Dołącz do czytelników
Brak wyników

WARSZTAT PRACY

2 czerwca 2022

NR 133 (Czerwiec 2022)

Przepisy regulujące i wspomagające pracę pedagoga i psychologa szkolnego – podręczne zestawienie aktów prawnych, które trzeba znać

0 165

Jednym z podstawowych elementów warsztatu pracy specjalisty szkolnego jest znajomość przepisów prawa oświatowego. W pierwszej kolejności tych, które bezpośrednio odnoszą się do bycia nauczycielem oraz tych, które regulują kwestie pełnionej przez niego funkcji pedagoga/psychologa szkolnego. W drugiej kolejności przepisów dotyczących uczniów, z którymi bezpośrednio pracuje, oraz spraw, którymi się zajmuje w odniesieniu do swoich podopiecznych.

Każdy specjalista szkolny (nowo zatrudniany czy też pracujący dłużej) powinien nie tylko wiedzieć, gdzie szukać właściwych przepisów, ale musi też dobrze je interpretować i obowiązkowo – przestrzegać. Jednak w ferworze codziennych spraw zawodowych często o tym zapominamy, nie mamy też czasu na sięganie po konkretny akt prawny ani cierpliwości, by wnikliwie zgłębić treść danego przepisu. Tymczasem znajomość przepisów oświatowych jest nie tylko naszym obowiązkiem, ale jest też niezbędna w byciu profesjonalistą w zakresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej na terenie szkoły/placówki oświatowej. Poza tym przepisy regulujące status prawny nauczyciela, kluczowe sprawy związane z wykonywaniem zawodu pedagoga, regulujące pracę szkoły czy zasady współpracy z jej organami naprawdę wspomagają pracę, nierzadko służąc do obrony podejmowanych przez pedagoga/psychologa decyzji i oddziaływań. Odwołanie się do konkretnego przepisu prawa oświatowego jest pomocne również w sytuacjach spornych z dyrekcją, koleżankami i kolegami z grona pedagogicznego, z rodzicami, nawet z wizytatorami kuratoryjnymi.
Mam nadzieję, że poniższy katalog najważniejszych aktów prawnych, wraz z krótką charakterystyką spraw, których dotyczą, zachęci Państwa do ich znalezienia w sieci, zmotywuje do zapoznania się z ich zapisami oraz sięgania po nie w razie potrzeby. 

Ustawy oświatowe

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1915).
Od 1 stycznia 2018 r. ustawa ta reguluje system egzaminów zewnętrznych, pomoc materialną dla uczniów (częściowo, obok ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych) oraz zasady oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów w szkołach publicznych.

POLECAMY

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1082). 
Reguluje przede wszystkim zasady organizacji wychowania przedszkolnego oraz spełniania obowiązku szkolnego, obowiązku nauki i obowiązku przygotowania przedszkolnego, zasady zarządzania szkołami i placówkami publicznymi, w tym wykaz i zakres kompetencji dyrektorów szkół i placówek, rad pedagogicznych, rad rodziców, samorządów uczniowskich, zasady organizacji kształcenia, wychowania i opieki w szkołach i placówkach publicznych, zasady przyjmowania do publicznych przedszkoli, publicznych innych form wychowania przedszkolnego, publicznych szkół i publicznych placówek oraz zasady kształcenia osób przybywających z zagranicy. Tu znajdują się również przepisy dotyczące obowiązku zachowania przez nauczycieli tzw. tajemnicy zawodowej.

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1762). 
Określa status prawny nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach, dla których organem prowadzącym są głównie jednostki samorządu terytorialnego, zasady zatrudniania i zwalniania nauczycieli, uprawnienia emerytalne i rentowe, obowiązki i prawa nauczycieli, sposób nadzoru nad pracą nauczycieli i zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej. Tu znajduje się m.in. tabela z limitami pensum na danym stanowisku nauczycielskim oraz szczegółowy sposób wyliczania tzw. pensum łączonego. Tu również znajduje się przepis, na mocy którego nauczyciel podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych, na zasadach określonych w Kodeksie karnym.

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1320). 
Tam, gdzie Karta Nauczyciela czegoś nie reguluje, stosuje się przepisy Kodeksu pracy, który określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców (m.in. urlop macierzyński, rodzicielski, ojcowski itd.), ustala hierarchię źródeł prawa pracy, zasady odpowiedzialności materialnej i porządkowej pracowników oraz zakres odpowiedzialności pracodawcy przeciwko prawom pracowniczym.

Rozporządzenia dotyczące zawodu nauczyciela

W nich pedagog/psycholog znajdzie odpowiedzi na nurtujące go pytania związane m.in. z posiadanymi kwalifikacjami uprawniającymi go do pracy na stanowisku właśnie specjalisty szkolnego, jak również związane z awansem zawodowym. Może również sprawdzić, czy na pewno ma kwalifikacje do zleconej mu realizacji zajęć specjalistycznych będących formą udzielanej w szkole pomocy psychologiczno-pedagogicznej lub zajęć rewalidacyjnych czy też WWR bądź doradztwa zawodowego.

  • Rozporządzenie MEN z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1289).
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2200).

Rozporządzenia regulujące organizację pracy pedagoga/psychologa szkolnego

Te akty prawne każdy specjalista szkolny powinien mieć wydrukowane, zawsze na swoim biurku – „pod ręką”. W nich właśnie znajdują się przepisy dotyczące obowiązków i uprawnień, zadań i czynności wynikających z pełnionej funkcji – tych realizowanych obowiązkowo w ramach pensum i tych realizowanych w ramach 40-godzinnego tygodnia pracy. Określają one także zasady udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz rolę pedagoga/psychologa szkolnego w organizacji i realizacji kształcenia specjalnego dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością, niedostosowanych społecznie i zagrożonych tym niedostosowaniem. Tu znajdują się też wytyczne dotyczące każdej z form udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz opisujące wymaganą dokumentację i sposób jej prowadzenia.

  • Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1280).
  • Rozporządzenie MEN z dnia 3 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych, doradców zawodowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1552). 
  • Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1309).
  • ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy