Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna

27 czerwca 2018

NR 96 (Luty 2018)

Świetlica miejscem wszechstronnego rozwoju ucznia

0 364

Jeszcze kilka lat temu funkcjonowało negatywne postrzeganie świetlic szkolnych i określanie ich jako przechowalni dzieci. Obecnie dużo spraw uległo pozytywnej zmianie i można powiedzieć, że świetlice są miejscem wszechstronnego rozwoju ucznia.

Nie ulega wątpliwości, że współczesna świetlica wspomaga szkołę w każdym aspekcie jej działalności. Danuta Kmita i Andrzej Perry przedstawiają następujący zakres form 
wspomagania:

  • w zakresie opieki – zaspakajanie podstawowych potrzeb dzieci, takich jak bezpieczeństwo, akceptacja, radość, oraz zapewnianie warunków sprzyjających zdrowiu i prawidłowemu wzrastaniu;
  • w zakresie wychowania – wywieranie takiego wpływu na dzieci, aby powodować pozytywne, prowadzące do osiągnięcia samodzielności zmiany w ich osobowości, w tym troska o dobre relacje, tak by dzieci mogły zbierać pozytywne doświadczenia społeczne mające znaczący wpływ na ich rówieśnicze funkcjonowanie;
  • w zakresie dydaktyki – wspomaganie zadań dydaktycznych szkoły, które sprowadzają się do poszerzania wiedzy uczniów, kształtowania różnego rodzaju umiejętności;
  • w zakresie oddziaływań profilaktyczno-terapeutycznych – wykorzystywanie aktywności, które zapobiegają utrwalaniu nieprawidłowych wzorców, a w stosunku do pewnej grupy wspomagają budowanie prawidłowych procesów; dotyczą one dzieci z zaburzonymi funkcjami psychomotorycznymi, problemami emocjonalnymi i społecznymi, dzieci z niepełnosprawnościami, chorobami somatycznymi.

We wrześniu 2017 r. Najwyższa Izba Kontroli ogłosiła wyniki z przeprowadzonej kontroli, którą objęto okres od 1 września 2014 r. do czasu zakończenia czynności. Głównym celem tych działań była ocena, czy uczniom szkół podstawowych zapewniono odpowiednie zajęcia świetlicowe. 
Natomiast cele szczegółowe obejmowały ocenę: 

  1. Czy sposób organizacji zajęć świetlicowych pozwala na właściwą opiekę nad uczniami? 
  2. Czy podczas zajęć świetlicowych uwzględnia się potrzeby edukacyjne i rozwojowe uczniów? 
  3. Czy sprawowano skuteczny nadzór nad funkcjonowaniem świetlic szkolnych?

Ogólny wynik czynności kontrolnych w większości szkół był pozytywny. Poprawy wymagają jedynie niektóre obszary działalności, m.in.:

  • dbałość o bezpieczeństwo dzieci, zapewniając 25-osobowej grupie opiekę jednego wychowawcy,
  • tworzenie dokumentów, planowanie i realizowanie bieżącej pracy w oparciu o realne potrzeby uczniów,
  • podczas organizacji grup kierowanie się innym kryterium niż godziny rozpoczęcia i zakończenia lekcji lub dojazdu uczniów autobusem szkolnym – należy uwzględnić indywidualne potrzeby i zainteresowania uczniów,
  • unikanie corocznego powielania planów pracy – powoduje to, że uczeń uczęszczający do świetlicy przez kilka lat jest zmuszony do udziału w tych samych zajęciach,
  • w sytuacji zbierania od rodziców opinii na temat stanu zdrowia dziecka, należy również posiadać ich pisemną zgodę na przetwarzanie danych drażliwych dotyczących dziecka.

Pełna wersja raportu dostępna jest na stronie internetowej //www.nik.gov.pl/aktualnosci/edukacja/nik-o-funkcjonowaniu-swietlic-szkolnych.html.

Ważna sugestia wynikająca z raportu pokontrolnego!

NIK zwraca uwagę, że obowiązek cogodzinnego odnotowywania obecności każdego ucznia na zajęciach w świetlicy, a także konieczność wpisywania przez wychowawców do każdego dziennika zajęć (prowadzonego oddzielnie dla każdej grupy) planu pracy świetlicy na dany rok szkolny oraz tematyki poszczególnych zajęć (najczęściej jednakowej dla wszystkich grup), prowadzić może do nadmiernego obciążenia wychowawców czasochłonnymi, biurokratycznymi obowiązkami kosztem pracy opiekuńczo-wychowawczej z uczniami. Dlatego powinno się realizować ten obowiązek w taki sposób, 
aby nie zaniedbywać uczniów. 

W jaki sposób usprawnić pracę świetlicy? 

  • Po pierwsze, rozpoznanie potrzeb edukacyjnych oraz rozwojowych dzieci i młodzieży, a także ich możliwości psychofizycznych – zgodnie z art. 105 ust. 2 ustawy prawo oświatowe, „Świetlica zapewnia zajęcia świetlicowe uwzględniające potrzeby edukacyjne oraz rozwojowe dzieci i młodzieży, a także ich możliwości psychofizyczne, w szczególności zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów, zajęcia zapewniające prawidłowy rozwój fizyczny oraz odrabianie lekcji”.
    Spośród wielu definicji specjalnych potrzeb rozwojowych (SPR) i edukacyjnych (SPE), funkcjonujących w literaturze przedmiotu, warto jest przytoczyć definicje zaproponowane przez Zespół Ekspertów ds. Specjalnych Potrzeb Edukacyjnych, powołany w 2008 roku przez ministra edukacji narodowej1:
    Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi to te, u których stwierdza się spektrum objawów utrudniających lub uniemożliwiających funkcjonowanie: ruchowe, sensoryczne, poznawcze, w zakresie komunikacji, emocjonalno-społeczne i/lub psychiczne, wpływających na jakość życia i pełnienie ról społecznych teraz i/lub w przyszłości. 
    Dzieci i młodzież ze specjalnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi to te, u których stwierdza się zagrożenie niepełnosprawnością, wszelkie dysfunkcje, dysharmonie lub niesprawności mogące mieć negatywny wpływ na dalszy rozwój.
    W jaki sposób możemy rozpoznać te potrzeby, preferencje i zainteresowania? Głównie poprzez uzyskiwanie informacji od rodziców, nauczycieli lub uczniów. Zalecanymi formami są badania diagnostyczne w postaci ankiet, sondaży, obserwacji itp. 
  • Po drugie, dostosowanie warunków lokalowych i wyposażenia do potrzeb uczniów – nie ulega wątpliwości, że nie mamy wpływu na wybór i wielkość pomieszczenia przeznaczonego na świetlicę. Warto również podkreślić, że w obecnej sytuacji, która oferuje pobyt w świetlicy dziecku w każdym wieku (na poziomie szkoły podstawowej i gimnazjum), tych pomieszczeń powinno być znacznie więcej. Co zatem zrobić, aby odpowiednio zaadaptować jedno lub dwa pomieszczenia, uwzględniając jednocześnie różnorakie potrzeby rozwojowe i wiekowe oraz indywidualne preferencje uczniów? Idealnym rozwiązaniem jest podział świetlicy na strefy (tab.1).
  • Po trzecie, organizacja zajęć – zajęcia powinny być dostosowane do rozpoznanych potrzeb. W związku z tym nie należy oferować uczniom zajęć, kierując się własnymi preferencjami, ale indywidualnymi potrzebami i zainteresowaniami dzieci. Pla...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy