Słuchaj wroga swego

Za drzwiami gabinetu

Jeszcze przed wakacjami pisałam w „Głosie Pedagogicznym” o tym, w jaki sposób mediacje rówieśnicze mogą być wprowadzone do szkół. Była mowa o wymogach technicznych i zdecydowanie ważniejszym czynniku, jakim jest gotowość osób kierujących placówką do wprowadzenia w szkole mediacji oraz otwartość na to całej społeczności szkolnej. Tym razem skupiam się na technikach komunikacyjnych, których stosowanie nie daje gwarancji zażegnania konfliktów, ale bez ich znajomości nie znajdziemy jakiegokolwiek rozwiązania.

Jeden komunikat, dwa znaczenia 

Czym są techniki komunikacyjne? A może wcześniej: czym jest komunikacja interpersonalna? To proces przekazywania i odbierania informacji między co najmniej dwiema osobami (lub pomiędzy małą grupą osób), wywołujący określone skutki i rodzaje sprzężeń zwrotnych. Ta akurat definicja nie obejmuje niebezpieczeństwa, jakie pojawia się w niemalże każdym procesie komunikowania się, a mianowicie niebezpieczeństwa rozbieżności w przekazywaniu i odbieraniu informacji. Mistrz semiotyki Umberto Eco wyróżnia dwa komunikaty: pierwszy – nadawcy i drugi – odbiorcy. Ten sam komunikat jest inaczej interpretowany przez strony w procesie, a odmienności te wynikają z różnic w postrzeganiu świata przez każdą z nich, kontekstu, różnorodności językowej i okoliczności towarzyszących. 
Co zatem zrobić, aby rozbieżności pomiędzy komunikatem wypowiedzianym a usłyszanym pojawiały się jak najrzadziej? Jak zapobiec powstawaniu swobodnych interpretacji i spekulacji, a tym samym, jak przeciwdziałać potencjalnym sytuacjom konfliktowym, które mogą się w tym miejscu pojawić? 

Przerywany głuchy telefon

Możemy temu zapobiec, stosując parafrazę. To tak, jakbyśmy przerwali zabawę w głuchy telefon, nie pozwalając, aby historia, którą usłyszeliśmy i przepuściliśmy przez własne filtry rozumienia, zaczęła żyć własnym życiem. Poza wymierną zaletą, jaką jest porozumienie w rozumieniu treści nadanej, parafrazowanie zmniejsza dystans w kontakcie pomiędzy mówiącym a słuchającym. Uważne słuchanie i powtarzanie własnymi słowami tego, co ktoś powiedział, powoduje, że słuchacz skupia się na treści wypowiedzi, ostrożnie sprawdza poprawność jej rozumienia (piękna to jest metoda!), bada poziom poruszenia emocjonalnego (choć tu można mówić bardziej o odzwierciedlaniu uczuć). Parafrazowanie jest łatwiejsze, gdy rozmawiają przyjaciele lub osoby, które miały już ze sobą kontakt. Łatwiej parafrazować słowa kogoś, kogo św...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!

Przypisy