Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praca z uczniem ze SPE

3 stycznia 2018

NR 93 (Listopad 2017)

Jak wspierać uczniów przewlekle chorych?

0 358

W przedszkolach i szkołach jest coraz więcej dzieci z chorobami przewlekłymi, które rzutują na ich rozwój psychofizyczny, emocjonalny i intelektualny, a tym samym na funkcjonowanie w roli ucznia. Z corocznych raportów podawanych przez Główny Urząd Statystyczny wynika, że systematycznie wzrasta liczba dzieci i młodzieży w wieku 5–19 lat cierpiących na choroby przewlekłe.

Według danych z lat 2014–2016, problem ten dotyczy prawie 27% dzieci w wieku 0–14 lat, a w grupie młodzieży powyżej 15 lat – 23%, z czego na alergię choruje ponad pół miliona osób, na astmę blisko 300 tys., na choroby kręgosłupa około 150 tys., na przewlekłe stany lękowe, depresję lub zaburzenia zachowania – ponad 100 tys., choroby serca i układu krążenia, choroby nerek i układu moczowego – blisko 100 tys., epilepsję – około 50 tys., a na cukrzycę – około 10 tys. osób.

Choroba chorobie nierówna

Choroba przewlekła to długotrwały proces patologiczny. Wśród chorób przewlekłych wyróżnia się choroby: trwające i poddawane żmudnemu, uciążliwemu leczeniu przez bardzo długi czas, ale także przez całe życie, co wiąże się często z koniecznością długotrwałych pobytów w szpitalu oraz rozłąki z bliskimi; trwające od urodzenia oraz nabywane w okresie dzieciństwa; mające łagodny lub burzliwy przebieg.

Choroba przewlekła traktowana jest zazwyczaj jako sytuacja zagrożenia psychologicznego, która obciąża długotrwale organizm i psychikę jednostki, zaburza jej funkcjonowanie emocjonalne, wprowadza trwałe zmiany w obrazie „ja”, patologizuje rozwój tożsamości oraz obniża poziom poczucia własnej wartości. W życie dziecka i nastolatka choroba taka wprowadza wiele zmian, powodując szereg znaczących konsekwencji, które mogą zaburzać i utrudniać jego funkcjonowanie, rozwój, edukację oraz przystosowanie do życia z chorobą. Choroba jest dla ucznia nie tylko źródłem udręki, bólu – trwającego długie miesiące lub lata, niepewności i narastającego lęku. Jest przede wszystkim przyczyną poczucia osamotnienia, bo świat podporządkowany chorobie, zażywaniu leków, wizytom lekarskim, pobytom w szpitalu – wiąże się z brakiem normalnych relacji z rówieśnikami, z niezaspokojoną naturalną potrzebą ruchu i aktywności, z szarością, nudą i monotonią. Wtedy sprawność organizmu i samopoczucie psychiczne też „szwankują”, pojawia się drażliwość, skłonność do agresji, obniżenie nastroju, zwiększona męczliwość, zniechęcenie, poczucie wstydu, że jest się gorszym – co z kolei prowadzi do blokady procesów poznawczych i motywacji.

To jest najważniejsze!

Nauczyciel w pracy z dzieckiem przewlekle chorym powinien zdawać sobie sprawę, że dziecko z chorobą jest przede wszystkim dzieckiem, a więc osobą w wieku rozwojowym. Choroba to tylko pewna cecha. Ściślej mówiąc, nie jest to dziecko chore, tylko dziecko z chorobą. Uświadomienie względności pojęć pomaga realnie spojrzeć na dziecko w trakcie pracy z nim. 

Chcąc pomóc uczniowi zaistnieć w środowisku szkoły, nauczyciel powinien lepiej poznać swojego ucznia. Znając specyfikę choroby, jej dotychczasowy przebieg i rokowanie łatwiej będzie zapewnić dziecku poczucie bezpieczeństwa, które jest niezwykle ważne w tej sytuacji. Oprócz objawów choroby i sposobów radzenia sobie z nimi dla nauczyciela bardzo ważne są informacje na temat ucznia, które dotyczą: jego mocnych i słabych stron, zainteresowań, marzeń, szczególnych zdolności i umiejętności, potrzeb psychospołecznych, reakcji na niepowodzenia, wiedzy ucznia na temat własnej choroby i jego stosunku do niej, istotnych przeżyć związanych z procesem chorobowym, współistnienia innych dysfunkcji organicznych, trudności wynikających z choroby (problemy z koncentracją, uwagą, męczliwość), dotychczasowych doświadczeń edukacyjnych oraz innych aspektów związanych z funkcjonowaniem ucznia w domu rodzinnym, szkole, środowisku pozaszkolnym.

 

W życie dziecka i nastolatka choroba przewlekła wprowadza wiele zmian, powodując szereg znaczących konsekwencji, które mogą zaburzać i utrudniać jego funkcjonowanie, rozwój, edukację oraz przystosowanie do życia z chorobą. Choroba jest dla ucznia nie tylko źródłem udręki, bólu – trwającego długie miesiące lub lata, niepewności i narastającego lęku.

 

Pozyskane informacje na temat ucznia pozwolą nauczycielom i szkolnym specjalistom nie tylko zapewnić mu poczucie bezpieczeństwa, lecz także dostosować warunki swojej pracy edukacyjno-wychowawczej do jego indywidualnych potrzeb i możliwości oraz udzielać właściwej pomocy psychologiczno-pedagogicznej w toku bieżącej z nim pracy.

Główne obszary udzielania wsparcia uczniowi przewlekle choremu obejmować powinny:

  • Przystosowanie się do jego choroby, poznanie i oswojenie się z nią. Wykazywanie zainteresowania samopoczuciem, terminem badań kontrolnych i wynikami, nastrojem, a także sprawami niezwiązanymi z chorobą – tak, by uczeń czuł, że jest ważny i wartościowy.
  • Stwarzanie warunków i stymulowanie jego rozwoju psychoruchowego, intelektualnego, emocjonalnego i społecznego.
  • Budowanie w nim motywacji do życia i działania. Umożliwianie przeżywania przyjemnych uczuć, satysfakcji, poczucia dumy, radości – nawet z drobnych osiągnięć.
  • Budowanie dobrego klimatu oraz przyjaznych relacji z rówieśnikami. Motywowanie ucznia do nawiązywania kontaktów i współdziałania z innymi – tak, by nie czuł się wyobcowany.
  • Umacnianie w nim poczucia własnej wartości, umiejętności radzenia sobie z przykrymi uczuciami, rozwiązywaniem trudnych sytuacji.
  • Poszukiwanie wraz z nim takich obszarów aktywności, które – mimo choroby – są dla niego dostępne i dozwolone. Zachęcanie do marzeń, myślenia o przyszłości oraz pomaganie w ich realizacji.

Kształcenie uczniów przewlekle chorych nie wymaga specjalnej organizacji nauki i wprowadzania innych niż wobec ich zdrowych rówieśników metod pracy dydaktycznej. Biorąc jednak pod uwagę, że uczniowie ci niekiedy posiadają inne niż dydaktyczne potrzeby wynikające z przewlekłej choroby – przepisy prawa oświatowego uwzględniły możliwość zapewnienia im w przedszkolu i szkole różnych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Pomoc tę organizuje się na podstawie opinii wydanej przez ppp, uwzględniającej wskazania lekarza dotyczące wymagań zdrowotnych dziecka. Od roku szkolnego 2017/2018 – na mocy rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 25 sierpnia 2017 r. poz. 1591) – dla dzieci chorych, w tym na c...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy