Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia specjalisty

5 kwietnia 2019

NR 107 (Marzec 2019)

Logopeda

W klasyfikacji zawodów i specjalności zawód logopedy znajduje się pod kodem 228502 i określa osobę, która prowadzi badania i działania praktyczne w zakresie ogólnej diagnozy stanu rozwoju mowy i ogólnej terapii zaburzeń komunikacji człowieka na różnych etapach rozwoju i w różnych sferach aktywności: edukacyjnej, społecznej i zawodowej.

Specjaliści alarmują, że w ciągu ostatnich kilku lat aż o 60% wzrosła liczba dzieci i młodzieży mających problemy logopedyczne. Badania Polskiego Związku Logopedów wskazują, że odsetek dzieci wymagających pomocy logopedycznej wynosi od 40 do 50% w przedszkolach i ponad 30% w szkołach, z czego w klasach młodszych nierzadko ok. 50%. Jednocześnie szacuje się, że na 30,5 tys. szkół i placówek oświatowych zatrudnionych jest niewiele ponad 3 tys. logopedów. A to oznacza, że ich zatrudnienie w tych miejscach wciąż nie pokrywa zapotrzebowania na tego rodzaju pomoc. 

Charakterystyka wymaganych kwalifikacji zawodowych i kompetencji 

Zgodnie z § 20 rozporządzenia MEN z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. z 2017 r., poz. 1575) kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela logopedy w przedszkolach, szkołach i placówkach, o których mowa w § 3, 4 i 15–17, posiada osoba, która ukończyła studia wyższe:

  • w zakresie logopedii, na poziomie wymaganym do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym typie szkoły lub placówki, oraz posiada przygotowanie pedagogiczne, lub
  • na poziomie wymaganym do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym typie szkoły lub placówki, i studia pierwszego stopnia lub studia podyplomowe w zakresie logopedii oraz posiada przygotowanie pedagogiczne.

Kierunek logopedia można studiować na wybranych uczelniach pedagogicznych i medycznych. Studia są dwustopniowe, zawodowe i magisterskie, np. na kierunku pedagogika specjalna ze specjalnością logopedyczną, logopedia ogólna i kliniczna czy logopedia z audiologią. Można też ukończyć dowolne studia pedagogiczne, psychologiczne lub medyczne, a po nich studia podyplomowe w zakresie logopedii, obejmujące co najmniej 600 godzin kształcenia w tym zakresie. Taka wielotorowość kształcenia utrudnia formowanie jednolitego wizerunku zawodu logopedy i jego tożsamości. Świadczą o tym chociażby pieczątki i wizytówki, na których widnieją różne określenia profesji: logopeda, specjalista zaburzeń mowy, pedagog – logopeda, psycholog – logopeda, rehabilitant – logopeda. Logopedia nadal jest dołączana do różnych form kształcenia (np. nauczanie przedszkolne z logopedią) lub jej zakres jest rozszerzany (logopedia z terapią pedagogiczną, językiem migowym itd.). 
Logopedia jest dziedziną mocno interdyscyplinarną, dlatego też w jej obrębie zaczęły pojawiać się szczegółowe specjalności uzależnione od przyczyn oraz rodzaju zaburzeń związanych z trudnościami w porozumiewaniu się. 
I tak:

  • Logopeda ogólny zajmuje się profilaktyką i wspieraniem prawidłowego rozwoju wymowy u dzieci, a także diagnozą i leczeniem wad wymowy u osób w każdym wieku. Kolejnym krokiem po ukończeniu studiów może być zrobienie konkretnej specjalizacji. 
  • Neurologopeda – zajmuje się pacjentami z zaburzeniami mowy i rozwoju spowodowanymi uszkodzeniem centralnego układu nerwowego oraz pacjentami z zaburzeniami komunikacji o podłożu psychicznym.
  • Oligofrenologopeda – zajmuje się wspomaganiem mowy osób z niepełnosprawnością intelektualną.
  • Surdologopeda – zajmuje się osobami z zaburzeniami mowy spowodowanymi uszkodzeniami bądź zaburzeniami w obrębie słuchu.
  • Tyflologopeda – zajmuje się komunikacją i wspomaganiem rozwoju mowy u osób z zaburzeniami narządu wzroku.
  • Balbutologopeda – zajmuje się osobami z zaburzeniami płynności mówienia.
  • Logopeda artystyczny/medialny – zajmuje się dbałością o poprawność artykulacyjną, właściwą dykcję oraz technikę mówienia osób „pracujących głosem”.

Ze względu na specyfikę wykonywanego zawodu logopedzi często współpracują z wieloma innymi specjalistami, m.in. psychologami, pedagogami, fizjoterapeutami, neurologami, laryngologami, foniatrami, audiologami, pediatrami, ortodontami czy okulistami, by w pełni zadbać o prawidłowy rozwój dziecka.
 

Logopedzi zajmują się korygowaniem wad wymowy i usprawnianiem motoryki aparatu mowy, profilaktyką, likwidowaniem objawów zaburzonej komunikacji językowej, uwarunkowanych środowiskowo lub organicznie, stymulacją mowy opóźnionej i rehabilitacją mowy po wypadkach lub incydentalnych urazach. Kiedy mowa nie rozwija się lub prognozy rozwoju są mało optymistyczne, a także wtedy, gdy mowa jest niezrozumiała dla otoczenia, logopedzi poszukują wspomagających lub alternatywnych form i metod porozumiewania się.


Zakres obowiązków w praktyce szkolnej

Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U.z 2017 r. poz. 1591 z późn. zm.) określa w § 25, że do zadań logopedy należy w szczególności: 

  • diagnozowanie logopedyczne, w tym prowadzenie badań przesiewowych w celu ustalenia stanu mowy oraz poziomu rozwoju językowego uczniów; 
  • prowadzenie zajęć logopedycznych dla uczniów oraz porad i konsultacji dla rodziców i nauczycieli w zakresie stymulacji rozwoju mowy uczniów i eliminowania jej zaburzeń; 
  • podejmowanie działań profilaktycznych zapobiegających powstawaniu zaburzeń komunikacji językowej we współpracy z rodzicami uczniów; 
  • wspieranie nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i innych specjalistów w:
    - rozpoznawaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu określenia mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień uczniów oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu przedszkola, szkoły i placówki, 
    - udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej. 

Praktyka dowodzi, że podstawowe działanie logopedy stanowi w szkole bezpośrednia praca z uczniem w formie indywidualnych lub grupowych zajęć terapeutycznych (do czterech uczestników). Sytuacją komfortową jest, gdy zajęcia odbywają się przynajmniej raz w ty...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy