Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Rozwój osobisty

24 lutego 2020

NR 114 (Luty 2020)

Jak zadbać o siebie w 8 krokach?

252

Praca nauczyciela, mimo że niezwykle satysfakcjonująca, stanowi trudne i wymagające zajęcie. Nauczyciel z uwagi na wysoki poziom stresu i inne niekorzystne czynniki jest narażony na utratę zdrowia. Krótkotrwały stres, związany z wykonywaniem jakiegoś wymagającego przedsięwzięcia, bywa mobilizujący. Kiedy jednak przez dłuższy czas nie udaje się zrealizować ważnych celów, wartości czy zadań, wtedy długotrwałe działanie czynników stresogennych może poważnie zaburzyć funkcjonowanie organizmu. 
 

Niewątpliwie nauczyciel w pracy jest narażony na szereg oddziaływań stresogennych. Wielu badaczy problemu analizowało tę sytuację i w konsekwencji wyodrębniono cztery główne okoliczności będące przyczyną stresu charakterystyczną dla tej grupy zawodowej: 

POLECAMY

  • niewłaściwe zachowania uczniów, 
  • konieczność pracy pod presją czasu, 
  • potrzeba satysfakcji zawodowej, 
  • nieodpowiednie relacje z kolegami z pracy.

Jako kluczową przyczynę stresu wskazuje się brak możliwości podejmowania ważnych decyzji, przy jednoczesnym ogromnym poziomie odpowiedzialności za podejmowane działania, jak również za działania i zachowania uczniów. 


Czynniki obciążające


Travers i Cooper wyróżniają 10 grup czynników obciążających, na które narażony jest nauczyciel i pedagog. Poniżej podano przykładowe obciążenia w każdej z wymienionych grup1:

1. Interakcje nauczyciel – uczeń:

  • agresja werbalna ze strony uczniów, 
  • problemy z utrzymaniem dyscypliny, 
  • nauczanie uczniów, którym brak motywacji do pracy, 
  • uczestniczenie jako świadek w incydentach narastającej agresji między podopiecznymi,
  • brak wsparcia ze strony rodziców uczniów, 
  • agresja fizyczna ze strony podopiecznych, 
  • kłótnie podopiecznych z nauczycielem na zajęciach.

2. Zarządzanie/struktura szkoły:

  • hierarchiczna natura placówki, 
  • brak udziału nauczycieli w podejmowaniu decyzji, 
  • nieobecność wsparcia społecznego ze strony przełożonych, 
  • słaba komunikacja w zespole współpracowników, 
  • konkurencja między członkami zespołu.

3. Złe warunki pracy w placówkach oświatowych:

  • zbyt duża liczba uczniów w grupie,
  • niekorzystny stosunek ilościowy kadry do podopiecznych (brak etatów),
  • zbyt mała kubatura pomieszczeń placówki.

4. Zmiany systemu edukacji:

  • ciągłe zmiany dotyczące profesji nauczycielskiej, 
  • niewystarczająca bądź nieadekwatna informacja dotycząca wprowadzanych zmian.

5. Ewaluacja pracy nauczycieli:

  • nacisk na dobre rezultaty ze strony rodziców podopiecznych, 
  • ocena ze strony organów nadzoru.

6. Czynniki obciążające nauczycieli pełniących funkcje kierownicze:

  • niezrozumienie ze strony podwładnych, 
  • nierealistyczne wymagania w stosunku do nauczyciela pełniącego kierowniczą rolę, 
  • zbyt duża liczba czynności kontrolnych względem podwładnych.

7. Niski status zawodu i małe możliwości awansu:

  • świadomość, że bycie dobrym nauczycielem nie oznacza automatycznie awansu, 
  • brak możliwości awansu, 
  • obniżający się status społeczny zawodu nauczycielskiego, 
  • wysokość wynagrodzenia nieproporcjonalna do wkładu pracy.

8. Zastępstwa za chorych kolegów:

  • nieprzewidywalność terminu zastępstwa, 
  • zbyt duża liczba podopiecznych w grupie/klasie spowodowana zastępstwem.

9. Niepewność socjalna:

  • możliwość zwolnienia w wyniku redukcji etatów, 
  • niskie zarobki.

10. Dwuznaczność roli nauczyciela:

  • wątpliwości dotyczące zakresu odpowiedzialności zawodowej,
  • nieznajomość szczegółowych wymagań zawodowych, 
  • poczucie zbyt słabego przygotowania zawodowego.

Nie ulega wątpliwości, że nauczyciel, aby należycie wykonywać swoje obowiązki, musi cieszyć się dobrym zdrowiem w każdej z czterech sfer – fizycznej, psychicznej, społecznej, duchowej. Dlatego tak ważna jest troska o samego siebie.


W jaki sposób zadbać o siebie?

Po pierwsze – zdrowy i higieniczny tryb życia
Nauczycielom często zdarza się zaniedbywać objawy choroby i bagatelizować wszelkie dolegliwości z powodu fałszywego przeświadczenia, że nauczyciel jest niezastąpiony i jego „obowiązkiem” jest – niezależnie od wszelkich okoliczności – prowadzenie lekcji, zajęć. Nie należy lekceważyć objawów somatycznych będących oznaką choroby, a gdy takie się pojawią, trzeba udać się do lekarza. Warto pamiętać, że złe samopoczucie również może być powodem zwolnienia lekarskiego, jeśli więc zauważasz taką potrzebę, zostań kilka dni w domu, by nabrać energii, wypocząć. W obszarze zdrowego stylu życia kwestią, na którą warto również zwrócić uwagę, jest sen – to w trakcie nocnego odpoczynku organizm regeneruje się i ma siłę do dalszego działania. Długotrwała praca nie sprzyja zdrowiu ani psychicznemu, ani fizycznemu. Brak snu lub zbyt mała jego ilość powodują poważne zmiany w naszym funkcjonowaniu. Dodatkowo, chcąc dbać o własne zdrowie, znajdź aktywność fizyczną, której podejmowanie będzie sprawiało Ci przyjemność. 

Po drugie – nagradzaj się
Każdy człowiek potrzebuje pozytywnego wzmocnienia, nagroda otrzymana od samego siebie ma szczególną moc, gdyż jest odpowiedzią na nasze realne potrzeby, zatem czyńmy to zgodnie z własnymi preferencjami. J. Fengler podaje następujące propozycje nagradzania samego siebie: specjalne, ulubione jedzenie (w dozwolonych ilościach, raz na jakiś czas), spotykanie się z osobami atrakcyjnymi, inteligentnymi, interesującymi, odnoszącymi sukcesy, rozwiązywanie zadań problemowych (krzyżówki, zadania matematyczne, problemy techniczne), słuchanie ulubionej muzyki (samotne w zaciszu domowym, grupowe podczas koncertów – w zależności od preferencji), zajmowanie się muzyką (śpiew, gra na instrumentach), oglądanie lub uprawianie sportu, słuchanie radia, oglądanie telewizji, czytanie, zakupy, odprężenie, relaksacja, rozluźnienie, joga, ćwiczenia oddechowe, sen, spotkania z przyjaciółmi, wyjścia do: kina, restauracji, fryzjera, teatru, dyskoteki, czynności związane z odprężeniem: kąpiel z pianą, masaż, sauna, jacuzzi, kontakt ze zwierzętami, majsterkowanie, budowanie, robótki ręczne, uzupełnianie zaległości w domu, wycieczki.

Po trzecie – dystans
Ważne, aby potrafić rozgraniczyć życie zawodowe i prywatne. To ogromnie trudna czynność, której osiągnięcie wymaga wielu umiejętności. Jedną z nich jest umiejętność planowa...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy