Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna

27 czerwca 2018

NR 98 (Kwiecień 2018)

W poszukiwaniu wysp kompetencji ucznia

0 389

Wyspy kompetencji to obszary funkcjonowania dziecka, które są dla niego źródłem satysfakcji, zadowolenia. Pomagając mu je rozpoznać, wspieramy jego samoocenę i rozwój. Podpowiadamy, w jaki sposób to zrobić.

Każdy uczeń jest wyjątkowy, jedyny w swoim rodzaju, a jednocześnie inny od pozostałych, dlatego nie można traktować wszystkich jednakowo ani stosować wobec każdego takiego samego działania. Każdy uczeń ma własną historię, własne pragnienia, marzenia, potrzeby, preferencje i wyspy kompetencji. Dziecku, które zdaje sobie sprawę, że jego dokonania na tle klasy przedstawiają się słabo, warto pomóc, pokazując mu dziedziny, w których się sprawdza, czyli jego wyspy kompetencji. Ma to bardzo pozytywny wpływ na jego samoocenę. Optymalne oszacowanie własnych możliwości jest determinantem mającym wpływ na rozwój człowieka i chroniącym go przed czynnikami ryzyka.

Każde dziecko trzeba prowadzić, jako drogocenne i jedyne w swoim rodzaju, do jego osobistej doskonałości (…). Należy dozować przeszkody tak, by dziecko było w stanie je przekroczyć. 
Émile Chartier

Przytoczone słowa stanowią kwintesencję w zakresie determinantów prawidłowego rozwoju ucznia, warto zatem wspomagać dziecko, aby osiągnęło osobistą doskonałość.

Rozwijanie wysp kompetencji krok po kroku

1 krok: Określ obszary, które będą podlegały ocenie 
Znajdą się wśród nich:

  • sprawność ruchowa,
  • zdolności edukacyjne,
  • twórczość,
  • zdolności artystyczne,
  • motywacja do działania,
  • komunikacja,
  • myślenie analityczne,
  • zdolności,
  • uzdolnienia,
  • cechy osobiste,
  • zainteresowania.

Podane przykłady nie wyczerpują katalogu obszarów, mają jedynie charakter poglądowy. Ważne, aby w każdym uczniu dostrzec nawet najdrobniejszą pozytywną cechę i wykorzystać ją w celu rozwijania potencjału. 
Możesz również zbadać rodzaj inteligencji. Tab. 1. obrazuje typy inteligencji i preferencje w tym zakresie1
Do badania umiejętności i uzdolnień ucznia możesz wykorzystać dostępne narzędzia. 
Szkoła podstawowa

  • Arkusz identyfikacji trzech składników talentu, Eby i Smutny 
  • Skala dojrzałości umysłowej Columbia, polska adaptacja: A. Ciechanowicz
  • Arkusz obserwacji dziecka dla nauczycieli i rodziców, A. Kopik, M. Zatorska
  • Test do badania poziomu sprawności manualnej i percepcji wzrokowej, H. Spionek
  • Scheduła obserwacyjna ogólna, Cz. Nowaczyk
  • Kwestionariusz inteligencji wielorakich H. Gardnera – można wykorzystać go na wszystkich etapach
  • Narzędzie rozpoznania w szkole podstawowej, Eby. Nauczycielski formularz rekomendacji, J.W. Eby oraz Wskaźnik Eby zachowań znamionujących uzdolnienie. Ogólna lista cech, J.W. Eby
  • Zestawy kontrolne do rozpoznawania zdolności naukowych, artystycznych, talentu twórczego, talentu językowego, matematycznego, sportowego, przywódczego i organizacyjnego, G. Lewis

Szkoła podstawowa – klasy starsze

  • Kwestionariusz twórczego zachowania (KANH), S. Popek
  • Rysunkowy test twórczego myślenia (TCT-DP), adaptacja polska: 
  • A. Matczak, A. Jaworowska, J. Stańczyk
  • Dwuwymiarowy inwentarz inteligencji emocjonalnej DINEMO, A. Jaworowska, A. Matczak, A. Ciechanowicz, J. Stańczak i E. Zalewska
  • Test rozumienia emocji (TRE), A. Matczak, J. Piekarska

Tabela 1. Typy inteligencji i preferencje ucznia

Typ inteligencji Charakterystyczne zachowania ucznia
Inteligencja językowa • lubi czytać,
• lubi słuchać bajek, opowiadań, wierszy,
• chętnie przyłącza się do rozmowy,
• wie, jak objaśniać, argumentować,
• często broni swojego zdania,
• tłumaczy innym dzieciom, jak rozwiązać jakiś problem,
• lubi ćwiczenia gramatyczne i ortograficzne,
• chętnie pisze opowiadania
Inteligencja matematyczno-logiczna  • lubi liczyć,
• z chęcią rozwiązuje zadania,
• lubi rozwiązywać zagadki i wyciągać wnioski,
• jest dociekliwy,
• cechuje go systematyczność,
• jest dobrze zorganizowany,
• zadaje dużo pytań,
• sprawdza, czy wszystko jest poprawnie obliczone czy napisane
Inteligencja wizualno-przestrzenna  • lubi oglądać filmy, pokazy multimedialne,
• dostrzega szczegóły, które umykają innym,
• lubi projektować,
• chętnie wykonuje prace techniczne,
• lubi rozwiązywać rebusy i łamigłówki obrazkowe,
• w jego zeszytach jest dużo kolorowych podkreśleń,
• łatwiej się uczy, gdy obok tekstu są obrazki, diagramy, mapki, labirynty,
• ładnie rysuje na różne tematy,
• na jego rysunkach jest dużo szczegółów i kolorów,
• lubi lepić z plasteliny
Inteligencja muzyczna  • lubi słuchać muzyki,
• chętnie uczy się tańca,
• ładnie śpiewa,
• łatwo rozpoznaje brzmienie instrumentów,
• szybko uczy się gry na instrumentach,
• często nuci lub pogwizduje,
• lubi uczyć się, słysząc w tle muzykę,
• uważa, że w każdej muzyce ukryte są emocje
Inteligencja przyrodnicza  • lubi oglądać albumy ze zwierzętami,
• szybko rozpoznaje i nazywa wiele roślin i zwierząt,
• lubi wycieczki przyrodnicze,
• często rozmawia o napotkanych okazach przyrodniczych,
• uprawia rośliny,
• opiekuje się zwierzątkiem,
• marzy o egzotycznych podróżach
Inteligencja kinestetyczna  • nie lubi siedzieć bezczynnie,
• często się wierci i kręci lub manipuluje przedmiotami,
• najlepiej uczy się wtedy, gdy może wziąć coś do ręki, wykonać czynność, klaskać, chodzić,
• lubi sport,
• lubi taniec,
• lubi zabawę w teatr,
• chętnie majsterkuje,
• ma wyrazistą mimikę i gestykulację
Inteligencja interpersonalna  • lubi chodzić do szkoły,
• łatwo nawiązuje kontakty z rówieśnikami oraz dorosłymi,
• lubi wszystko organizować,
• aktywnie działa w samorządzie uczniowskim,
• ma ciekawe pomysły,
• pyta innych o zdanie,
• dostrzega nastroje, potrzeby i krzywdę innych,
• jest lubiany przez rówieśników,
•...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy