rany? 
  • Kim według Ciebie jest „lepszego życia diler”? 
  • Co Tobie pomaga w przezwyciężaniu życiowych trudności?

Paluch, Bez strachu
Jeśli nie miałaś nikogo, ja daję Tobie słowo
Świadomie robię to po to, żeby z gówna cię wyciągnąć
I bez żadnego strachu bierz to sobie do serca
Nie bój się płaczu, czasami w każdym coś pęka
Kolejny dzień, gdzie codzienność to udręka
Zagubionym od narodzin ciężko zejść z drogi do piekła
Chcę ci dać połowę szczęścia, byś poznał, czym jest uśmiech
Połowę wiary w siebie, to wszystko łatwiej pójdzie
Lepszego życia diler przejmuje władzę nad mózgiem
Ten rap leczy rany, dziś jedziemy jednym wózkiem
Dzisiaj na jutro pewnie czekam bez strachu 
Wita mnie świt, witam go na luzaku
Radości łzy i smutku pół na pół
Cały czas życiu stawiam czoła bez strachu

Propozycje utworów na zajęcia z uczniami

Album Bisza: Wilk chodnikowy (album, który w 2020 r. został wyróżniony nagrodą branżową portalu Popkiller – Album dekady w polskim hip-hopie). Na płycie możemy usłyszeć przepełnione refleksją utwory z poetyckim sznytem. Zachęcam do zapoznania się z całą płytą, zaś poniżej przedstawiam fragmenty utworów Banicja i Wnyki. 

Bisz, Banicja
Wiem, gdzie jest zapisany mój los
Wykwitły z bólu o marzeniach dziecka
I ciągle stamtąd dobiega mój głos
Pełen prostego pragnienia szczęścia
Wciąż chcę pokonać niemoc
Wobec świata, który łamie mi palce
Jego bezinteresowną przemoc
Która uczyniła mnie kaleką na starcie
Nawet sobie mogę powiedzieć: „Nie znasz mnie”
Wciąż tkwi kij w szprychach mojego życia
Tamto dziecko dzisiaj znowu nie zaśnie
Z twarzą w poduszce, próbując oddychać
Ile to już lat wciąż to samo
Stanowi moją siłę i największą słabość
Brutalnie walcząc, rozrywa tożsamość
I cokolwiek zrobię to zawsze za mało

Bisz, Wnyki
Synu, jeszcze cię nie ma, a ja wolę marzyć
Że mnie pokochasz i nie znienawidzisz mojej twarzy
Zawsze chciałem być doskonały
Lecz to ciągle czas przyszły niedokonany
Twoja mama śpi, palę szlugi w kuchni
Miałem rzucić je dla ciebie, wiem, pomóż mi
Powiedz, że urodzisz się z genetyczną wadą
Jeśli nie zmądrzeję zaraz – na co czekasz, tato?

W utworze Lascaux (z płyty Duch oporu duetu Bisz/Radex) przyjrzeć możemy się postawom współczesnych ludzi, których omamiły płytkie pragnienia. Bisz odnosi się w tekście do czasów prehistorycznych i średniowiecznych:

Bisz/Radex, Lascaux
Konsumpcjonizm to religia wielu
Social media to biblia pauperum
Celebryci zabawiają dusze
Cyrografy podpisane rzędami serduszek
Definitywnie wiedzie prymitywność
Nowe zwierzęta – dla nas wstyd, to kryć coś
Ktoś wykopie kiedyś lapka z ziemi
Popatrzy na walle, na ścianach – stada jeleni

Bardzo bogata twórczość radomskiego rapera KęKę może stać się motywacją dla wielu życiowo zagubionych ludzi. Teksty artysty (np. Jednorożec, Nadal jestem tu, Nigdy ponad stan, Samson, Smutek) zwracają uwagę na zmianę w życiu człowieka. 

Wartościowe dla analizy mogą okazać się również następujące teksty: 

  • Eldo, Nie pytaj o nią,
  • Kafar Dixon37 ft. Peja, Pezet, Tomasz Lipa Lipnicki, Krocz inną drogą,
  • Kali, Pacyfka,
  • O.S.T.R., All My Life,
  • Sokół, Różewicz – Interpretacje,
  • Zeus, Będziemy dziećmi, Siewca.
     


Lekcja z Paktofoniką – zajęcia na 3 godziny lekcyjne

  1. Obejrzenie filmu w reżyserii Leszka Dawida pt. Jesteś Bogiem (czas trwania: 1 godzina 58 minut). 
  2. Zaaranżowanie dyskusji na temat scen przedstawionych w filmie – refleksje uczniów. Odniesienie się do twórczości Paktofoniki (przesłuchanie utworów Priorytety, Chwile ulotne oraz Jestem Bogiem). Analiza tekstów oraz zainicjowanie dyskusji w klasie. 

Przykładowe py...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy