Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna

29 sierpnia 2018

NR 101 (Wrzesień 2018)

Wagary czy odmowa chodzenia do szkoły?

0 17

Wagary i odmowa chodzenia do szkoły to zjawiska z pozoru podobne, inne jednak są motywy tych zachowań, a co za tym idzie – odmienne konsekwencje i formy pomocy. Nie ulega również wątpliwości, że każdy przypadek jest odrębnym problemem i należy rozpatrywać go indywidualnie.

Każdego dnia monitorujemy absencję uczniów. Z moich obserwacji wynika, że tylko niespełna 50% nieobecności jest spowodowanych chorobą ucznia, pozostałe to świadome odmawianie chodzenia do szkoły związane z zaburzeniami funkcjonowania szkolnego charakteryzującymi się wysokim poziomem lęku i niepokoju odnoszącego się do sytuacji szkolnych. Odmowa chodzenia do szkoły związana jest z następującymi zaburzeniami o charakterze klinicznym: 

  • zaburzenia emocjonalne, 
  • lęk separacyjny, 
  • fobie, 
  • zespół stresu pourazowego, 
  • dystymia. 

Przyczyną opuszczania lekcji charakterystyczną szczególnie dla wieku młodzieńczego mogą być również wagary. Istnieje wyraźna różnica między wagarowaniem a odmową. Chcąc przeprowadzić prawidłowe rozpoznanie problemu, należy uwzględnić:

  • medyczne i fizyczne uwarunkowania funkcjonowania ucznia,
  • historię jego rozwoju,
  • czas i okoliczności pojawienia się problemów oraz rozwój symptomów unikania szkoły,
  • sposoby funkcjonowania dziecka w warunkach szkolnych i relacjach rówieśniczych,
  • sytuacje, czynniki wywołujące lęk, stres z perspektywy dziecka,
  • analizę sytuacji szkolnej dziecka (oceny, trudności, osiągnięcia),
  • analizę sytuacji rodzinnej dziecka.

W tabeli 1 przedstawiamy porównanie zachowań charakterystycznych dla ucznia wagarującego i ucznia odmawiającego chodzenia do szkoły.

Omawiając kwestię wagarów, warto zwrócić uwagę na zjawiska, jakie towarzyszą temu procederowi. Najbardziej powszechnym i niemal zawsze idącym w parze z niedozwolonym zachowaniem jest kłamstwo. Wagarowicz nigdy (wyjątek stanowią „wagary ze strachu”) sam nie przyzna się rodzicom, że opuścił lekcje, a nauczycielom będzie wmawiał, że nieobecność była spowodowana ważnym powodem. Najczęstsze taktyki oszukiwania rodziców to przemilczenie polegające na całkowitym unikaniu tematu szkoły, przedstawienie niewiarygodnych faktów – w sytuacji ujawnienia nieobecności dziecko kłamie, mówiąc, że zajęcia zostały odwołane, nauczyciel zachorował itp. Nadmierne kłamstwa powodują, że dziecko zatraca poczucie rzeczywistości i wpada w spiralę kłamstw. Takie zachowanie jest charakterystyczne dla młodszego wieku, siedemnastolatek z pewnością nie będzie wymyślał niestworzonych historii, aby „tłumaczyć się” przed rodzicami.

Świadome unikanie szkoły powadzi do:

  • braku odpowiedzialności, 
  • braku poczucia obowiązku, 
  • niesystematyczności, 
  • nieprzestrzegania zasad i norm. 

Podczas wagarów młody człowiek narażony jest na wiele niebezpieczeństw. Pozostając bez opieki, może stać się ofiarą wypadku, pobicia, napadu, gwałtu, porwania. Ponadto, będąc na wagarach, młodzież przejawia zachowania, których nie dopuściłaby się w innych okolicznościach. Wśród najczęściej występujących możemy wymienić: inicjację seksualną, zażywanie narkotyków, spożywanie alkoholu, udział w bójkach, włamaniach. Istnieje również duże prawdopodobieństwo, że wagarowicz nawiąże kontakty z rówieśnikami z grupy destrukcyjnej, co może narazić go na zagrożenie demoralizacją i przestępczością.

Wśród skutków wagarów możemy wymienić: 

  • niepowodzenia szkolne spowodowane zaległościami, 
  • słabe oceny, 
  • brak promocji do następnej klasy, 
  • koszty wynikające z konieczności uzupełnienia braków w wiadomościach dziecka, 
  • konflikty i utrata zaufania nauczycieli i rodziców, 
  • utrudnione relacje z rówieśnikami, 
  • ucieczki z domu, 
  • poczucie winy rodziców odnoszące się do zaniedbań i błędów wychowawczych, 
  • gorsze relacje rodziców z nauczycielami dziecka.

Zgodnie z przepisami prawa oświatowego na rodzicu ciążą następujące obowiązki:

  • dopełnienia czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły,
  • zapewnienia regularnego uczęszczania na zajęcia szkolne,
  • zapewnienia dziecku warunków umożliwiających przygotowanie się do zajęć,
  • informowania dyrektora szkoły, w obwodzie której dziecko mieszka, w terminie do 30 września każdego roku, o realizacji obowiązku szkolnego za granicą.

W przypadku wagarowania dziecka można zatem zobowiązać rodzica do dopilnowania, aby uczestniczyło w realizacji obowiązku szkolnego. Jeśli absencja jest wysoka, można również wszcząć postępowanie egzekucyjne, ponieważ to dyrektor jest wierzycielem obowiązku szkolnego. 

14 zasad postępowania z uczniem wagarującym

  1. Unikaj komentarzy dotyczących nieobecności ucznia na forum klasy, porozmawiaj z nim indywidualnie.
  2. Zadbaj o bezpieczną i przyjazną atmosferę.
  3. Przedstaw dziecku informacje na temat konsekwencji wagarów.
  4. Motywuj wagarowicza do zmiany.
  5. Stwarzaj dziecku sytuacje, które pomogą mu odnieść sukces.
  6. Zapewniaj pomoc w nauce w celu wyrównywania i nadrabiania braków.
  7. Organizuj pomoc rówieśniczą, koleżeńską.
  8. Reaguj na każdą formę odrzucenia wagarowicza przez grupę, staraj się zadbać o to, by uczeń nie tracił kontaktu z rówieśnikami.
  9. Rozwijaj poczucie własnej wartości dziecka.
  10. W trakcie rozmów indywidualnych ustal zasady zachowania w formie kontraktu, konsekwentnie przestrzegaj zaleceń.
  11. Podejmij współpracę z rodzicami,...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy