Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praca z uczniem ze SPE

26 lutego 2021

NR 122 (Luty 2021)

Pozytywne oblicze dysleksji – w poszukiwaniu zasobów

0 162

Bardzo często dysleksja jest traktowana jako nadbagaż, coś, co ogranicza i obciąża. W rzeczywistości dysleksja pozostanie z dyslektykiem do końca życia, nie zniknie, co najwyżej osłabną jej symptomy, jeśli zapewnimy dziecku odpowiednie warunki. Dlaczego zatem nie można by się z nią zaprzyjaźnić, dostrzec jej pozytywnych stron?

Dzięki pozytywnemu podejściu do dysleksji uczniowie będą optymistycznie patrzeć na wszelkie utrudnienia i szukać szansy na ich przezwyciężenie. Ciągłe intensyfikowanie negatywnych stron dysleksji nie skutkuje rozwojem ucznia, nie jest dla niego wspierające i zakłóca jego obraz siebie (gdy uczeń zbyt często słyszy negatywne komunikaty na temat dysleksji, może uwierzyć, że inni widzą go jedynie przez jej pryzmat). Warto zauważyć, że jeśli młody człowiek będzie pozytywnie patrzył na swoją sytuację, to będzie mu łatwiej szukać i rozwijać zasoby, które przydadzą się podczas zmagań z przeszkodami, wynikającymi ze specyficznych trudności w nauce pisania i czytania. 
Analizując literaturę przedmiotu i obserwując uczniów, można zauważyć, że osoby z dysleksją charakteryzują się odmiennym sposobem myślenia, są kreatywne i mimo że wybierają inną drogę, często docierają do tego samego celu co ich rówieśnicy. W pierwszych kilkunastu latach życia młodego człowieka objawy dysleksji są dużym wyzwaniem, powodującym różnorodne kryzysy głównie w środowisku szkolnym. To tutaj zatem powinniśmy wspierać ucznia, zmieniając sposób postrzegania dysleksji. 

POLECAMY

9 wskazówek, co zrobić, by uczeń zaprzyjaźnił się z dysleksją

Po pierwsze, wzmocnij samoocenę
Warto zauważyć, że duża grupa uczniów posiadających trudności o różnym podłożu ma ogromne problemy z akceptacją siebie. Powodem tego mogą być liczne porażki, dlatego tak istotne jest uwzględnianie potrzeby sukcesu i osiągnięć ucznia. W jaki sposób możemy ją zaspokoić? Głównie poprzez dostosowanie wymagań edukacyjnych i monitorowanie, czy inni nauczyciele również respektują tę formę wsparcia. Za każdym razem, gdy zauważysz sukces ucznia, stosuj informację zwrotną w postaci pozytywnego komentarza, zwróć uwagę na przedmiot zadania, czynności wykonane przez ucznia, umiejętności, którymi się wykazał, oraz wskaż możliwość wykorzystania ich w konkretnych sytuacjach w przyszłości. 

Po drugie, odczaruj dysleksję
W rozmowach z uczniami i rodzicami podkreślaj, że dysleksja nie jest deficytem, wynika ona z odmiennego przetwarzania informacji. Oprócz dysleksji każde dziecko ma potencjał, zainteresowania, zdolności, które warto rozwijać, stymulować i podkreślać. Jak podają B.L. Eide i F.F. Eide, najpowszechniej rozwijane pasje przez uczniów z dysleksją to: przyroda, zoologia, fotografia, kręcenie filmów, animacja (ręczna lub komputerowa), plastyka, robotyka, klocki Lego, opowiadanie i pisarstwo, udział w klubach dyskusyjnych i konkursach oratorskich, udział w klubach szachowych, kółkach naukowych, kolekcjonerstwo, gry komputerowe i planszowe, lotnictwo, motoryzacja, żeglarstwo, elektronika, fizyka, rzemiosło, zajęcia warsztatowe, inżynieria, architektura krajobrazu, taniec, sport, opracowanie wynalazków, projektowanie, moda, jazda na deskorolce, snowboard, teatr, sztuki walki, informatyka, harcerstwo, młodzieżowe organizacje religijne, latawce, literatura (mitologia, fantastyka naukowa, fantasy, fikcja historyczna), historia (głównie wojskowość), czytanie e-booków o budownictwie ogólnym i specjalistycznym. 

Po trzecie, ucz określania mocnych stron
Uczeń znający swoje mocne i słabe strony ma możliwość analizy własnego procesu przyswajania wiedzy i warunków, w jakich ma ono miejsce. Dzięki temu może efektywnie planować naukę i rozwijać u siebie samodzielność. Bardzo dużą rolę odgrywa tu również samopoznanie. To dzięki niemu uczeń rozwija umiejętności z zakresu uczenia się, poznaje różnorodne metody i potrafi wyszukiwać te, które są dla niego skuteczne. 

Po czwarte, wskazuj, podkreślaj
Jeśli uczeń jest typem „zamartwiającym się, widzącym świat w czarnych barwach”, pomóż mu zauważyć jego własne postępy, sukcesy i powodzenia. Czasami warto bezpośrednio podać konkretne przykłady, aby uczeń mógł zrozumieć ich znaczenie i spróbował cieszyć się z tych sytuacji. 

Po piąte, uwzględnij ograniczenia
Aby uczeń po raz kolejny nie poniósł porażki, planując proces edukacji, zastanów się nad tym, co może być dla niego trudnym wyzwaniem z uwagi na dysleksję. Zauważ, że uczenie się jest dynamicznym procesem, w trakcie którego poszczególne obszary mózgu wchodzą w interakcje i wzajemnie na sobie polegają (rozwiązanie zadania wymaga udziału obszarów odpowiedzialnych za przetwarzanie słuchowe, wzrokowe, do tego dochodzą te odpowiedzialne za pamięć, rozumienie itp.) Oczywiście to kwestia indywidualna, jednak najczęściej duże utrudnienie stanowi jednoczesne używanie kilku umiejętności. Warto mieć to na uwadze, formułując zadania i polecenia. Należy pamiętać, że dziecko, które zostanie obciążone nadmiernymi obowiązkami szkolnymi, zbyt dużą ilością informacji do przetworzenia, będzie przejawiało to w swoim zachowaniu (lęk, stres, gniew, napięcie, agresja, zniechęcenie, znudzenie, chęć zwrócenia na siebie uwagi) lub zaburzonym dobrostanie. 

Co pomoże uczniowi nabywać i rozwijać najważniejsze szkolne umiejętności: czytanie i pisanie1?

  • Pozwól uczniom ze znacznym opóźnieniem w nauce czytania, małą płynnością czytania i/lub trudnością z rozumieniem tekstu na korzystanie z audiobooków i syntezatorów mowy oraz jak najczęściej zachęcaj ich do używania tych urządzeń, w szczególności podczas wykonywania wszelkich zadań wymagających czytania lub pracy z tekstem (np. uzupełniania ćwiczeń, rozwiązywania testów). W przypadku takich dzieci czytanie należy traktować jako osobno rozwijaną umiejętność, a nie środek do zdobywania wiedzy.
  • Przyznaj dodatkowy czas w trakcie klasówek i wypracowań uczniom ze znacznie obniżoną płynnością czytania.
  • Sprawdź ustnie wiedzę lub odczytaj pytania testowe uczniom, którzy czytają bardzo powoli i/lub mają problemy z rozumieniem tekstu.
  • Przygotuj teksty napisane dużą czcionką dla uczniów, którzy mają problemy z czytaniem, zwłaszcza na początku nauki.
  • Skorzystaj z urządzeń takich jak mówiący słownik i elektroniczny tezaurus – odtwarzają one wymowę wyrazów i podają ich definicję, pomagają rozpoznać te, które niełatwo odgadnąć oraz wyszukują alternatywne określenia.
  • Przyznaj dodatkowy czas na przygotowanie wypracowań pisanych ręcznie dzieciom z dysleksją.
  • Daj więcej swobody uczniom dyslektycznym w kwestii wyboru tekstu, kiedy ma on służyć tylko do nauki czytania. Umożliwiaj dyslektykom zdobywanie wiedzy poprzez słuchanie zamiast czytania.
  • Zadawaj mniej zadań pisemnych i ćwiczeń (w tym: ortograficznych, wypracowań, zadań matematycznych) uczniom, którzy mają problemy z ukończeniem pracy.
  • Poprawiając prace dyslektyków, nie odejmuj punktów za niewłaściwą pisownię. 
  • Zezwalaj im na używanie klawiatury, kiedy piszą więcej, niż tylko pojedyncze słowa (a w niektórych przypadkach zdania).
  • Dyktuj im dłuższe wypowiedzi pisemne, dopóki sami nie opanują sprawnego pisania na klawiaturze.
  • Przydziel im osobę, która wyręczy ich w pisaniu podczas większych klasówek, i umożliwiaj zaliczenie ustne (w przypadku głębokich problemów dodatkowo możliwe jest korzystanie z komputera).
  • Pozwól, by inni czytali ich prace i pomagali je poprawić przed oddaniem. 
  • Umożliwiaj poprawianie błędów w pracach pisemnych.
  • Wypożyczaj im notatki swoje lub innego ucznia.
  • Zezwalaj na korzystanie z klawiatury i/lub dyktafonu w trakcie zajęć. 

Po szóste, zachęcaj do twórczego działania
Odmienny sposób...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy