Dołącz do czytelników
Brak wyników

SI w pracy pedagoga

11 stycznia 2019

NR 105 (Styczeń 2019)

Wykorzystanie SI w pracy dydaktycznej – praktyczne wskazówki dla nauczycieli

0 115

Praca w szkole jest niezwykle trudna i wymagająca. Nauczyciel ma już nie tylko uczyć, lecz także diagnozować potrzeby dzieci i podejmować działania zmierzające do ich zaspokojenia. Biorąc pod uwagę, że klasa szkolna to zbiór indywidualności, trudno jest znaleźć takie rozwiązania, które będą odpowiednie dla wszystkich. Należy więc jak najrzetelniej ocenić aktualną sytuację i dobrać takie metody i techniki dydaktyczno-wychowawcze, aby dzieci czuły się dobrze i bezpiecznie, a nauczyciele czerpali jak najwięcej radości i satysfakcji z pracy, którą wykonują.

Jedną z metod, którą można zastosować i wykorzystać w pracy z dziećmi, jest integracja sensoryczna. Jej założenie wiąże się ściśle z tym, w jaki sposób jest definiowana. Według Z. Przyrowskiego jest to pewien proces, w trakcie którego dane odbierane przez zmysły są analizowane przez mózg. Celem tego staje się wyprodukowanie takiej odpowiedzi adaptacyjnej naszego organizmu, aby była ona adekwatna do sytuacji i wymagań otoczenia. Warto sobie uświadomić, że integracja sensoryczna przebiega na kilku poziomach, a wiedza ta pozwoli na szersze spojrzenie na dzieci, z którymi pracujemy (rys. 1):

  • odbywa się ona w obrębie wszystkich zmysłów, do których można zaliczyć wzrok, słuch, smak, węch, dotyk, propriocepcję i przedsionek, oraz przyczynia się do kształtowania reakcji równoważnych;
  • dzięki niej rozwijają się takie umiejętności jak: motoryka mała, motoryka duża, kinestezja, zręczność, planowanie ruchu czy percepcja wzrokowa, słuchowa oraz pewna i stabilna postawa ciała;
  • wpływa na kształtowanie się precyzyjnych ruchów ręki oraz mechanizmów budujących koordynację wzrokowo-ruchową, umiejętność rozpoznawania stron ciała czy budowania właściwego schematu ciała;
  • tylko właściwe i spójne ukształtowanie się wspomnianych wyżej funkcji może stać się podstawą do budowania takich umiejętności jak: czytanie, pisanie, liczenie, tworzenie pojęć czy podejmowanie aktywności akceptowanych społecznie. 
Rys. 1. Piramida rozwoju ośrodkowego układu nerwowego (oprac. B. Odonowska-Szlachcic, Metody integracji sensorycznej we wspomaganiu rozwoju mowy u dzieci z uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk 2016).

Piramida bardzo wyraźnie pokazuje, że nieprawidłowo przebiegający proces integracji sensorycznej powoduje, że dziecko nie jest w stanie przejść na kolejny etap. W związku z tym nie ma możliwości rozwijania umiejętności, które są tak potrzebne w procesie edukacyjnym. Niestety, współcześnie mierzymy się z licznymi problemami wśród naszych podopiecznych. Zaliczyć tutaj można dysleksję, dysgrafię, dysortografię, zaburzenia ze spektrum autyzmu czy niepełnosprawność intelektualną. Wszystkie te problemy utrudniają zdobywanie wiedzy i poszerzanie swoich doświadczeń. Rolą nauczyciela jest budowanie takiego środowiska edukacyjnego, w którym nie tylko dzieci zdrowe i właściwie funkcjonujące będą odnosiły sukces i cieszyły się nauką szkolną. 
Można do tego wykorzystać wiele metod i technik, których celem jest wzbudzenie w dzieciach poczucia bezpieczeństwa i pokazanie im, że każde zajęcia mogą być ciekawe i atrakcyjne. Nie trzeba być bowiem terapeutą integracji sensorycznej, żeby móc wykorzystywać jej elementy w swojej pracy. Należy mieć przede wszystkim wiedzę o tym, z czym dzieci mają problem oraz jak można z nimi pracować, żeby pomóc im przezwyciężyć te trudności. Jako specjaliści jesteśmy w stanie pewne rzeczy bardzo dokładnie zauważyć i pracować tak, aby wspierać pozytywne strony osobowości każdego dziecka i przyczynić się do tego, aby osiągnęło czwarty poziom rozwoju integracji sensorycznej i zdobyło takie kompetencje, które ułatwią mu funkcjonowanie w środowisku szkolnym bez większych nerwów i stresu (czytanie, pisanie, liczenie). 
Rola nauczyciela jest w tym wszystkim nieoceniona. Jego zadaniem jest bowiem właściwe zharmonizowanie odpowiednich czynników, tak by proces naukowy przebiegał jak najkorzystniej. G. Drydenda i J. Vos1 wymieniają następujące z nich:

  • osiągnięcie odpowiedniego stanu ducha i umysłu, które może się odbyć dzięki stworzeniu właściwego nastroju oraz prawidłowego ukierunkowania uczniów na wyznaczony cel;
  • wybranie takiego sposobu prezentacji tematu, żeby nie tylko był atrakcyjny dla dzieci, lecz także angażował i stymulował wszystkie zmysły oraz zapewniał odpowiednio duże zróżnicowanie;
  • kształtowanie twórczego i krytycznego myślenia, które bardzo mocno odnosiłoby się do wszystkich nowo przyswojonych informacji i byłoby pomocne w procesie ich „wewnętrznego przyswojenia” oraz tworzenia nowych rozwiązań;
  • stwarzanie warunków do tego, aby można było cały czas wracać do zapamiętanego wcześniej materiału poprzez wykorzystanie w procesie dydaktycznym odpowiednich gier, skeczy czy zabaw;
  • problemowe podejście do tematu, czyli stwarzanie możliwości do tego, aby móc zdobytą wiedzę wykorzystać w praktycznym działaniu;
  • wprowadzenie regularnych zajęć powtórkowych i oceniających oraz nagradzanie uczniów za odniesiony sukces.

Po przeanalizowaniu tych wszystkich punktów można stwierdzić, że autorzy Rewolucji w uczeniu również widzą niebywałe korzyści w wykorzystaniu integracji sensorycznej w codziennej pracy z dziećmi. W tym momencie warto więc zastanowić się, czym to jest spowodowane i w czym tkwi fenomen SI?

Dlaczego SI jest tak atrakcyjna?

Integracja sensoryczna jest niezwykle atrakcyjną metodą pracy. Może być wykorzystywana podczas przerw, jako przerywnik podczas zajęć lekcyjnych, jej elementy warto stosować również w czasie zajęć na sali gimnastycz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy