Dział: Warsztat pracy pedagoga

Zawód nauczyciela wiąże się z komunikacją z drugim człowiekiem. Czasami bywa ona jednostronna, np. podczas wygłaszania wykładu w trakcie lekcji czy przemówienia z okazji jakiejś uroczystości. Zazwyczaj jednak jest to interaktywny proces wymagający ciągłego zaangażowania: aktywnego słuchania, zadawania pytań, czy przedstawiania faktów. Komunikacja nauczyciela, a w szczególny sposób pedagoga, psychologa odbywa się z różnymi osobami, zarówno ze ścisłego kręgu społeczności szkolnej, tj. współpracownikami, przełożonymi, rodzicami, uczniami, jak i środowiska lokalnego, czyli pracownikami socjalnymi, kuratorami, policjantami itp. Celem sporej części tych rozmów z pewnością będzie uzyskanie informacji potrzebnych do podjęcia decyzji co do sposobu i zakresu udzielanego wsparcia lub rozwiązania problemu. Będzie zatem przybierała formę wywiadu.

Umiejętność uczenia się przez całe życie jest dzisiaj niezbędna. Świat, który ciągle się zmienia, wymusza na nas nieustanny rozwój. Bez nabywania nowej wiedzy i kompetencji bardzo trudno byłoby odnaleźć się w otaczającej nas rzeczywistości, a idąc dalej i cytując słowa amerykańskiego pisarza Toma Clancy’ego: „kiedy przestajesz się uczyć, umierasz”. Skoro więc musimy uczyć się przez całe życie, ważne, aby był to proces naturalny i przyjemny. Dlatego tak istotne jest, aby umiejętność uczenia się rozwijać w dzieciach już od najmłodszych lat życia.

„Edukacja włączająca rozumiana jest jako podejście w procesie kształcenia i wychowania, którego celem jest zwiększanie szans edukacyjnych wszystkich osób uczących się poprzez zapewnianie im warunków do rozwijania indywidualnego potencjału, tak by w przyszłości umożliwić im pełnię rozwoju osobistego na miarę swoich możliwości oraz pełne włączenie w życie społeczne. Edukacja ta stawia za cel wyposażenie uczniów w kompetencje niezbędne do stworzenia w przyszłości włączającego społeczeństwa, czyli społeczeństwa, w którym osoby niezależnie od różnic m.in. w stanie zdrowia, sprawności, pochodzeniu, wyznaniu są pełnoprawnymi członkami społeczności, a ich różnorodność postrzegana jest jako cenny zasób rozwoju społecznego i cywilizacyjnego. Włączenie to proces, który pomaga pokonywać bariery ograniczające obecność, uczestnictwo i osiągnięcia uczniów”.

Wspieranie uczniów w kształtowaniu kompetencji emocjonalnych i społecznych staje się coraz ważniejsze, o czym świadczą m.in. podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2024/2025, wśród których (pkt 3) znalazł się zapis dotyczący rozwijania u uczniów i wychowanków empatii i wrażliwości na potrzeby innych.

Psycholog wspierający w szkole uczniów z zaburzeniami ze spektrum autyzmu występuje w bardzo wielu rolach, poczynając od roli diagnosty, bo zdarza się, że pierwsze niepokojące sygnały w funkcjonowaniu dziecka dostrzegane są w przedszkolu czy w szkole. Psycholog uczestniczy w tworzeniu dla ucznia Indywidualnego Programu Edukacyjno-Terapeutycznego na podstawie dostarczonego do szkoły orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Jedno z najczęściej pojawiających się zaburzeń wieku rozwojowego występujące na całym świecie, niezależnie od kultury czy poziomu rozwoju społeczeństwa to zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, znany pod nazwą ADHD. Dziecko z zaburzeniami uwagi często jest określane jako „Dyzio marzyciel”, „śniące na jawie” czy „bujające w obłokach”. Uczeń z tym zaburzeniem jest w klasie wyzwaniem dla każdego nauczyciela, ponieważ to od niego zależy sukces lub porażka. W związku z tym powinniśmy w optymalny sposób umożliwić dziecku uczestniczyć w procesie edukacyjno-wychowawczym.

Edukacja zdrowotna została wymieniona na pierwszym miejscu wśród ogłoszonych w czerwcu podstawowych kierunków polityki oświatowej państwa. W kwietniu na wspólnej konferencji prasowej ministrowie edukacji, zdrowia oraz sportu i turystyki ogłosili rozpoczęcie prac nad nowym przedmiotem pod nazwą edukacja zdrowotna, który będzie nauczany od września 2025 r. zarówno w szkołach podstawowych, jak i ponadpodstawowych. Polska ma bogate doświadczenia w tym obszarze edukacji, gdyż 32 lata temu powstała pierwsza wojewódzka sieć szkół promujących zdrowie.

Poczucie własnej sprawczości uczniów i uczennic w szkolnej społeczności może być wspierane między innymi poprzez możliwość podejmowania decyzji, refleksję związaną z konsekwencjami dokonywanych wyborów oraz ponoszenie odpowiedzialności za własne działania lub ich zaniechanie. Sprawczość to kluczowa kompetencja pozwalająca dostrzec, że wiele w obszarze rozwoju, edukacji i wychowania zależy od dzieci i młodzieży. Jak zatem zwiększać ich sprawczość w szkole oraz jednocześnie wzmacniać poczucie wspólnoty?