Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja wychowawcza z pomysłem , Otwarty dostęp

3 stycznia 2018

NR 93 (Listopad 2017)

Współczesny patriotyzm

0 119

W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie młodzieży patriotyzmem. Młodzi ludzie manifestują je, np. nosząc odzież i gadżety z barwami narodowymi i symbolami walki o niepodległość (np. znakiem Polski Walczącej). Wydaje się też, że wzrasta ich zainteresowanie historią Polski oraz wojskowością. Patriotyzm jednak może, a nawet powinien, mieć różne oblicza i nie należy go sprowadzać jedynie do walki narodowo-wyzwoleńczej.

Obchodzone przez nas w listopadzie Święto Niepodległości to idealna okazja, by porozmawiać z uczennicami i uczniami o tym, jak może wyglądać patriotyzm w XXI wieku.

Internetowa encyklopedia PWN definiuje patriotyzm bardzo szeroko, jako „wszelkie umiłowanie ojczyzny jako miejsca swojego pochodzenia i/lub zamieszkania”. Takie ujęcie pozwala każdemu na swój sposób określić, co rozumie pod tym pojęciem i w jaki sposób chce (jeśli chce) realizować je w swoim życiu. Jednocześnie ta duża dowolność interpretacji sprawia, że niemal odkąd pojawiło się pojęcie patriotyzmu, wciąż trwa dyskusja o tym, jak można je rozumieć. Zdarza się, że jest to wręcz przyczyną konfliktów, ponieważ w wielu ludziach pojęcie to wywołuje silne emocje.

Czym patriotyzm jest, a czym nie jest

Nie zawsze jednak patriotyzm jest rozumiany właściwie. Miłość do ojczyzny i utożsamianie się ze swoim narodem należy odróżnić od postaw wyższości, wrogości i nienawiści wobec innych narodów i kultur. Te ostatnie postawy to ksenofobia, nacjonalizm i szowinizm – w żadnym wypadku nie należy mylić ich z patriotyzmem. Takie pomyłki mogą nas wiele kosztować, bo – jak pokazuje historia – często prowadzą do przemocy. Najbardziej jaskrawym tego przykładem jest zbrodnicza działalność III Rzeszy w okresie II wojny światowej, kiedy to machina państwowa i wojenna wywyższała naród niemiecki, a jednocześnie chciała zniszczyć lub zniewolić inne, „gorsze” narody – w tym Żydów i Polaków. To bardzo ważna historyczna lekcja, o której nie wolno zapominać.

Patriotą jest zatem ktoś, kto czuje miłość lub przywiązanie do kraju ojczystego, jest solidarny i utożsamia się ze swoim narodem. Natomiast wrogość wobec innych narodów, chęć ich poniżenia czy tym bardziej zniszczenia to szowinizm narodowy. Dzieci i młodzież powinni mieć świadomość tego rozróżnienia; wiedzieć, że patriotyzm to postawa oparta przede wszystkim na miłości, szacunku, oddaniu – a nie na nienawiści.

Rozmawiając o patriotyzmie ze starszą młodzieżą, warto zauważyć, że postawy ksenofobiczne, nacjonalistyczne i szowinistyczne tak naprawdę często są sposobem na to, aby się dowartościować, nawet jeśli się niewiele osiągnęło. Wywyższając swój naród ponad inne, można poprawić sobie samoocenę – bo to oznacza przecież, że – przynależąc do „najlepszego” narodu – jesteśmy lepsi niż większość ludzi na Ziemi! I to zupełnie bez żadnego wysiłku – wystarczyło, że się tutaj urodziliśmy… Prawdziwy patriotyzm tymczasem również może być źródłem pozytywnej samooceny, ale w konstruktywny sposób – dzięki niemu możemy czuć się częścią większej całości, możemy też myśleć o sobie jako o jednostce potrzebnej i życzliwej innym, działającej na rzecz ojczyzny i jej mieszkańców. I tutaj docieramy do kwestii, jak może wyglądać patriotyzm XXI wieku w czasach pokoju.

Patriotyzm XXI wieku

Ci, którzy rozumieją patriotyzm w bardzo uproszczony sposób – tylko jako walkę o ojczyznę – w czasie pokoju mają utrudnione zadanie. Kiedy nie ma realnego wroga, szukają dla niego jakiegoś zastępstwa. Może to skutkować postawami ksenofobicznymi – nieufnością i wrogością wobec mniejszości etnicznych i narodowych, osób pochodzących z innych kultur. Dlatego warto rozmawiać z dziećmi i młodzieżą o tym, w jaki sposób ludzie mogą manifestować swój patriotyzm w codziennym życiu.

A mogą to robić m.in. poprzez:

  • poznawanie polskiej historii i pogłębianie wiedzy na jej temat (zamiast poprzestawać na niepełnych, powierzchownych czy nieprecyzyjnych informacjach),
  • poznawanie polskiej kultury (również regionalnej), uczestniczenie w niej, a także jej współtworzenie; kultywowanie tradycji,
  • poznawanie życiorysów i dokonań ważnych dla Polski postaci – nie tylko bohaterów walki o wolność, ale także ludzi kultury i nauki (w tym – patronki czy patrona szkoły),
  • uczestnictwo w obchodach świąt i rocznic ważnych dla kraju,
  • troskę o zabytki kultury i miejsca pamięci,
  • troskę o środowisko naturalne i dziedzictwo przyrodnicze swojego kraju,
  • troskę o język ojczysty (m.in. posługiwanie się poprawną polszczyzną),
  • angażowanie się w działalność społeczną i charytatywną,
  • przestrzeganie prawa i zasad współżycia społecznego,
  • uczciwość, płacenie podatków w kraju i kupowanie polskich produktów 
  • (tzw. patriotyzm konsumencki),
  • świadome uczestnictwo w wyborach i inną działalność obywatelską,
  • dbanie o dobre imię swojego narodu i kraju zarówno wewnątrz, jak i poza granicami Polski (np. godne zachowywanie się),
  • kibicowanie polskim sportowcom,
  • troskę o swój rozwój zawodowy i osobisty – by móc w przyszłości oferować swoje umiejętności innym członkom społeczeństwa (np. pracując w kraju, a nie za granicą),
  • codzienną życzliwość wobec innych, np. ustąpienie miejsca siedzącego osobie starszej, z niepełnosprawnością lub kobiecie będącej w ciąży.

Taki patriotyzm dnia codziennego może wymagać od nas czasem rezygnacji z własnej wygody czy interesu, pójścia na kompromis, a nawet poświęcenia. Potrzebne będą też umiejętność współpracy, otwartość, życzliwość, empatia, tolerancja i gotowość niesienia pomocy. Warto także nauczyć się czerpania satysfakcji ze współdziałania z innymi, wspierania ich, niesienia pomocy czy zwykłego okazywania życzliwości. Na ten temat również warto porozmawiać z uczennic...

Pozostałe 70% treści dostępne jest dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy