Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca , Otwarty dostęp

13 sierpnia 2021

NR 126 (Wrzesień 2021)

Planowanie pracy pedagoga i psychologa szkolnego w roku szkolnym 2021/2022

63

Od wielu lat zachęcam Państwa do rzetelnego, na ile jest to tylko możliwe, planowania całorocznej pracy. Doświadczenie uczy, że planowanie jest kompetencją, która nadaje działaniom szkolnego specjalisty strukturę zorganizowaną, stanowiąc jednocześnie nieodzowny warunek ich skuteczności. Zapobiega przypadkowości i chaosowi w realizacji zarówno zadań obowiązkowych, jak i dodatkowych zlecanych przez dyrektora szkoły czy placówki.

Osoba posiadająca kompetencję planowania ma umiejętność zorganizowania swojej pracy i swoich zadań oraz optymalizacji działań i zasobów, tak aby efektywnie osiągać wyniki. Posiada też zdolność przewidywania, jaki pozytywny wpływ na zadanie może mieć jej osobisty wkład.
Dobrze zorganizowane planowanie może przebiegać tak, by naturalną rzeczą stało się bieżące wprowadzanie do planu pracy niezbędnych modyfikacji, np. w przypadku zmian w przepisach prawa oświatowego, pojawienia się w szkolnej społeczności nowego problemu czy też nieprzewidzianych uwarunkowań mających wpływ na realizację zaplanowanych działań. 
Głównym celem czynności planistycznych pedagoga podejmowanych na początku nowego roku szkolnego jest uzyskanie jasnego wyobrażenia na temat swojej roli w placówce. To bardzo ważne, bowiem precyzyjny i realistyczny obraz tego, co zamierza się robić, skutkuje wyborem najbardziej właściwych i celowych działań. Gdy obraz ten jest niepełny, zamazany albo zbyt wygórowany, istnieje ryzyko, że oddziaływania pedagoga będą mało precyzyjne, niezdecydowane, okazjonalne, a często także nietrafione i nieefektywne.
Nadchodzący rok szkolny stawia przed pedagogami i psychologami potężne wyzwania. 
Z dniem 1 września 2021 r. przyjdą do szkół uczniowie, których kondycja psychiczna i fizyczna jest mocno nadszarpnięta wydarzeniami covidowej pandemii. Przez dziesięć najbliższych miesięcy to Państwo, wraz z nauczycielami i innymi szkolnymi specjalistami, będziecie mierzyć się ze skutkami wielomiesięcznej izolacji dzieci i młodzieży oraz niedostatkami zdalnego nauczania. Będziecie dźwigać na swych barkach odpowiedzialność za właściwe wspieranie rozwoju uczniów, zadbanie o ich dobrostan psychiczny i fizyczny, bezpieczeństwo emocjonalne, relacje z rówieśnikami, udzielanie im pomocy psychologiczno-pedagogicznej odpowiednio do indywidualnie rozpoznanych potrzeb i możliwości oraz zapobieganie zagrożeniom, jakie czyhają w dzisiejszym świecie. To wszystko musi być w tym roku szkolnym priorytetem Państwa pracy. Na taką konieczność zwracają uwagę specjaliści z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej i ochrony zdrowia psychicznego, lekarze i terapeuci, a wtórują im w tym nawet oświatowi decydenci, na czele z MEiN, które już w marcu zapowiedziało, że od września realizowany będzie w szkołach Program wsparcia psychologiczno-pedagogicznego Uczniów i Nauczycieli. Tymczasem każdy szkolny specjalista sam musi zadbać o …

POLECAMY

Uporządkowanie czasu, który nadejdzie

Proponuję potraktować planowanie własnej pracy w nadchodzącym roku szkolnym 2021/2022 z szacunkiem dla swojej roli zawodowej oraz z dużą dozą wnikliwej analizy potrzeb szkolnej społeczności i rozważnym wyborem podejmowanych zadań i czynności.

1 KROK

Wgląd w obowiązujące rozporządzenia, których zapisy przekładają się na pracę pedagoga szkolnego, określają jej podstawę organizacyjną, wyznaczają standardy zadań podejmowanych przez pedagoga, są drogowskazem, w jakim kierunku powinny zmierzać jego przedsięwzięcia. Przypominam więc, że na dzień dzisiejszy najważniejsze są dwa rozporządzenia.
Rozporządzenie MEN z dnia 3 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1552), gdzie w § 3 wymienione są zajęcia i czynności (inaczej obszary zadaniowe), jakie pedagog/psycholog szkolny winien realizować obowiązkowo w ramach przydzielonego mu tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin pracy (tzw. pensum):

  • Zajęcia związane z:
    – prowadzeniem badań i działań diagnostycznych dzieci i młodzieży, w tym badań przesiewowych, diagnozowanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dzieci i młodzieży w celu określenia ich mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu, w tym barier i ograniczeń utrudniających im funkcjonowanie i uczestnictwo w życiu przedszkola, szkoły i placówki,
    – udzielaniem pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formach odpowiednich do rozpoznanych potrzeb,
    – dokonywaniem wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym,
    – prowadzeniem działań z zakresu profilaktyki uzależnień i innych problemów dzieci i młodzieży, w tym działań mających na celu przeciwdziałanie pojawianiu się zachowań ryzykownych związanych z używaniem przez uczniów i wychowanków środków odurzających, substancji psychotropowych, środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych.
  • Zajęcia i działania w zakresie doradztwa zawodowego – dotyczy osób zatrudnionych przedszkolach i szkołach.
  • Zajęcia w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dzieci – dotyczy osób zatrudnionych w przedszkolach, szkołach podstawowych, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodkach wychowawczych i ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych oraz w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, prowadzących zajęcia w ramach WWR. 
  • Zajęcia z wychowankami – dotyczy osób zatrudnionych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, specjalnych ośrodkach wychowawczych, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych i ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych oraz w placówkach zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania.
  • Zajęcia oraz specjalne działania opiekuńczo-wychowawcze – dotyczy osób zatrudnionych w przedszkolach i szkołach specjalnych zorganizowanych w podmiotach leczniczych i w jednostkach pomocy społecznej.

Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (t.j. Dz. U. z dnia 22 lipca 2020 r., poz. 1280), w którym w § 24 wymieniono pozostałe działania, jakie w szczególności należą do pedagoga szkolnego, a które winien on realizować już poza godzinami swojego tygodniowego pensum, czyli w 40-godzinnym tygodniu pracy:

  • diagnozowanie sytuacji wychowawczych w przedszkolu/szkole/placówce w celu rozwiązywania problemów wychowawczych stanowiących barierę i ograniczających aktywne i pełne uczestnictwo ucznia w życiu przedszkola/szkoły/placówki,
  • minimalizowanie skutków zaburzeń rozwojowych, zapobieganie zaburzeniom zachowania oraz inicjowanie różnych form pomocy w środowisku szkolnym i pozaszkolnym uczniów,
  • inicjowanie i prowadzenie działań mediacyjnych i interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych,
  • pomoc rodzicom oraz nauczycielom w rozpoznawaniu i rozwijaniu indywidualnych możliwości, predyspozycji i uzdolnień uczniów,
  • wspieranie nauczycieli i specjalistów w rozpoznawaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów oraz w udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
     

Ważne

Ostatnie lata wskazują, że resort edukacji nowelizuje wydane przez siebie rozporządzenia tuż przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego. Dlatego przed podjęciem czynności planistycznych koniecznie trzeba sprawdzić, czy przywołane powyżej zadania i czynności przynależne pedagogom/psychologom szkolnym nadal są aktualne.


2 KROK

Katalog spraw do załatwienia, którego sporządzenie przebiega w dwóch etapach.

Etap 1 zaczyna się od zrobienia listy spraw niezałatwionych lub niedokończonych w ubiegłym roku szkolnym i podjęcia decyzji: Co zamierzam z nimi zrobić? Działać dalej czy odpuścić? Dopiero potem należy spisać wszystkie działania obowiązkowe i dodatkowe, które ma się zamiar kontynuować w bieżącym roku, oraz te, które są nowym wyzwaniem, wyznaczonym przez tegoroczne priorytety MEiN, wnioski z ewaluacji wewnętrznej czy też aktualną diagnozę szkolnej sytuacji wychowawczej. 
Planując konkretne oddziaływania w poszczególnych obszarach zadaniowych (patrz: rozporządzenia powyżej), warto pamiętać o następujących kwestiach: 
Pedagog i psycholog szkolny realizują zadania odpowiednio do posiadanych kwalifikacji. O powierzeniu im zajęć będących formą udzielanej uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym zajęć specjalistycznych, decyduje wyłącznie dyrektor szkoły w oparciu o rozporządzenie MEN z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (t.j. Dz. U. z dnia 1 lipca 2020 r., poz. 1289), które mówi m.in., że:

  • zajęcia korekcyjno-kompensacyjne dla dzieci z zaburzeniami i odchyleniami rozwojowymi, w tym specyficznymi trudnościami w uczeniu się na każdym etapie edukacji – prowadzi terapeuta pedagogiczny,
  • zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne dla dzieci przejawiających trudności w funkcjonowaniu społecznym oraz wykazujących potrzebę wspierania w sferze rozwoju fizycznego, intelektualnego i duchowego – prowadzi psycholog, pedagog, w tym pedagog specjalny,
  • inne zajęcia o charakterze terapeutycznym – prowadzi psycholog, pedagog, pedagog specjalny, terapeuta SI, dogoterapeuta, hipoterapeuta, terapeuta zajęciowy, rehabilitant, fizjoterapeuta itd.

Jeśli pedagog został wyznaczony przez dyrektora na koordynatora pracy zespołu planującego i koordynujacego organizację kształcenia specjalnego dla ucznia niepełnosprawnego, zagrożonego niedostosowaniem społecznym lub niedostosowanego społecznie, to zadania stojące przed zespołem de facto będą jego zadaniami, oczywiście wykonywanymi zespołowo, czyli wspólnie z nauczycielami przedmiotów, wychowawcami oraz innymi specjalistami wchodzącymi w skład zespołu. Wtedy w swoim planie pracy powinien ująć: 

  • zwoływanie posiedzeń zespołu i przygotowanie niezbędnej dokumentacji ucznia,
  • dbanie o prawidłowe, rzetelne i realistyczne opracowanie indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego,
  • terminowe dokonywanie wielospecjalistycznej oceny funkcjonowania ucznia oraz oceny efektywności udzielanej mu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, i na tej podstawie określanie wniosków i zaleceń dotyczących dalszej pracy z uczniem.

Jeśli natomiast koordynatorem zespołu jest inna osoba, np. wychowawca klasy, to zadania pedagoga szkolnego sprowadząją się głównie do udzielania mu merytorycznego wsparcia przy:

  • ustaleniu zakresu, w jakim uczeń wymaga pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
  • określaniu form i sposobów udzielania ucz...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy