Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja wychowawcza z pomysłem

25 grudnia 2017

NR 95 (Styczeń 2018)

Podsumowywanie i planowanie

0 17

Umiejętność trafnej oceny sytuacji, wytyczania celów i planowania ich realizacji jest bardzo ważną kompetencją zarówno w okresie nauki szkolnej, jak i w życiu dorosłym. Wiele od niej zależy, warto więc rozwijać ją u uczennic i uczniów jak najwcześniej.

Sukcesy szkolne i życiowe zależą nie tylko od naszych zdolności, możliwości i motywacji, lecz także od umiejętności organizowania własnej pracy oraz zdolności do sensownej autorefleksji nad tym, co dotąd udało się nam osiągnąć i w jakiej jesteśmy sytuacji (jakie są nasze możliwości). Nawet bardzo zdolny i zmotywowany uczeń, jeśli działa bez planu i autorefleksji, nie zdoła rozwinąć pełni swojego potencjału. Trudności pojawiają się zwłaszcza wtedy, kiedy uczennice i uczniowie zostawiają sobie zbyt mało czasu na realizację zadania, które w innych okolicznościach jak najbardziej mogłoby zostać przez nich skutecznie zrealizowane. Odsuwając w czasie realizację różnych zadań, powodują, że zaczynają się one niebezpiecznie kumulować. A to prowadzi do gorszych wyników (w końcu nie sposób zająć się odpowiednio wszystkim na raz), rosnących zaległości, a nawet do wagarowania (kiedy uczeń opuszcza zajęcia szkolne, by nadrobić zaległości, ale w efekcie robi sobie tylko nowe zaległości).

Kłopoty z umiejętnością trafnej oceny własnych możliwości oraz planowania realizacji celów prowadzą też nierzadko do tzw. słomianego zapału, czyli sytuacji, w której uczeń ma wysoką motywację do jakiegoś działania, ale starcza mu jej na bardzo krótko – po skonfrontowaniu marzeń z rzeczywistością.

Początek nowego roku kalendarzowego (ale też szkolnego) sprzyja snuciu planów i analizowaniu przeszłości. Nasza skłonność do tego, by w styczniu podsumowywać przeszły rok i planować kolejny, jest jak najbardziej sensowna i słuszna. Warto jednak wskazać uczennicom i uczniom, w jaki sposób mogą to zrobić efektywnie, naprawdę na tym zyskując.

 

Sukcesy szkolne i życiowe zależą nie tylko od naszych zdolności, możliwości i motywacji, lecz także od umiejętności organizowania własnej pracy oraz zdolności do sensownej autorefleksji nad tym, co dotąd udało się nam osiągnąć i w jakiej jesteśmy sytuacji. Nawet bardzo zdolny i zmotywowany uczeń, jeśli działa bez planu i autorefleksji, nie zdoła rozwinąć pełni swojego potencjału.

 

Podsumowywanie

Co jakiś czas warto robić sobie podsumowania: roku, półrocza, miesiąca, a nawet tygodnia. Dzięki temu możemy nie tylko przypomnieć sobie swoje sukcesy i miłe chwile, ale przede wszystkim uczyć się, wyciągając wnioski z efektów naszych działań. Dzięki temu w przyszłości łatwiej będzie nam uniknąć popełniania tych samych błędów, za to powtórzyć – sukcesy. 
Trzeba jednak pamiętać, że tak długi okres jak rok trudno wyczerpująco podsumować po prostu „z głowy” – pamięć bywa zawodna i wiele wydarzeń, zwłaszcza z pierwszej połowy roku, może nam umknąć. Takie podsumowanie może też zająć trochę czasu (nawet ponad godzinę), jeśli zabierzemy się do tego, jak należy, i będziemy czerpać informacje ze wspomagających naszą pamięć źródeł, np. terminarza, dziennika, wpisów na blogu i w mediach społecznościowych czy nawet zdjęć w naszym smartfonie (prawdopodobnie uwiecznimy dzięki nim wiele ważnych momentów, które warto wziąć w analizie pod uwagę). Mimo to często warto to zrobić, bo wówczas faktycznie mamy szansę na to, by nasza analiza była trafna.

Może warto więc wypracować w sobie nawyk robienia podsumowań np. z końcem każdego miesiąca – zajmie to mniej czasu i będzie łatwiejsze. A jeśli zachowamy zapiski z takiego podsumowania (np. będziemy robić je zawsze w tym samym zeszycie), późniejsze podsumowanie półrocza czy roku będzie już dużo łatwiejsze. Jeśli równocześnie zaczniemy też pisemnie układać nasze plany i weryfikować je (np. za pomocą list zadań), podsumowywanie będzie jeszcze łatwiejsze – lista zadań, które zrealizowaliśmy i których nie udało nam się zamknąć, będzie bardzo cennym źródłem informacji.

Kiedy zabieramy się do podsumowania, warto uświadomić sobie cel, w którym to robimy. To ma znaczenie, czy chcemy, by kolejny rok był podobny do mijającego („podobny, ale jeszcze bardziej udany”), czy też całkiem inny.

Podczas zajęć będziemy zachęcać uczennice i uczniów do podsumowań, warto jednak pamiętać o potrzebie zapewnienia im w tym zakresie dyskrecji. Dla części z nich mijający rok mógł być nieudany, przykry, nawet dramatyczny. Problemy te mogą dotyczyć zarówno szkoły, jak i życia osobistego czy rodzinnego. Dlatego podsumowanie mijającego roku podczas lekcji powinno być przeprowadzane w ramach pracy indywidualnej, z której wnioskami na forum klasy podzielą się tylko chętne osoby. Z tego samego powodu warto podczas zajęć podkreślić z mocą, że nie najlepszy czy nawet zły rok także może nas czegoś cennego nauczyć i warto wejść w nowy rok z nadzieją, że możemy przeżyć go lepiej.

Planowanie

Planowanie jest procesem, który można umownie podzielić na kilka etapów, choć w praktyce przebiega ono na bieżąco – w miarę jak pojawiają się nowe zadania czy cele, planujemy ich realizację i włączamy je do już istniejących. Równocześnie cały czas oceniamy postępy realizacji naszych planów i jeśli np. napotykamy nieprzewidziane utrudnienia, wprowadzamy do naszych planów niezbędne modyfikacje, które te trudności uwzględniają.

Jeśli chcemy pomyśleć o naszych planach na cały kolejny rok, warto się zastanowić nad tym, do czego w ogóle zmierzamy, jaka jest nasza wizja przyszłości. Warto uświadomić uczniom i uczennicom tę potrzebę. Często jest tak, że działanie naszych podopiecznych napędzają oczekiwania ich rodziców, nauczycieli czy innych osób ważnych w ich życiu. Dzieci i nastolatki nierzadko nie zastanawiają się nad tym, w jakim celu coś robią (uczą się, trenują, chodzą na zajęcia pozalekcyjne) – dostają z różnych stron przekaz, że po prostu muszą. Byłoby o wiele lepiej – dla efektów dydaktycznych i wychowawczych – gdyby widziały w tym sens i rozumiały, że realizacja stawianych przed n...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy