Dziecko z zaburzeniami przywiązania

Rozpoznawanie i strategie postępowania

Za drzwiami gabinetu

W polskich szkołach jest wielu uczniów z zaburzeniem przywiązania, ale niestety nie zawsze nauczyciele i specjaliści szkolni mają tego świadomość. Przyczyną takiej sytuacji jest brak adekwatnych diagnoz bądź ich nietrafność. Większość tych uczniów przebywa w placówkach opiekuńczych, rodzinach zastępczych i adopcyjnych. Część stanowią dzieci zaniedbywane przez dysfunkcyjnych rodziców. Niektóre pochodzą z rodzin o ustabilizowanym wysokim statusie społecznym i zawodowym. Ich opiekunowie zajęci własną karierą zawodową nie mają czasu na zajmowanie się swoimi pociechami.

Co to jest przywiązanie?

Twórcą koncepcji przywiązania jest John Bowlby, który uważa, że przywiązanie to relacja dziecko – pierwotny opiekun (czyli osoba pełniąca funkcję rodzica). Przywiązanie jest rodzajem więzi emocjonalnej (affectional bond) między ludźmi. Wyróżnia się jeszcze więź przyjacielską, opiekuńczą, seksualną, braterską/rodzinną. Więź emocjonalna różni się od pozostałych kilkoma kryteriami: jest długotrwała; dotyczy konkretnej osoby (obiektu przywiązania); osoba ta jest emocjonalnie ważna; więź przywiązaniową charakteryzuje poszukiwanie bliskości z obiektem przywiązania; pojawiają się protest i stres separacyjny odczuwany przez jednostkę w sytuacji rozłąki z obiektem przywiązania; w trakcie poważnego stresu pojawia się potrzeba poszukiwania bezpieczeństwa i komfortu w relacji z obiektem przywiązania (bezpieczna przystań).
To, w jaki sposób dziecko przywiąże się do swojego opiekuna, będzie miało istotne znaczenie dla jego przyszłego rozwoju. Rodzaj przywiązania staje się matrycą wszystkich późniejszych relacji i podstawowych przekonań dziecka. Na podstawie badań wyróżniono cztery typy więzi.

  1. Więź ufna 
    W tej relacji dziecko czuje się przy rodzicu bezpiecznie. Rodzic w tym typie więzi jest kochający, dojrzały, empatyczny, otwarty na potrzeby dziecka, rozumiejący jego rozwój. Tak nawiązana więź będzie sprzyjała dalszemu rozwojowi dziecka. Jednostka wykształci w sobie wiele umiejętności społecznych, pozytywną samoocenę, empatię, otwartość, zdolność do radzenia sobie w sytuacjach stresujących, kreatywność, a także, co ważne, dużą odporność psychiczną określaną pojęciem resilience.
  2. Więź unikająco-lękowa
    Dziecko nie zawsze w relacji z rodzicem czuje się bezpiecznie. Sytuacje lęko...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!

Przypisy