Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zadbać o stabilność emocjonalną

Artykuły z czasopisma | 3 stycznia 2018 | NR 93
266

Krok pierwszy: Poszukaj mitów w swoim myśleniu o emocjach i rozpraw się z nimi 

Błędne przekonania o naturze emocji mogą w skuteczny sposób przyczynić się do zmniejszenia naszego wpływu na umiejętność ich regulowania i tym samym podejmowania działań na rzecz większej stabilności.

Przeczytaj poniższe mity i przykładowy sposób ich zakwestionowania. Następnie sformułuj swoją własną propozycję obalenia każdego z przekonań. Zadbaj, aby twoja kontra miała dla ciebie sens.

 

Uleganie emocjom oznacza brak kontroli nad nimi.

Kontra: Uleganie emocjom to bardzo ludzka rzecz.

Twoja kontra:

 

Istnieje właściwy sposób odczuwania każdej sytuacji.

Kontra: Każdy człowiek ma prawo zareagować w inny sposób na daną sytuację. Nie ma jedynego słusznego sposobu zachowania i jedynej słusznej reakcji.

Twoja kontra:

 

Ujawnianie swoich emocji jest oznaką słabości.

Kontra: Pokazywanie swoim emocji innym ludziom to zdrowy sposób komunikacji z nimi.

Twoja kontra:

 

Niektóre emocje są głupie.

Kontra: Każda emocja niesie w sobie jakąś informację i dzięki niej możemy lepiej zrozumieć samych siebie.

Twoja kontra:

 

Niektóre emocje są złe i destrukcyjne.

Kontra: Nie ma złych i dobrych emocji. Również te, które są dla nas nieprzyjemne, są normalne i potrzebne.

Twoja kontra:

 

Jeśli inni nie akceptują naszych emocji, nie powinniśmy ich czuć.

Kontra: Każdy człowiek ma prawo czuć to, co czuje, niezależnie od tego, jak inni reagują na jego emocje.

Twoja kontra:

 

Należy unikać nieprzyjemnych emocji.

Nieprzyjemne emocje niosą w sobie ważne informacje. Jeśli ich unikamy lub staramy się za wszelką cenę ich pozbyć, pozbawiamy się tym samym ważnej wiedzy.

Twoja kontra:

 

Skrajne emocje pobudzają kreatywność i zaprowadzą nas dalej niż stabilność emocjonalna.

Kontra: Skrajne emocje popychają nas do impulsywnych zachowań. Czasami ich efekty mogą być dla nas dobre, innym razem mogą być bardzo szkodliwe.

Twoja kontra:

 


Jeśli przyszło ci do głowy jeszcze jakieś inne błędne przekonanie o emocjach, zapisz je poniżej i uzupełnij o swoją kontrę.

 

Przekonanie:

Twoja kontra:

 

Przekonanie:

Twoja kontra:

 

Przekonanie:

Twoja kontra:

 

Krok drugi: Sprawdź, czy twoje emocje pasują do faktów

Jednym z objawów braku stabilności emocjonalnej jest doświadczanie emocji, które nie są adekwatne do zaistniałej sytuacji. Dzieje się tak, kiedy źródłem naszego silnego (często jednocześnie nieprzyjemnego) afektu nie są zdarzenia, a bardziej to, co sobie o nich pomyślimy i w jaki sposób je zinterpretujemy. Warto zatem sprawdzać, czy nasze emocje i ich nasilenie pasują do konkretnych okoliczności.

Oto przykłady emocji, które pasują do faktów:

 

Strach 
(lęk, obawa, niepokój)

Istnieje realne zagrożenie dla twojego życia lub zdrowia.
Istnieje realne zagrożenie dla życia lub zdrowia bliskich ci osób.
Istnieje realne zagrożenie dla przebiegu spraw, które są dla ciebie ważne.
Twoje uzasadnienie: ...........................................................................................................

Złość 
(gniew, rozdrażnienie)

Ktoś lub coś blokuje osiągniecie ważnego dla ciebie celu, ważnej dla ciebie aktywności.
Inni atakują lub krzywdzą ciebie lub osobę, na której ci zależy.
Inni grożą tobie lub ważnej dla ciebie osobie.
Twoje uzasadnienie: ...........................................................................................................

Odraza 
(wstręt)

Masz kontakt z kimś lub czymś, co może ci szkodzić.
Stykasz się z kimś lub czymś, czego bardzo nie lubisz.
Jesteś w pobliżu osób, których zachowanie może wyrządzić ci poważną krzywdę.
Twoje uzasadnienie: ...........................................................................................................

Smutek

Straciłeś kogoś lub coś, co było dla ciebie bardzo ważne.
Sprawy potoczyły się inaczej, niż chciałeś.
Nie zdarzyło się to, czego oczekiwałeś.
Twoje uzasadnienie:............................................................................................................

Wstyd

Została ujawniona taka twoja cecha, której w sobie nie lubisz, nie akceptujesz.
Istnieje realne ryzyko, że ważna dla ciebie osoba lub grupa odrzuci cię z powodu jakiegoś twojego zachowania.
Twoje uzasadnienie: ...........................................................................................................

Poczucie winy

Zrobiłeś coś, co było sprzeczne z zasadami, wartościami, które wyznajesz.
Za sprawą twojego zachowania inna osoba lub grupa doświadczyła szkody, przykrości.
Twoje uzasadnienie: ...........................................................................................................

 

Teraz sprawdź:
Przypomnij sobie sytuację, w której odczuwałeś silne, nieprzyjemne emocje.

Nazwij emocję, która wtedy była w tobie, i na skali od 0 do 10 (0 – brak, 10 – maksimum) oceń jej nasilenie.

...............................................................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................................................................

Opisz zdarzenie, które pobudziło tę emocję. Skup się na faktach, czyli rzeczach, które widziałeś, słyszałeś, wiesz lub masz o nich absolutną pewność. 

...............................................................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................................................................

Opisz swoje założenia, przypuszczenia, interpretacje danej sytuacji. Zastanów się, czy jeszcze inaczej można ocenić to zdarzenie, czy można spojrzeć na nie z jeszcze innej perspektywy.

...............................................................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................................................................

Sprawdź, czy w twoich założeniach jest zła intencja innych osób, zagrożenie itp. Oceń na skali od 0 do 10 (0 – praktycznie niemożliwe, 10 – pewne), na ile jest ono prawdopodobne.

...............................................................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................................................................

Sprawdź, czy twoja emocja i/lub jej nasilenie rzeczywiście pasują do okoliczności. Podaj argumenty „za” i „przeciw”.

„Za”

 

 

 

„Przeciw”

Wyciągnij wnioski.

...............................................................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................................................................


Krok trzeci: Użyj przeciwstawnego działania, kiedy twoje emocje nie są adekwatne

Każda nasza emocja wyzwala w nas impuls do konkretnego działania. Jeśli w obliczu danej sytuacji pojawiają się w nas niepasujące do faktów emocje, istnieje poważne ryzyko, że pociągną one za sobą również nieadekwatne zachowania.

 

Emocja

Impuls 
do działania
Przykładowe działania przeciwstawne

Które działanie 
przeciwstawne możesz 
podjąć, kiedy rozpoznasz 
w sobie nieadekwatne emocje?
Wybierz lub zaproponuj takie, które są dla ciebie realne 
do zastosowania.

Strach (lęk, obawa, niepokój)

Uciekaj.
Unikaj.
Wycofaj się.
Schowaj się.
  • Zrób to, czego się boisz, a w razie potrzeby powtórz to wielokrotnie.
  • Konfrontuj się z tym, co wzbudza twój niepokój.
  • Zapanuj nad niepokojem w ciele, wykorzystując miarowy oddech, podniesienie głowy, wyprostowanie pleców, rozluźnienie ramion.    
 

Złość (gniew, 
rozdrażnienie)

Atakuj.
Walcz.
Nie odpuszczaj. 
  • Taktownie unikaj osób wywołujących w tobie złość w tobie.
  • Zanim podejmiesz działanie, zrób sobie przerwę.
  • Przywołaj na twarzy lekki uśmiech i bądź trochę miły.  
 

Odraza (wstręt)

Unikaj.
  • Zbliż się do tego, co wzbudza twoją odrazę, popatrz z zainteresowaniem i postaraj się lepiej poznać.
  • Bądź miły. 
 

Smutek

Wycofaj się.
Odizoluj się.
Odpuść.
  • Unikaj unikania i izolacji.
  • Podejmij jakąkolwiek aktywność.
 

Wstyd

Ukryj się.
Unikaj.
Wytłumacz się.
Napraw.
  • Nie przepraszaj.
  • Nie tłumacz się.
  • Nie szukaj rozwiązania.
  • Pokaż innym, jaki jesteś.
 

Poczucie winy

Przeproś.
Wytłumacz się.
  • Nie przepraszaj.
  • Nie tłumacz się.
  • Nie szukaj rozwiązania.
 


 

Krok czwarty: Sięgaj po metody radzenia sobie z kryzysami

Tolerancja dyskomfortu emocjonalnego to zdolność do przetrwania kryzysowych sytuacji bez pró...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy