Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna , Otwarty dostęp

25 września 2019

NR 111 (Październik 2019)

Ocenianie wspierające rozwój ucznia

0 101

Ocenianie jest nieodłącznym elementem życia uczniów i nauczycieli. Oceny szkolne wyrażane są nie tylko za pomocą stopni, które uczeń otrzymuje za daną pracę czy aktywność, lecz także poprzez indywidualną ocenę nauczyciela, która przejawiać się może w formie słów, gestów czy nawet mimiki. Każda ocena informuje ucznia o postępach, jakie poczynił w opanowaniu danych wiadomości i umiejętności, oraz wskazuje jednocześnie, czy należy jeszcze nad czymś popracować. Najważniejsze jednak, by wspierała jego rozwój.

Oprócz oczywistej funkcji oceny spełniają jeszcze inne role, które zdefiniować można za pomocą triady: dydaktyczna, wychowawcza, społeczno-emocjonalna. Tak więc oprócz mierzenia postępów ucznia ocena również kształtuje jego postawy oraz uczy współżycia w zróżnicowanym społeczeństwie. Niezmiernie ważne jest, by uczniowie i ich rodzice mieli świadomość wartości oceny, czyli jaki poziom wiedzy i umiejętności odpowiada określonej nocie. Temu służy zapoznanie ich z kryteriami oceniania z poszczególnych przedmiotów, co pozwala uniknąć sytuacji konfliktowych i niejasnych.

Po co ocena?

Ocenianie jest procesem niezwykle wymagającym dla nauczyciela, jego skutki rzutują bowiem na kształtowanie się postaw szkolnych ucznia. Można więc powiedzieć, że ocenianie to bezpośrednie wpływanie na rozwój i przyszłość młodego pokolenia. Należy podkreślić, że ocenianie służy przede wszystkim uczniom w wielu aspektach funkcjonowania. Po pierwsze, pozwala uczniowi na poznanie własnych możliwości – mocnych i słabych stron w zakresie danego przedmiotu. Wskazuje indywidualne rezultaty procesu uczenia się za pomocą sześciostopniowej skali, czyli w najprostszy sposób określa poziom wiedzy ucznia. Pamiętać jednak należy o konieczności użycia komentarza słownego do każdej oceny, pozwoli on bowiem zrozumieć uczniowi, dlaczego właśnie tak został oceniony, oraz wskaże ewentualne sposoby poprawy oceny w przyszłości. Ponadto ocenianie wpływa na rozwój psychospołeczny dziecka, daje możliwość określenia pozycji ucznia w zespole klasowym, dzięki czemu stymuluje dążenie do samodoskonalenia. Dziecko uczy się wnikliwie obserwować koleżanki i kolegów głównie poprzez monitorowanie postępów innych uczniów na tle wysiłku włożonego przez nich w naukę. Wiąże się to również z procesem motywacji, która odgrywa kluczową rolę w przebiegu kształcenia. Ocenianie jest świetnym narzędziem służącym do wzbudzenia u dzieci chęci dążenia do bycia lepszym, przy właściwym wykorzystaniu swojego potencjału. Ponadto ocenianie służy wzbudzaniu zainteresowań i pasji poprzez dążenie dziecka do poszerzania wiedzy w danym temacie czy dziedzinie. Ocena szkolna to pewnego rodzaju pomiar dający nam informacje o efektach nauczania; może ona być motywacją do dalszych działań i pracy nad sobą albo też przyczyną smutku, zwątpienia, braku wiary we własne możliwości i odniesienie sukcesu. 
Nie ulega wątpliwości, że uczniowie uzyskujący wysokie noty postrzegają ocenianie jako pozytywną formę, słabsi uczniowie natomiast często uważają, że ocena, jaką otrzymali, jest niesprawiedliwa i niezgodna z ich poziomem wiedzy. W konsekwencji czują się oszukani, niedoceniani, niepotrzebni. 
Niezmiernie ważnym aspektem oceniania jest właściwa postawa nauczyciela, który musi znać możliwości oraz ograniczenia swoich uczniów, co wpływa znacząco na umiejętność ocenienia wkładu pracy dziecka w proces nauki. Ocena absolutnie nie może być narzędziem do karania czy nagradzania uczniów bądź, co gorsza, dyskryminacji. Sytuacja taka z pewnością wpływa destrukcyjnie na postawę ucznia. Bardzo ważnym aspektem oceniania jest otrzymywanie przez ucznia i jego rodziców informacji zwrotnej dotyczącej procesu uczenia się oraz wywołanie pozytywnych zmian w tym procesie za pomocą korygowania metod, form czy treści przyswajanych przez dziecko. Równie istotne jest wprowadzenie pewnych działań, które spowodują, że uczniowie będą zaangażowani w proces oceniania, co doprowadzi do postrzegania oceny w sposób pozytywny, jako źródła motywacji, podstawy do autorefleksji i samooceny. 

Zasady wartościowego oceniania

Proces oceniania składa się z następujących czynności:

  • planowanie standardów oceniania,
  • obserwacja procesu uczenia, 
  • analiza i interpretacja dowodów uczenia się, 
  • udzielanie informacji zwrotnej, 
  • wspieranie uczniów w dokonywaniu samooceny. 

Niezmiernie ważną kwestią jest to, by ocenianie miało wymiar pozytywny dla każdego ucznia i sprzyjało uczeniu się. Wychodząc naprzeciw tej sytuacji, Urząd ds. Kwalifikacji i Programów Nauczania (QCDA) sformułował dziesięć zasad oceniania służącego uczeniu się1:

  1. Ocena służąca uczeniu się powinna stanowić część efektywnego nauczania i uczenia się – w planie nauczyciela powinno być miejsce, by zarówno uczący się, jak i nauczyciel uzyskiwali i wykorzystywali informacje na temat postępów w drodze do osiągnięcia celów uczenia się. Plan powinien obejmować strategie pozwalające uczniom rozumieć cele, do których zmierzają, oraz kryteria, które będą stosowane w ocenianiu ich pracy. 
     
  2. 2 Ocena służąca uczeniu się powinna koncentrować się na tym, jak uczą się uczniowie – proces uczenia się musi być brany pod uwagę zarówno przez uczącego się, jak i przez nauczyciela podczas planowania oceniania oraz podczas interpretowania dowodów. Uczący się powinni być świadomi zarówno tego „jak”, jak i „czego” się uczą.
     
  3. Ocena służąca uczeniu się powinna być uznawana za najistotniejszą w praktyce nauczania – procesy oceny stanowią istotną część codziennej praktyki nauczania i dotyczą zarówno nauczycieli, jak i uczniów – ich refleksji, dialogu i podejmowania decyzji.
     
  4. Ocena służąca uczeniu się powinna być uznawana za główną umiejętność zawodową nauczycieli – nauczyciele muszą posiadać profesjonalną wiedzę i umiejętności, aby zaplanować ocenę, by obserwować proces uczenia się, analizować i interpretować dowody uczenia się, udzielać informacji zwrotnych uczniom, wspierać ich w dokonywaniu samooceny.
     
  5. Ocena służąca uczeniu się powinna być wrażliwa i konstruktywna, ponieważ każda ocena ma oddziaływanie emocjonalne – nauczyciele powinni być świadomi tego, jaki wpływ mają ich komentarze, oceny i stopnie na pewność siebie i entuzjazm uczniów, a udzielane przez nich informacje zwrotne powinny być jak najbardziej konstruktywne. 
     
  6. Ocena służąca uczeniu się powinna brać pod uwagę istotę motywacji uczącego się – motywację można zachować i wzmocnić poprzez takie metody oceny, które chronią autonomię uczącego się, pozostawiają mu możliwość wyboru, dostarczają konstruktywnych informacji zwrotnych oraz dają możliwość kierowania sobą. 
     
  7. Ocena służąca uczeniu się powinna pobudzać angażowanie w cele uczenia się oraz zrozumienie kryteriów, za pomocą których są one oceniane – aby uczenie się było efektywne, uczący się mus...

Pozostałe 70% treści dostępne jest dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy