Uważne słuchanie uczniów i uczennic pozwala lepiej zrozumieć ich sposób myślenia i postrzegania wielu tematów. Nie jest to jednak wyłącznie nasze doświadczenie czy intuicja. Fakt, że buduje ono zrozumienie i ułatwia komunikację, znajduje potwierdzenie w wielu teoriach psychologicznych czy socjologicznych. Carl Rogers, jeden z głównych przedstawicieli psychologii humanistycznej, podkreślał, że zrozumienie jest możliwe tylko wtedy, gdy potrafimy wejść w perspektywę drugiej osoby.
Dział: Warsztat pracy pedagoga
Rozpoznawanie i radzenie sobie z potrzebami sensorycznymi u dzieci odgrywa kluczową rolę w ich ogólnym rozwoju i dobrostanie. Rodzice i opiekunowie pełnią w tym procesie funkcję przewodników, wspierając dzieci w dwóch istotnych, ale odrębnych krokach. Pierwszym z nich jest pomoc w identyfikacji i zrozumieniu swoich reakcji na różne bodźce sensoryczne.
Film może być narzędziem terapeutycznym, wychowawczym, edukacyjnym. Jego szerokie zastosowanie odkrył w latach 80. XX w. profesor psychologii Gary Solomon. Filmoterapia na pierwszy rzut oka ma sporo wspólnego z bajkoterapią czy teatroterapią. Jednak forma zajęć filmoterapeutycznych czy po prostu filmowych może okazać się dla wielu uczniów wyjątkowo atrakcyjna.
W codziennej praktyce szkolnej nauczyciele coraz częściej obserwują uczniów, którym trudno jest utrzymać koncentrację, spokojnie pracować w ławce lub odnaleźć się w dynamicznym środowisku grupy rówieśniczej. Zdarza się, że zachowania te interpretowane są jako brak dyscypliny, niechęć do wykonywania poleceń lub trudności wychowawcze. W wielu przypadkach mogą one jednak wynikać z indywidualnych potrzeb sensorycznych ucznia oraz sposobu, w jaki jego układ nerwowy reaguje na bodźce płynące z otoczenia.
Współczesna szkoła pełni nie tylko funkcję dydaktyczną, lecz także wychowawczą i opiekuńczą. Jednym z jej najważniejszych zadań jest wspieranie wszechstronnego rozwoju uczniów – zarówno intelektualnego, jak i emocjonalnego oraz społecznego. W realizacji tych zadań istotną rolę odgrywa pedagog szkolny, który jest specjalistą odpowiedzialnym za udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom, wspomaganie nauczycieli w działaniach wychowawczych oraz współpracę z rodzicami i instytucjami wspierającymi rozwój dziecka.
Jedną z cech współczesności jest to, że codziennie jesteśmy świadkami i uczestnikami różnych gier. Wzajemne powiązania i relacje sprawiają, że rzeczywistość społeczna stała się polem rywalizacji wszystkich ze wszystkimi. Z reguły gramy w różne psychologiczne gry, nawet nie zdając sobie z tego sprawy. Dzieje się tak zawsze wtedy, gdy chcemy zrealizować swój cel, uzyskać przewagę czy zaspokoić jakąś potrzebę. Grają więc zarówno dorośli, jak i dzieci. Gry toczą się w polityce, biznesie i handlu. Toczą się także w rodzinach, miejscach pracy, a także w szkołach. Grają więc nauczyciele z uczniami i uczniowie z nauczycielami, nauczyciele z rodzicami i rodzice z nauczycielami.
Choć o całościowych zaburzeniach rozwojowych napisano już wiele, osoby pracujące z dziećmi z ASD zgodnie podkreślają, że nie ma dwóch takich samych przypadków ani uniwersalnych rozwiązań problemów, z jakimi mierzymy się jako nauczyciele czy terapeuci. Strategie terapeutyczne i wychowawcze, które sprawdzają się u jednego podopiecznego, nie zawsze będą skuteczne u innego. To właśnie ten brak schematycznych rozwiązań fascynuje mnie w pracy z osobami z ASD. Wymaga ona ciągłego dokształcania się, analizy zachowań oraz poszukiwania skutecznych metod radzenia sobie z pojawiającymi się trudnościami.
Z każdym rokiem świat zmienia się coraz dynamiczniej, a wraz z nim następuje rozwój nowych technologii. Narzędzia sztucznej inteligencji, o których kilka lat temu niewiele osób nawet myślało, stają się codziennością zarówno dorosłych, jak i młodych ludzi. Dlatego po kilku latach od startu programu Asy Internetu w Fundacji Szkoła z Klasą powiedzieliśmy: sprawdzamy!
Regulacja emocji uczniów stała się jednym z kluczowych wyzwań codziennej pracy szkoły. W praktyce szkolnej coraz częściej obserwuje się gwałtowne reakcje emocjonalne, wycofanie, impulsywność oraz trudności w powrocie do równowagi po konflikcie. Zachowania te bywają określane jako „problemy wychowawcze”, jednak w rzeczywistości stanowią sygnał trudności ucznia w samoregulacji emocjonalnej, a nie przejaw złej woli czy braku chęci współpracy.
Edukacja w coraz bardziej heterogenicznych klasach i szkołach wymusza zmiany w podejściu do filozofii uczenia, stylu oraz warsztatu pracy wielu nauczycieli. Konieczność udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej, dostosowania wymagań czy organizacji kształcenia specjalnego do zwiększającej się liczby uczniów i uczennic ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi wymaga od nauczycieli stałej współpracy z różnymi osobami i instytucjami, w szczególności ze specjalistami i rodzicami. Włączający system kształcenia powoduje, że praca w szkole staje się coraz bardziej grą zespołową.
Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi to dziecko posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, ale również to, które doświadcza trudności w realizacji wymagań edukacyjnych wynikających ze specyfiki swojego funkcjonowania poznawczego, emocjonalnego lub zdrowotnego1.