Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp

30 czerwca 2021

Dysleksja rozwojowa

Dysleksja rozwojowa jest przedmiotem zmartwień wielu rodziców. Często wynika to z braku dostatecznej wiedzy o symptomach, które dają podstawy do zakwalifikowania dziecka do grupy osób z ryzykiem dysleksji. Znajomość ogólnego pojęcia dysleksji i charakterystycznych jej objawów w dużym stopniu ułatwia uchwycenie problemów już w wieku niemowlęcym lub przedszkolnym. Poniższa treść stanowi więc wartość zarówno dla specjalistów, jak i opiekunów.    

DYSLEKSJA ROZWOJOWA – POJĘCIE, ETIOLOGIA I ZARYS

Na przestrzeni lat powstało wiele publikacji naukowych, a w nich definicje określające omawiane zaburzenie. W psychologii i pedagogice dysleksja rozwojowa rozumiana jest jako zespół specyficznych zaburzeń w nauce czytania i pisania niezależnie od zdolności intelektualnej dziecka. Manifestacja skrajnych trudności w nauce czytania i pisania wyrazów występuje pomimo zapewnienia dziecku typowych doświadczeń szkolnych zgodnych z obowiązującymi zasadami i metodami kształcenia oraz właściwych warunków socjalno – kulturowych. Drugi człon nazwy jasno wskazuje, iż zaburzenie to ma charakter rozwojowy, a więc jest dostrzegalne na wszystkich etapach rozwoju dziecka. To odróżnia ten rodzaj dysleksji od dysleksji nabytej, która najczęściej powstaje w wyniku uszkodzenia mózgu (np. podczas wypadku) i przejawia się utratą nabytych już umiejętności.

POLECAMY

Wskazanie jednego z poniższych typów dysleksji daje jaśniejszy obraz, o jakie trudności chodzi:

  • dysleksja właściwa – specyficzne zaburzenia związane z czytaniem;
  • dysgrafia – trudności w zakresie opanowania kaligrafii w tym zaburzenia utrzymania prawidłowego poziomu graficznego pisma;
  • dysortografia – problemy z opanowaniem podstawowych zasad ortografii i błędny zapis słów.

Dysleksja rozwojowa to ogólny zapis, który może odnosić się do jednego obszaru (np. pisania), bądź obejmować jednocześnie kilka, a nawet wszystkie wymienione trudności. 

RODZAJE DYSLEKSJI ROZWOJOWEJ  

Istnieje kilka klasyfikacji omawianego zespołu zaburzeń. Najczęściej stosowany podział wskazuje na zaburzone funkcje znajdujące się u podstaw omawianego zagadnienia.

  1. Dysleksja typu wzrokowego – podłożem trudności są zaburzenia percepcji i pamięci wzrokowej oraz koordynacji wzrokowo – ruchowej.
  2. Dysleksja typu słuchowego – u podstaw zakłócenia rozwoju dziecka leżą zaburzenia percepcji i pamięci słuchowej oraz funkcji językowych.
  3. Dysleksja integracyjna – mówimy o niej, gdy rozwój funkcji percepcyjnych nie wykazuje zakłóceń i są one zgodne z wiekiem pacjenta, jednak zaburzone jest ich uporządkowanie, a więc integracja percepcyjno – motoryczna.

ISTOTNE OBJAWY ZESPOŁU ZABURZEŃ W NAUCE CZYTANIA I PISANIA

Dysleksja ma charakter rozwojowy, więc jej objawy mogą uaktywnić się na różnych etapach rozwoju dziecka. Pierwsze symptomy najczęściej są widoczne już w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym. Mówimy wówczas o wzmożonym ryzyku dysleksji, które wskazuje na duże prawdopodobieństwo, że zaburzenie to rozwinie się w przyszłości. Wraz z wiekiem u dziecka nasilają się symptomy zaburzeń, a także dochodzą nowe objawy. Warto pamiętać, że dysleksja rozwojowa obejmuje nie tylko wskazane w definicji charakterystyczne trudności w uczeniu się pisania i czytania. Omawiany syndrom dotyka o wiele większego obszaru funkcjonowania i rozwoju.

WIEK NIEMOWLĘCY

W przypadku najmłodszych dzieci z ,,ryzykiem dysleksji’’ można zaobserwować zwolniony rozwój mowy i opóźnienie w rozwoju ruchowym. Wśród umiejętności, rozwijających się później lub znacznie wolniej niż u rówieśników wymienia się: raczkowanie, chodzenie, bieganie, rysowanie kształtów, kolorowanie, malowanie, proste czynności samoobsługowe (np. mycie rąk, trzymanie łyżki lub kubka), pierwsze słowa i proste zdania.

WIEK PRZEDSZKOLNY (GRUPA WIEKOWA 3 – 5 LAT)

  • opóźniony rozwój mowy;
  • problemy z budowaniem zdań złożonych;
  • problemy z zapamiętywaniem i wykonywaniem dłuższych poleceń;
  • zniekształcanie wyrazów;
  • trudności z zapamiętaniem nowo poznanych słów;
  • stosowanie neologizmów;
  • używanie błędnych przedrostków;
  • wskazywanie niewłaściwych nazw kierunków;
  • trudności w samodzielnym ubieraniu się, zapinaniu guzików;
  • oburęczność;
  • męczliwość ręki, problemy z koncentracją i niechęć do wykonywania zadań edukacyjnych;
  • zaburzenia sprawności ruchowej, mała aktywność ruchowa;
  • zakłócenia w utrzymaniu równowagi (trudności z nauką jazdy na trzykołowej hulajnodze i rowerku);
  • nieprawidłowe trzymanie przyborów do pisania (silny nacisk na ołówek lub kredkę przy próbie pisania i rysowania);
  • rysowanie uproszczone;
  • trudności w budowaniu prostych konstrukcji (np. wieży z klocków) i odwzorowywaniu podstawowych figur (koło, kwadrat, trójkąt);
  • problemy z dopasowywaniem elementów i łączeniem ich w spójną całość.

WIEK WCZESNOSZKOLNY (GRUPA WIEKOWA ,,0’’ ORAZ 6 – 7 LAT)

  • problemy z opanowaniem umiejętności samoobsługowych (wiązanie sznurowadeł, używanie sztućców);
  • wadliwa wymowa, opóźniony rozwój mowy, mały zasób słownictwa czynnego;
  • kłopoty z zapamiętaniem dłuższych poleceń i zadań do wykonania;
  • problemy z właściwym stosowaniem wyrażeń przyimkowych określających stosunek przestrzenny (za-przed, nad-pod, na-w) oraz mylenie nazw kierunków;
  • zaburzony rozwój ruchowy (niezgrabność ruchowa);
  • zaburzona koordynacja oko – ręka;
  • liczne błędy w czytaniu – pomijanie lub powtarzanie wyrazów, zdań i całych linijek tekstu, zniekształcanie wyrazów lub zastępowanie ich innymi, brak pewności podczas czytania na głos, nieprawidłowe sylabizowanie, tworzenie anagramów, czytanie wyrazów od tyłu, mylenie liter l-t, pomijanie interpunkcji oraz brak właściwej intonacji czytanego tekstu, trudności w rozumieniu treści;
  • liczne błędy w pisaniu – niski poziom estetyczny tekstu (przekreślenia, wielokrotne przepisywanie tych samych wyrazów lub zdań, styl ,,bałaganiarski’’ zeszytu ćwiczeń lub notatnika, niewłaściwe rozmieszczenie tekstu i niezachowywanie marginesów), deformacja kształtu liter i cyfr, błędy ortograficzne i agramatyzmy (zapisywanie wyrazów zgodnie z wymową, a nie z zasadami gramatyki), spowolnione tempo pisania, brak wiązań między literami lub za duże (za małe) łączenia między nimi, zwierciadlane odbicie pisma lub odwracanie pojedynczych liter i cyfr zapisanych w izolacji (pismo lustrzane), pomijanie końcówek wyrazów, brak interpunkcji lub niewłaściwe jej użycie, utrwalające się trudności z rozróżnieniem liter: b-p, p-g, n-u, m-w, mylenie liter l-t;
  • problemy z opanowaniem tabliczki mnożenia, tekstów piosenek i wierszyków;
  • trudności z zapamiętaniem treści uszeregowanej w sekwencjach (np. dni tygodnia, nazwy miesięcy, zbiory cyfrowe, litery alfabetu, numer telefonu, adres itp.).

Jak dostosować wymagania i warunki edukacyjne da ucznia z dysleksją, mającego widoczne problemy z komunikacją językową? Kliknij w link i  przeczytaj w naszym artykule.

TERAPIA DZIECKA Z DYSLEKSJĄ ROZWOJOWĄ

Niestety dysleksja rozwojowa nie mija wraz z wiekiem, co oznacza, że osoba zmaga się z zaburzeniem przez całe życie. Najważniejszym celem pracy specjalistów i pacjenta jest zminimalizowanie trudności i ograniczenie ich działania. Praca z pacjentem z dysleksją opiera się na zajęciach korekcyjno-kompensacyjnych, terapii pedagogicznej i samodzielnej pracy ucznia w warunkach domowych. 

Dysleksja jest często traktowana jako coś, co ogranicza i obciąża. Czy da się odczarować dysleksję? Jak sprawić, aby uczeń optymistycznie patrzył na wszelkie utrudnienia i chciał szukać rozwiązania? Polecamy artykuł pedagog Aleksandry Kubali-Kulpińskiej  – Pozytywne oblicze dysleksji – w poszukiwaniu zasobów.

Przypisy