Odpowiedzialne wsparcie, czyli jak mogę Ci pomóc?

Twarzą w twarz Otwarty dostęp

W rozmowie z dziennikarką oraz autorką książki Nie powiem ci, że wszystko będzie dobrze poruszamy ważny temat dotyczący pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole. Czy to prawda, że jest moda na depresję? Jak rozmawiać z osobą w kryzysie psychicznym? Jak przełamać tabu i odczarować gabinet pedagoga szkolnego?

Weronika Zięciak: Pewnie każdy przynajmniej raz w trudnej sytuacji życiowej usłyszał słowa „wszystko będzie OK”, „wszystko się ułoży”, jednak tytuł Pani książki brzmi Nie powiem ci, że wszystko będzie dobrze. Z lektury dowiadujemy się, że nie należy zaprzeczać uczuciom. Jak powinno wyglądać odpowiedzialne wsparcie osoby w kryzysie psychicznym? 

POLECAMY

Justyna Suchecka: Jestem jedną z tych osób, które wiele razy mówiły innym, że „wszystko będzie dobrze”. Dziś wiem, że zwykle jedyną osobą, której to pomagało, byłam ja sama. Bo wydawało mi się, że coś robię.

Tymczasem odpowiedzialne wspieranie przypomina pierwszą pomoc medyczną. Gdy widzimy, że ktoś się na przykład topi, zwykle wzywamy ratownika, gdy sami nie potrafimy pływać. Gdy pomagamy komuś na ulicy, pierwsza rzecz, której nas uczą, to zadbanie o własne bezpieczeństwo. Z pomaganiem w kryzysie zdrowia psychicznego jest podobnie. Musimy zobaczyć, ile pomocy jesteśmy w stanie dać komuś tak, by nie zaszkodzić sobie.

A gdy już się na nią decydujemy, uważać na słowa. Bo na przykład gdy kogoś zapewniamy, że zawsze może do nas zadzwonić, to musimy być gotowi na to, że „zawsze” to też w środku nocy.

Zawsze lepiej nie dawać obietnic bez pokrycia. A gdy chcemy kogoś wspierać, zwykle naprawdę najlepiej zacząć od pytania: „Jak mogę ci pomóc?”.

Podczas jednego z wywiadów powiedziała Pani, że podczas prac nad książką wśród Pani bliskich pojawiły się obawy, że wywoła Pani „modę” na depresję. Skąd bierze się przekonanie, że wśród młodych osób panuje „moda” na depresję i samookaleczanie? 

Wydaje mi się, że to przekonanie bierze się z tego, iż dziś po prostu więcej mówimy o tych tematach. Młodzież ma większą świadomość na temat zaburzeń zdrowia psychicznego. Potrafi nazwać rzeczy, których my, nasi rodzice, dziadkowie nazwać nie potrafiliśmy.

Autoagresja to niewłaściwa reakcja na stres, napięcie, kryzysy. Dziś jest o niej głośno. Ale czy kiedyś nie było innych niewłaściwych reakcji? Były. Upijanie się, zażywanie substancji psychoaktywnych. Tak wtedy, jak i dziś młodych po prostu za rzadko uczymy, jakie są te lepsze, zdrowsze i bezpieczniejsze metody radzenia sobie z napięciem.

 

 

W. Z.: Nadzieję budzi fakt, że coraz więcej osób otwarcie mówi o terapii i zaburzeniach psychicznych. Jednak wciąż w wielu kręgach jest to temat tabu. Jak budować świadomość w polskiej szkole wśród uczniów, rodziców oraz pedagogów na temat zdrowia psychicznego? 

J. S.: Nie ma lepszego sposobu niż słuchanie. Najwięcej o tym, o czym chcieliby rozmawiać rodzice i uczniowie, można dowiedzieć się od nich samych. Jeśli damy im do tego bezpieczną przestrzeń, na przykład możliwość zgłaszania takich tematów anonimowo, jest większa szansa na to, że dowiemy się, o czym chcą rozmawiać. Rodzicowi może być trudno powiedzieć publicznie, że chciałby się dowiedzieć czegoś więcej o zaburzeniach odżywiania, bo obawia się, iż jego dziecko ich doświadcza, a nastolatce, że potrzebuje lekcji z radzenia sobie ze stresem. Ale to nie znaczy, że takich potrzeb nie mają.

W. Z.: Wciąż jednak wielu dorosłych bagatelizuje problemy dzieci i młodzieży. Osoba, która słyszy, że inni mają gorzej, powinna przestać wymyślać, lenić się i histeryzować, nie otrzymuje w ten sposób pomocy. Taka reakcja może pogłębić problem, jednak wiele osób nie zdaje sobie sprawy z wagi takich słów. Jak powinniśmy mówić o problemach ze zdrowiem psychicznym i rozmawiać z osobami w kryzysie? 

J. S.: Przede wszystkim nie możemy mierzyć innych swoją miarą. To, że coś nam nie sprawia bólu, przykrości, trudności, nie oznacza, iż innym nie może ich sprawić. Warto unikać więc tych wszystkich: „inni mają gorzej”, „kiedyś tego nie było”, „ja w twoim wieku”, „chcesz tylko zwrócić na siebie uwagę”.
Potrzebna nam wrażliwość, uważność, ale też ciekawość drugiego człowieka. Tak się buduje empatię, która wydaje się niezbędna przy wspieraniu osób mających problemy ze zdrowiem psychicznym.

W. Z.: Pierwszym bohaterem Pani książki jest interwent kryzysowy Tomek Bilicki, który obala panujący mit, że „ten,, kto często mówi, że odbierze sobie życie, tego nie robi”. To przekonanie wciąż dobrze funkcjonuje wśród społeczeństwa. Często słyszy się również głosy, że młodzież tnie się na pokaz. Jaka jest prawda na ten temat? Czy osoba, która planuje popełnić samobójstwo, rzeczywiście nikomu o tym nie mówi? 

J. S.: To jeden z powszechnych i bardzo niebezpiecznych mitów o samobójstwach, o których dowiedziałam się w czasie pracy nad książką. Nie chcę wchodzić w rolę specjalistki od tego tematu, gdyż nią nie jestem, ale mogę powołać się właśnie na takich specjalistów jak Tomek Bilicki, którzy przekonują, iż osoby w kryzysie często wysyłają sygnały dotyczące myśli czy planów samobójczych. I że gdy ktoś nam mówi, „chcę się zabić”, nie powinniśmy tego bagatelizować. Bo oczywiście, to może być taki zwrot retoryczny, ale czy możemy mieć pewność, iż tak jest? Zawsze trzeba na takie słowa zareagować, pytając choćby: A dlaczego? Osoby w kryzysie często czują się niewysłuchane i my możemy to zmienić.

W. Z.: Jedną z bohaterek Pani książki jest pedagożka Lucyna Kicińska, która mówi: „Chciałabym też powiedzieć, po co w szkole nie jestem. Nie jestem tu po to, by ktoś wysyłał ucznia lub uczennicę na rozmowę ze mną w ramach kary”. Jak walczyć z przekonaniem, które panuje w polskiej szkole, że do gabinetu pedagoga szkolnego wysyłane są niegrzeczne dzieci, a wizyta w nim to coś wstydliwego? 

J. S.: Wierzę, że to jedna z tych rzeczy, nad którymi powinniśmy pracować już od pierwszej lekcji wychowawczej. To tam ucz...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy