Dołącz do czytelników
Brak wyników

Terapia pedagogiczna w szkole

26 sierpnia 2019

NR 110 (Wrzesień 2019)

Najważniejsze działania terapeuty pedagogicznego

0 38

Uczniowie ze specyficznymi trudnościami stanowią w szkole coraz liczniejszą grupę. Zadaniem nauczycieli i pedagogów jest podejmowanie działań, mających pomóc tym dzieciom opanować bieżący materiał i przyczynić się do odniesienia przez nie sukcesu edukacyjnego.


Terapia pedagogiczna jest jedną z form pracy z uczniami ze specyficznymi trudnościami (rys. 1).

Rys. 1. Specyficzne trudności w nauce
Źródło: opracowanie własne (na podstawie //agathum.pl/oferta/terapie/terapia-pedagogiczna/, stan na dzień 3.07.2019)


Polega na podejmowaniu aktywności adekwatnych do potrzeb i możliwości wychowanka, który został poddany diagnozie w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Powinna ona przebiegać dwutorowo i obejmować swoim zakresem ćwiczenia rozwijające zarówno funkcje motoryczne, jak i psychologiczne. Mówimy wówczas o rozwoju psychomotorycznym dziecka. W terapii najważniejsze są cztery elementy, które nawzajem na siebie oddziałują: dziecko, grupa, zadania i terapeuta (rys. 2).

Rys. 2. Zależności pomiędzy elementami terapii
Źródło: opracowanie własne (na podstawie //przedszkolecharbrowo.pl/5,3,9,metody_i_formy_pracy_z_dzieckiem_w_terapii_pedagogicznej.html, stan na dzień 4.07.2019)

Etapy terapii pedagogicznej

Terapia pedagogiczna składa się z czterech etapów, które powinny być uwzględniane przez nauczyciela terapeutę w trakcie pracy. Zalicza się do nich:

  • Budowanie motywacji dziecka do udziału w zajęciach oraz nawiązanie pozytywnych relacji między uczniem a prowadzącym.
  • Organizacja ćwiczeń mających na celu rozwijanie funkcji percepcyjno-motorycznych (orientacja przestrzenna, percepcja wzrokowa i słuchowa, sprawność manualna).
  • Ćwiczenie mające na celu naukę czytania i pisania.
  • Doskonalenie umiejętności czytania i pisania.

Należy pamiętać również o tym, że na każdym etapie utrwalamy umiejętności dziecka z etapu poprzedniego. 
Terapia pedagogiczna jest stosunkowo młodą dziedziną wiedzy w Polsce. Bierze swoje początki od działań Marii Grzegorzewskiej i Janiny Doroszewskiej, które w swoich badaniach uzasadniły konieczność wprowadzania do wychowania i nauczania działań o charakterze leczącym. Dopiero jednak ostatnich kilkanaście lat pokazało, że jest to niezbędny element w rzeczywistości edukacyjnej. Gdy mówimy o terapii pedagogicznej, mamy więc na myśli całokształt działań o charakterze korekcyjno-kompensacyjnym. Z jednej strony nauczyciel podejmuje się usprawniania zaburzonych funkcji, z drugiej natomiast proponuje dziecku ćwiczenia i aktywności, których celem jest wspieranie umiejętności dobrze rozwiniętych po to, aby stały się wsparciem dla funkcji zaburzonych lub mogły je zastąpić. 
Im wcześniej zostaną podjęte działania w tym zakresie, tym większa szansa na to, że pomożemy dziecku uporać się z jego trudnościami. Dlatego pierwsze czynności diagnostyczne powinny się odbyć na etapie przedszkola. Świadoma i rzetelnie prowadzona terapia na terenie placówki oraz wspomaganie rozwoju dziecka w środowisku rodzinnym będą miały przełożenie na realne efekty – przygotowanie dziecka do podjęcia nauki w szkole. 

Adresaci terapii pedagogicznej

Dobrze więc wiedzieć, jacy uczniowie powinni zostać objęci tą właśnie formą terapii. Jest ona skierowana do dzieci:

  • przejawiających nieharmonijny rozwój,
  • przedszkolnych i wczesnoszkolnych, u których zdiagnozowano ryzyko dysleksji,
  • z trudnościami w zakresie koncentracji, uwagi i pamięci,
  • z zaburzeniami o charakterze emocjonalnym,
  • z zaburzeniami integracji sensorycznej,
  • z niepełnosprawnością intelektualną,
  • ze specyficznymi trudnościami w nauce,
  • mających obniżony poziom umiejętności grafomotorycznych i manualnych,
  • przejawiających trudności w zakresie orientacji przestrzennej oraz koordynacji wzrokowo-ruchowo-słuchowej,
  • z opóźnionym rozwojem psychoruchowym,
  • z problemami dotyczącymi lateralizacji,
  • z nadpobudliwością psychoruchową.

Jak widać, istnieje bardzo duża grupa dzieci, którym potrzebne jest wsparcie i pomoc. 

Ogólne zasady postępowania w terapii

Kompleksowa terapia skupia się na tym, aby stymulować rozwój umysłowy, emocjonalny, fizyczny i społeczny uczniów obciążonych deficytami i dysharmonią rozwojową. Cele terapii są ściśle uzależnione od indywidualnych potrzeb i możliwości. Muszą być one zbieżne z zaleceniami zawartymi w diagnozie z poradni psychologiczno-pedagogicznej. W związku z tym, że terapia pedagogiczna jest działalnością wpływającą zarówno na dydaktykę, jak i na wychowanie, powinna się ona opierać na konkretnych zasadach postępowania. Są one ściśle związane z założeniami dydaktyki ogólnej i metodyki nauczania początkowego (rys. 3). Muszą jednak zawsze brać pod uwagę to, że każde dziecko jest inne i rozwija się w swoim indywidualnym tempie. 
Należy pamiętać, że terapia powinna być prowadzona systematycznie. Najlepszym rozwiązaniem byłoby organizowanie zajęć codziennie, w szkołach nie ma jednak takich możliwości. Warto więc przekazywać konkretne ćwiczenia i materiały rodzicom, aby mogli je wykonywać również w domu. Terapeuta musi też cały czas mieć na uwadze to, że należy stopniować trudności związane z opanowaniem różnych umiejętności. Idealną podpowiedzią staje się tutaj zasada opracowana przez Lwa Wygotskiego, mówiąca o tym, że zadania przekazywane dzieciom nie mogą być dla nich ani za trudne, ani za łatwe, ponieważ w pierwszym przypadku będą powodowały zniechęcenie i frustrację, a w drugim dziecko nie będzie odczuwało satysfakcji z wykonanej pracy. Istotne jest również to, aby pamiętać, że terapia pedagogiczna odbywa się indywidualnie lub w małych grupach (od dwóch do pięciu osób). Celem takich działań jest wspomaganie wszechstronnego rozwoju dziecka oraz indywidualne podejście do jego potrzeb i trudności. Chodzi przede wszystkim o spowodowanie określonych pozytywnych zmian w dziecku, w szc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy