Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia innowacji

21 grudnia 2020

NR 121 (Grudzień 2020)

Technologia informatyczna w edukacji stacjonarnej i zdalnej

0 209

Współczesny świat i zmiany, jakie w nim zachodzą, sprawiają, że nauczyciele powinni stać się specjalistami w zakresie korzystania z nowoczesnych technologii. Zwłaszcza obecna sytuacja epidemiczna wymusza na pedagogach postawy proaktywne. To oni muszą bowiem sprawić, że lekcje będą ciekawe, a przekazywane treści zachęcą do ich pogłębienia i czynnego udziału w zajęciach, zarówno tych stacjonarnych, jak również, a może przede wszystkim, zdalnych. Konieczne w związku z tym jest otwarcie się na nowości i odważne korzystanie z dostępnych technologii.

Coraz częściej pojawiają się komentarze, że rozwój nowych technologii powinien przyczynić się do zmian w tradycyjnym systemie szkolnym. Niektórzy specjaliści postulują odchodzenie od podręczników, a nawet od dotychczasowego porządku zajęć. Niewiele jednak dzieje się w tym zakresie. Wprawdzie technologia informatyczna jest obecna na zajęciach, ale nie wywiera realnego wpływu na to, co dzieje się w szkole. Tymczasem wykorzystanie tego typu narzędzi daje zdecydowanie większe możliwości indywidualizacji i personalizacji całego procesu kształcenia. Jednocześnie sprzyja dostosowaniu tempa pracy do potrzeb i możliwości uczniów oraz umożliwia takie gospodarowanie czasem i zasobami, aby cały proces edukacji i kształcenia przebiegał jak najefektywniej i przynosił jak najwięcej różnego rodzaju korzyści wszystkim uczestnikom. Warto też zwrócić uwagę na fakt, że technologia informatyczna może być wykorzystywana w zasadzie na wszystkich zajęciach oraz przedmiotach. 

POLECAMY

Nowe cele nowoczesnej edukacji

W związku z powyższym specjaliści nieustannie zastanawiają się nad tym, jakie nowe wyzwania i cele należy stawiać przed edukacją wykorzystującą nowe technologie. Do podstawowych z nich należą:

  • doskonalenie i poszerzanie umiejętności, które są niezbędne do tego, aby w sposób twórczy i aktywny uczniowie mogli uczestniczyć w usługach społeczeństwa informacyjnego,
  • dostosowywanie systemu edukacji do potrzeb, jakie ma gospodarka, która opiera swój rozwój na wiedzy,
  • dążenie do ciągłego rozwijania systemów umożliwiających kształcenie zdalne oraz stwarzanie warunków zapewniających powszechny dostęp do edukacji teleinformatycznej,
  • dbałość o ciągłą budowę i rozbudowę wszelkiego rodzaju portali edukacyjnych oraz bibliotek wirtualnych umożliwiających młodym ludziom szeroki dostęp do różnorodnych treści edukacyjnych,
  • dbanie o dostępność w sieci wykładów prowadzonych na uniwersytetach i wyszukiwanie takich materiałów, by uzupełniały przekazywaną w trakcie zajęć dydaktycznych wiedzę.

Jak widać, przed nauczycielami stoi wiele wyzwań. Jednocześnie warto zwrócić uwagę na to, że we współczesnej szkole prawie każdy uczeń jest posiadaczem jakiegoś urządzenia technologicznego, jak telefon komórkowy czy smartwatch. Tymczasem w statutach wielu szkół znajdują się zapisy, które jasno i wyraźnie mówią o tym, że w placówce edukacyjnej obowiązuje zakaz korzystania z tego typu urządzeń w czasie lekcji, a nierzadko i podczas przerw. Jednak od technologii nie da się już uciec – z każdym dniem staje się ona coraz bardziej istotnym elementem naszego życia. Konieczne więc jest zastanowienie się nad tym, jak można ją wykorzystać w trakcie zajęć, by je urozmaicić, by odpowiedzieć na potrzeby uczniów i jednocześnie przyczynić się do szybszego przyswajania przez nich wiedzy. Zwłaszcza że większość urządzeń wykorzystywanych przez uczniów jest mobilna, ma stały dostęp do internetu i dodatkowe aplikacje, jak: dyktafon, aparat, kamera czy kalendarz i kalkulator. 

Propozycje dla nauczycieli

Korzystanie z możliwości technologicznych nie tylko przyczyni się do uatrakcyjnienia procesu edukacyjnego, ale również umożliwi pokazanie uczniom, które funkcje są ciekawe i użyteczne, a z których powinni zrezygnować. Uczniowie często wychodzą z założenia, że najważniejsze jest to, by sprzęt elektroniczny był jak najdroższy i miał niezliczoną ilość dodatkowych funkcji, w związku z tym można uznać, że nie są oni w stanie w pełni świadomie korzystać ze zdobyczy nowych technologii, nie posługują się nimi, by zdobywać wiedzę. Uświadomienie im tego staje się jednym z zadań nauczycieli. By je realizować, warto stosować różnorodne metody i formy pracy z wykorzystaniem technologii informatycznej, jak przedstawione poniżej.

Nagranie prowadzonego przez siebie wykładu
Pomysł ten można wykorzystać zarówno do pracy stacjonarnej, jak i zdalnej. Nauczyciel nagrywa fragment zajęć z wykorzystaniem zdjęć, prezentacji, stron z podręcznika z podkładem głosowym lub całym obrazem. Może to stanowić uzupełnienie zagadnienia omawianego na zajęciach. W ramach aktywizującej pracy domowej uczniowie np. analizują określoną kwestię lub rozwiązują zadanie w oparciu o nią. Jest to dobrym rozwiązaniem w przypadku edukacji zdalnej, gdy nie ma możliwości pracy z uczniami w czasie rzeczywistym. Wówczas jednak nagrany wykład powinien zostać uzupełniony o dodatkowe zadania dla uczniów, które trzeba wykonać i wysłać nauczycielowi.

Nagranie filmu i udostępnienie go na YouTube
Uczniowie otrzymują link do filmu, którego tematyka i przeznaczenie są w dużej mierze zależne od inwencji twórczej nauczyciela, jego pomysłowości i kreatywności. Zajęciami, które tematycznie idealnie nadają się do wykorzystania tej metody, są lekcje historii. Jeśli tylko nauczyciel ma możliwości, może nagrać film odnoszący się chociażby do określonej epoki, z uwzględnieniem jej specyfiki i charakterystycznych strojów czy fryzur. 

Opracowanie szkolenia e-learningowego
Nauczyciel, we współpracy z informatykiem, umieszcza na odpowiedniej platformie materiały dla uczniów. W tym przypadku pojawia się możliwość zrealizowania dodatkowych treści, których nie udaje się omówić na zajęciach. Każdy blok powinien być jednak zakończony zadaniem lub testem, żeby uczestnicy otrzymali szybką informację zwrotną na temat pracy własnej i poziomu opanowania przez siebie wiedzy.

Opracowanie bloga
Jest to coraz bardziej powszechna forma omawiania zagadnień i dzielenia się z innymi własnymi doświadczeniami. Nauczyciel może również w ten sposób zachęcić uczniów do poszerzania swojej wiedzy, zwłaszcza jeśli treści zamieszczane na blogu będą sformułowane w jasny i przystępny sposób. Warto też motywować uczniów, by zamieszczali komentarze pod poszczególnymi postami, dzielili się wiedzą i zdobytym doświadczeniem, swoimi pomysłami i propozycjami dotyczącymi tego, co jeszcze można w ten sposób omówić lub jak inaczej podejść do tematu. Można jednocześnie zachęcić uczniów do samodzielnego prowadzenia bloga na określony temat, co pozwoli im pogłębić wiedzę z danego zakresu. 

Zorganizowanie czatu lub panelu dyskusyjnego
Nauczyciel wybiera określony dzień i godzinę i zaprasza uczniów do dyskusji na dany temat, czym zachęca ich do dzielenia się z innymi swoimi opiniami czy przekonaniami. Jest to dużo łatwiejsze niż na forum, bo daje większe poczucie bezpieczeństwa, może więc pojawić się sporo wartościowych stanowisk i pomysłów na analizę danego tematu. 

Wykorzystanie profesjonalnie przygotowanych prezentacji, programów multimedialnych czy platform edukacyjnych
Twórcy określonych programów dają gotowe rozwiązania i dzielą się z innymi swoimi pomysłami. Sprzyja to ciekawemu podejściu do omawianych treści i wykorzystaniu interesujących ćwiczeń w codziennej praktyce na zajęciach. 

Propozycje dla uczniów

Opisane powyżej propozycje działań dają nauczycielowi wiele możliwości, pozwalają odsunąć na bok tradycyjne metody pracy i wykorzystują to, czego chcą uczniowie – technologię i internet. Proces dydaktyczny to jednak nie tylko pedagodzy, ale również uczniowie, którzy powinni być jego aktywnymi uczestnikami. W związku z tym konieczne staje się proponowanie takich aktywności, które dzieci, samodzielnie lub w małych grupach, będą mogły realizować przy użyciu nowych technologii. Zainteresowanie uczniów konkretnymi zagadnieniami można wzmacniać z wykorzystaniem poniższych zadań.

Nagrywanie krótkich filmów
Mogą one mieć charakter stricte dydaktyczny lub rozrywkowy (jeśli wykonywane są na taki przedmiot jak sztuka czy zajęcia artystyczne). Uczniowie, którzy mają samodzielnie rozwiązać dany problem, są bardziej zaangażowani oraz chętniej realizują temat, szukają pomysłów na to, w jaki sposób podejść do danego zagadnienia, czują się w pełni odpowiedzialni za wykonanie zadania. Aktywnie obcując z danym zagadnieniem, uczą się określonych treści niejako przy okazji, poprzez pytanie innych, szukanie dodatkowych informacji czy lekturę, a tak zdobyta wiedza zostaje z nimi na dłużej. Przykładowo, uczniowie mogą zostać poproszeni przez nauczyciela o przygotowanie filmu dokumentującego eksperyment chemiczny czy fizyczny. Dobrze opracowany materiał może zostać włączony w zasoby szkoły i zademonstrowany na innych zajęciach.

Opracowanie i przygotowanie albumu elektronicznego
Ważne, aby uczniowie samodzielnie zrobili zdjęcia, które będą się w nim znajdowały, lub poszukali w określonych przez nauczyciela źródłach. Każdy album powinien zawierać szczegółowe i wyczerpujące informacje na temat tego, co się w nim znajduje oraz kto jest jego autorem. Tworzenie materiału bogatego w cenną wiedzę pozwala młodym ludziom wykazać się kreatywnością oraz innowacyjnym podejściem do danego zagadnienia. Dzięki takiemu zadaniu uczniowie mobilizują się do przygotowania dużo ciekawszych materiałów, niż miałoby to miejsce w trakcie wykonywania tradycyjnej pracy domowej. 

Nagranie materiału dźwiękowego
Dzięki temu, że niemal wszystkie telefony, a nawet niektóre zegarki wyposażone są w dyktafony, uczniowie mogą nagrać swoje myśli czy emocje. Istnieje również szansa na to, że uda im się zarejestrować wywiad ze znaną osobą czy samodzielnie wykonywaną piosenkę lub recytowany wiersz. Jeśli dodatkowo wzbogacą materiał o zdjęcia, okaże się to wówczas zdecydowanie lepszą formą dokumentacji i ciekawym przekazem wiadomości. Z pewnością takie zadanie wzbudzi większe zainteresowanie i zaangażowanie uczniów niż pisanie zwykłego wypracowania. 

Prowadzenie blogów tematycznych
Blogi cieszą się dużą popularnością wśród młodych ludzi, takie zadanie może więc spotkać się z dużym entuzjazmem. Klasę warto podzielić na odrębne zesp...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy