Dołącz do czytelników
Brak wyników

Za drzwiami gabinetu

26 czerwca 2018

NR 99 (Maj 2018)

Przełamać tabu

Mimo wielu starań ze strony resortów zdrowia i edukacji, zdrowie psychiczne w wielu środowiskach nadal pozostaje tematem tabu, a zaburzenia psychotyczne – drażliwym i uciążliwym problemem. Dlatego tak ważne jest przekazanie nauczycielom odpowiedniej wiedzy w tym zakresie i systematyczne edukowanie uczniów. Tylko konsekwentne podejmowanie tego typu działań może zmienić postawę społeczeństwa wobec osób borykających się z zaburzeniami natury psychicznej.

Jedną z grup najbardziej narażonych na wystąpienie tego typu chorób są osoby w wieku dorastania, jest to bowiem okres burzliwych przeobrażeń w życiu młodego człowieka. Na tym etapie oprócz zachodzących w organizmie zmian związanych z rozwojem następują również przeobrażenia światopoglądu i systemu wartości. Młody człowiek, chcąc być w centrum, postrzega siebie jako jednostkę nadrzędną. W zderzeniu z rzeczywistością zdarza się, że egocentryzm przegrywa z codziennymi problemami, które stają się źródłem frustracji. To wówczas pojawia się największe 
ryzyko wystąpienia różnorodnych zaburzeń w sferze psychicznej.
Bez wątpienia ogromne znaczenie w tej kwestii odgrywają czynniki społeczne, które mogą potęgować występowanie tych trudności:

  • utrata bliskiej osoby,
  • rozwód lub konflikt rodziców,
  • stosowanie przemocy w rodzinie,
  • samotność,
  • zaburzenia w relacjach rodzinnych,
  • trudna sytuacja materialna,
  • nadużywanie przez członków rodziny, rodziców substancji psychoaktywnych lub alkoholu,
  • nadopiekuńczość lub nadmierne kontrolowanie dziecka ze strony rodziców,
  • przewlekła choroba dziecka lub któregoś z rodziców.

Grupy i przyczyny zaburzeń

Zaburzenia psychotyczne stanowią grupę zaburzeń mogących stanąć na drodze rozwoju nastolatka. Stanisław Pużyński definiuje je jako stany chorobowe, w których występują urojenia, omamy, zaburzenia świadomości oraz duże zaburzenia emocji i nastroju łączące się z zaburzeniami myślenia i aktywności złożonej. Poniższa tabela obrazuje rodzaje, grupy tychże zaburzeń.

Tabela 1. Rodzaje, grupy zaburzeń psychotycznych

...
Rodzaj, grupa zaburzeń Charakterystyka – przyczyny występowania zaburzeń
Zaburzenia psychotyczne będące objawem chorób ośrodkowego układu nerwowego Zofia Bronowska wskazuje następujące choroby:
  • stany napadowe, zwłaszcza padaczka skroniowa,
  • uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, w tym urazy, nowotwory mózgu i wrodzone malformacje rozwojowe,
  • choroby naczyniowe mózgu,
  • choroby degeneracyjne ośrodkowego układu nerwowego, np. choroba Huntingtona, zwłaszcza ujawniająca się klinicznie w okresie dorastania,
  • zaburzenia metaboliczne, takie jak: niedobór witaminy B12 i kwasu foliowego, porfiria, przewlekła hipoglikemia, choroba Wilsona, zaburzenia endokrynne (zaburzenia czynności tarczycy, przytarczyc, choroba Cushinga, choroba Addisona, pheochromocytoma), encefalopatia wątrobowa i mocznicowa,
  • choroby infekcyjne, w tym zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych o różnej etiologii (infekcja CMV, HIV, opryszczkowe 
  • zapalenie opon i mózgu, różyczka, świnka, borelioza, kiła),
  • choroby demielinizacyjne (stwardnienie rozsiane, leukodystrofia metachromatyczna),
  • choroby autoimmunologiczne (toczeń układowy)
Zaburzenia psychotyczne będące konsekwencją przyjmowania środków psychoaktywnych działających 
na ośrodkowy układ nerwowy
Zaburzenia te pojawiają się w wyniku zatrucia organizmu środkami psychoaktywnymi, długotrwałego ich przyjmowania lub zespołu abstynencyjnego. Uzależnienie od substancji psychoaktywnych można rozpoznać, gdy występują co najmniej trzy z wymienionych objawów:
  • głód substancji, silne pragnienie jej użycia albo odczuwanie przymusu jej używania,
  • trudności w kontrolowaniu zachowania związanego z używaniem substancji (np. trudność z powstrzymaniem się przed piciem do południa, trudności w zakończeniu picia o określonej godzinie lub wypiciu zakładanej ilości alkoholu),
  • wystąpienie charakterystycznych dla danej substancji objawów abstynencyjnych (odstawienia) po zaprzestaniu przyjmowania substancji lub zmniejszeniu jej ilości, a także używanie tej samej albo podobnie działającej substancji w celu zapobiegnięcia wystąpieniu zespołu odstawienia (np. przyjmowanie benzodiazepin w celu uniknięcia alkoholowego zespołu odstawienia),
  • tolerancja, czyli potrzeba używania większych niż poprzednio dawek w celu uzyskania tego samego efektu,
  • coraz większe zaniedbywanie ważnych uprzednio zainteresowań i źródeł przyjemności, poświęcanie coraz większej ilości czasu na zdobywanie substancji, bycie pod jej wpływem i dochodzenie do siebie,
  • używanie substancji mimo świadomości jej szkodliwości1.
Badacze problemu spierają się, czy to środki psychoaktywne wywołują tak silne reakcje organizmu, czy jedynie przyspieszają pojawienie się uśpionych cech
Krótkotrwałe dekompensacje psychotyczne Dekompensacje psychotyczne występują u osób z zaburzeniami rozwoju osobowości (zwłaszcza w kierunku osobowości chwiejnej emocjonalnie i schizotypowej), w kryzysie adolescencji, w sytuacji poważnych urazów psychofizycznych, np. wykorzystywania seksualnego, czy rzadko spotykanych psychoz udzielonych lub uwarunkowanych kulturowo2
Psychozy czynnościowe 

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy