Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca , Otwarty dostęp

6 maja 2021

NR 124 (Maj 2021)

Ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniowi

0 310

Obowiązkiem nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów, udzielających w swoich placówkach pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom i młodzieży, jest przeprowadzanie oceny jej efektywności. Co poddać ocenie, jak często jej dokonywać i jak trafnie sformułować płynące z niej wnioski i wskazania do dalszych działań?

Obowiązek przeprowadzania oceny efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej nałożony jest w § 20 ust. 9 rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1280). Wprawdzie ustawodawca nie określił żadnym przepisem, kiedy i jak często należy się z tego obowiązku wywiązać, co do zasady jednak ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej – traktowana jako (auto)ewaluacja wewnętrzna podjętych oddziaływań – powinna odbywać się dwa razy w roku szkolnym:

POLECAMY

  • Po pierwszym półroczu – na tym etapie w celu zaplanowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej w semestrze drugim.
  • Na zakończenie roku szkolnego – na tym etapie w celu podsumowania całorocznej pracy z uczniem i podjęcia decyzji co do organizacji dla niego pomocy psychologiczno-pedagogicznej w następnym roku szkolnym.

W odniesieniu do szkół i placówek – z wyjątkiem szkół dla dorosłych – ocena efektywności dotyczy form pomocowych, określonych we wspomnianym rozporządzeniu w § 6 ust. 2 i 3, tj.: 

  • klas terapeutycznych;
  • zajęć rozwijających uzdolnienia;
  • zajęć rozwijających umiejętności uczenia się;
  • zajęć dydaktyczno-wyrównawczych;
  • zajęć specjalistycznych: korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych, rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym;
  • zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu – w przypadku uczniów szkół podstawowych oraz uczniów szkół ponadpodstawowych;
  • zindywidualizowanej ścieżki kształcenia;
  • porad i konsultacji;
  • warsztatów. 

Jak widać, nie wymieniono tu pomocy udzielanej uczniowi przez nauczyciela w trakcie bieżącej pracy z nim, nie zwalnia go to jednak z poddania refleksji stosowanych przez siebie metod wsparcia ucznia, z prowadzenia obserwacji jego funkcjonowania oraz bieżącego modyfikowania/dostosowywania dotychczasowych sposobów pracy z nim. Oznacza to, że również w tym zakresie nauczyciel powinien weryfikować, czy podejmowane przez niego działania przynoszą spodziewane efekty. Bez tego nie jest bowiem możliwe, by mógł on rzetelnie realizować zadania wymienione w § 20 ust. 1 rozporządzenia o pomocy psychologiczno-pedagogicznej, do których należą:

  • rozpoznawanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów;
  • określanie mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień uczniów;
  • rozpoznawanie przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie uczniów i ich uczestnictwo w życiu przedszkola, szkoły lub placówki;
  • podejmowanie działań sprzyjających rozwojowi kompetencji oraz potencjału uczniów w celu podnoszenia efektywności uczenia się i poprawy ich funkcjonowania.
     

Ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej jest integralnym elementem całego procesu wsparcia udzielanego uczniowi. Dlatego efektywność zajęć indywidualnych i grupowych oceniają nauczyciele i specjaliści prowadzący określone zajęcia.


Rola koordynatora pomocy psychologiczno-pedagogicznej

Dokonanie oceny efektów udzielanej uczniom pomocy jest procesem wymagającym czasu, trzeba więc z odpowiednim wyprzedzeniem zaplanować jego przebieg. To zadanie głównie dla koordynatora, którym na poziomie klasy jest jej wychowawca, bądź pedagoga szkolnego, wyznaczonego przez dyrektora do pełnienia tej funkcji na poziomie całej placówki (§ 20 ust. 4 i 13). To on powinien:

  1. Określić, wraz z nauczycielami i specjalistami pracującymi z danym uczniem albo z członkami zes­połu ds. pomocy psychologiczno-pedagogicznej, o ile taki funkcjonuje w szkole:
  • jaki obszar tematyczny będzie stanowił przedmiot oceny;
  • jakie dane będą potrzebne do takiej oceny, z jakich dokumentów i od kogo należy je pozyskać;
  • który z nauczycieli i specjalistów, w jakim zakresie, jakimi metodami, technikami czy narzędziami i w jakim czasie będzie zbierał informacje zwrotne od uczniów i ich rodziców;
  • jakie narzędzia posłużą im do przeprowadzenia oceny efektów realizowanej przez siebie formy pomocy;
  • kto, w jaki sposób i na kiedy zgromadzi niezbędną dokumentację, przygotuje narzędzia badawcze (kwestionariusze wywiadów, ankiety, arkusze obserwacyjne).
  1. Czuwać nad zgodnym z ustaleniami, sprawnym i rzetelnym zbieraniem informacji zwrotnych udzielanych przez ucznia, jego rodziców, nauczycieli i specjalistów pracujących z nim bezpośrednio.
  2. Dopilnować, by pozyskane dane poddane zostały wnikliwej analizie, z zachowaniem poprawności metodologicznej.
  3. Zadbać o sformułowanie konkretnych wniosków, służących poprawie jakości działań pomocowych adresowanych do danego ucznia, a na ich podstawie także zaleceń do dalszej pracy z nim. 

Co poddać ocenie w ramach badania efektywności udzielanej ppp?

Nie ma żadnych prawnych wytycznych ani jednolitych, uniwersalnych wskazań co do sposobów oraz zawartości merytorycznej tejże oceny. Oznacza to, że mogą jej podlegać różne obszary i zmienne oraz że może być dokonywana za pomocą różnorodnych metod i narzędzi, różne więc mogą być też wskaźniki badanej efektywności. Taki stan rzeczy wynika m.in. z wielości form udzielanej uczniowi pomocy, a zatem i celów przyjętych do realizacji. Warto zatem pamiętać, że ocena efektywności działań podjętych w ramach:

  • zajęć dydaktyczno-wyrównawczych – prowadzonych przez nauczycieli poszczególnych przedmiotów – dotyczy określenia poziomu opanowania wiadomości i umiejętności wynikających z realizowanego programu nauczania;
  • zajęć rozwijających uzdolnienia, zajęć rozwijających umiejętności uczenia się oraz wszystkich zajęć specjalistycznych – prowadzonych przez nauczycieli i specjalistów szkolnych – to przede wszystkim ocena przyrostu konkretnych umiejętności, której można dokonywać w odniesieniu do wstępnej diagnozy funkcjonowania ucznia;
  • porad i konsultacji – realizowanych najczęściej przez specjalistów – dotyczy głównie poziomu satysfakcji i zadowolenia ucznia z zaproponowanej mu formy pomocy.

Z powyższego wynika, że przy ocenie efektywności udzielanej uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej trzeba odpowiedzieć na wiele różnych pytań:

  • Czy i w jakim zakresie udało mi się zrealizować zakładane cele oddziaływań podjętych wobec ucznia?
  • Co ułatwiło, a co utrudniło ich realizację?
  • Czy zmiany rzeczywiście zaszły i czy kierunek tych zmian jest pożądany?
  • Jakie korzyści odniósł uczeń w aspekcie rozwojowym, edukacyjnym oraz społecznym i na ile są one trwałe?
  • Czy to, co osiągnął uczeń, jest tym, co wobec niego planowano?
  • Jakie są podstawowe skutki udzielanej uczniowi pomocy?
  • Czy efekty podjętych przeze mnie działań są trwałe, długookresowe?
  • Jakie wskaźniki o tym świadczą?
  • Jakie są opinie ucznia, jego rodziców i nauczycieli na temat mocnych i słabych stron udzielonej pomocy?
  • Czy udzielona pomoc spełniła oczekiwania ucznia i jego rodziców?

Czym są wnioski i wskazania do dalszych działań?

Samo przeprowadzenie oceny efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniowi to nie wszystko. Każdy nauczyciel i specjalista szkolny musi jeszcze sformułować swoje wnioski oraz zalecenia dotyczące dalszych działań mających na celu poprawę jego funkcjonowania. Tak stanowi przywoływany wcześniej § 20 ust. 9. 

  • Wnioski, czyli kluczowe konkluzje – powinny wypływać z analizy zgromadzonych danych, wyciągniętych z zebranych dokumentów, wywiadów i obserwacji, oraz odnosić się bezpośrednio do kwestii efektywności. Zarówno w aspekcie efektów osiąg­niętych, jak i tyc...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy