Wykorzystanie nowych technologi w edukacji włączającej

Edukacja i wychowanie

Edukacja włączająca wkracza coraz szerzej do naszej rzeczywistości i choć czasem jej tak nie nazywamy, odbywa się już w prawie każdej (jeśli nie w każdej) placówce w Polsce. Jest ona często wyzwaniem dla społeczności szkolnej, wymaga bowiem ustalenia, jak mądrze, odpowiedzialnie i z szacunkiem dla każdego ją wdrażać, jak dostosować formy nauczania, jakie technologie i narzędzia wykorzystać, aby nauka była ciekawa dla każdego ucznia i każdej uczennicy. Przyszłość edukacji to nowe technologie i nie unikniemy ich coraz większego znaczenia w procesach edukacyjnych.

Obecność nowych technologii w szkole 

Nowe technologie to nowe możliwości także dla edukacji i to właśnie one i ich dostępność wymuszają na nauczycielach i pedagogach zmianę sposobów pracy z dziećmi i młodzieżą. Wykorzystanie nowych mediów w czasie zajęć pozwala na wzbogacenie edukacji oraz umożliwienie poszukiwania interesujących ich treści, pogłębianie wiedzy, uczenie się we własnym tempie, wymianę pomysłów z innymi osobami. Technologie mogą młodych ludzi motywować do wysiłku edukacyjnego i rozwoju zarówno w zakresie nauki przedmiotowej, jak i rozwoju kompetencji społecznych. Są jednak także „ciemne” strony technologii, która często staje się inhibitorem rozwoju zdolności, gdyż możliwości, jakie oferuje, są bardziej atrakcyjne niż standardowa nauka. Nauczyciele, pedagodzy i edukatorzy mogą podejść do tego w dwojaki sposób: 

POLECAMY

  • zaakceptować nowe technologie i wdrożyć je do swojego warsztatu pracy adekwatnie do potrzeb i możliwości dzieci,
  • działać tak jak do tej pory i nie korzystać z nowych mediów.

Każde z tych rozwiązań niesie za sobą szanse i zagrożenia. W tym artykule skupię się jednak na tym, jak wykorzystanie nowych technologii może wzbogacić naszą pracę edukacyjną i wychowawczą, a jednocześnie wspomóc włączanie w proces pracy lekcyjnej i szkolnej każdego ucznia i każdą uczennicę bez względu na ich potrzeby edukacyjne i indywidualną specyfikę.

Indywidualizacja procesu nauczania

Edukacja włączająca wymusza na nas w pewnym stopniu coraz większą indywidualizację procesu nauczania i uczenia się, a co za tym idzie – zwiększa naszą otwartość na to, aby sposób podawania treści, szukania wiedzy, jej przetwarzania był dostosowany do potrzeb i możliwości osoby uczącej się. Indywidualne ścieżki edukacyjne, jakie budujemy dla uczniów w edukacji włączającej, są oparte na tym, jakie specjalne potrzeby, zainteresowania czy talenty ma dane dziecko, ale z drugiej strony wymaga od nas odniesienia do grupy/wspólnoty, do współpracy z innymi osobami w otoczeniu bliższym i dalszym odbiorcy procesu edukacyjnego. W każdym wymiarze naszej pracy nad tak rozumianą indywidualizacją istotne jest mądre, odpowiedzialne i zaplanowane wykorzystanie technologii. Tylko takie podejście daje nam możliwość zmniejszenia zagrożeń płynących z nowych technologii dla młodych ludzi, a przede wszystkim na dotarcie do młodego pokolenia przez media, które dla nich są normalnym, codziennym elementem życia. 

Technologia może spowodować, że nauka staje się również zabawą, w której możemy odnaleźć miejsce i możliwości dla każdego dziecka. Oferujemy także dzięki niej wiele możliwości do nauki przez grywalizację, która podnosi motywację i zaangażowanie młodych ludzi. Konsekwencje wykorzystywania nowej technologii zależą od intencji samego użytkownika i tego, jak jest on przygotowany do korzystania z nowych mediów. Nie ulega wątpliwości, że obecnie funkcjonowanie bez nowoczesnych rozwiązań technologicznych, w tym przede wszystkim sieci internetowej, jest bardzo trudne lub wręcz niemożliwe. Zastosowanie nowoczesnych technologii jest obserwowalne w każdej dziedzinie życia, co wymusza jej aktywne wdrażanie także w procesy edukacyjne. Niezbędne jest ponadto uświadomienie sobie, że tylko odpowiedzialne i aktywne wdrożenie nowych technologii do rutyny i standardów pracy edukacyjnej z uczniami i uczennicami ze zróżnicowanymi specjalnymi potrzebami edukacyjnymi pozwoli na nabywanie wiedzy, umiejętności i kompetencji w zakresie prawidłowego z nich korzystania przez nich. Jednym z najważniejszych zastosowań nowych technologii jest jej wykorzystanie do wielu działań psychopedagogicznych oraz edukacyjnych, które razem mają służyć optymalizacji rozwoju człowieka, co jest jednocześnie jednym z głównych celów edukacji włączającej. 

Elementami niezbędnymi w edukacji włączającej, których rozwój i aktywną realizację w procesach edukacyjnych umożliwiają nowe technologie, są:

  • Interaktywność – umożliwia aktywniejsze i bardziej zindywidualizowane zdobywanie wiedzy oraz wspiera rozwój samodzielności i odpowiedzialność za własny proces uczenia się. Interaktywność wspiera także w znacznym stopniu łączenie nauki z zabawą, a co za tym idzie – zwiększenie motywacji do nauki.
  • Integracja – nowe technologie pozwalają za­­­­­rów­no nam, nauczycielom, jak i samym uczniom i uczennicom na lepsze poznanie siebie i siebie nawzajem. Zmienia się także często nasza percepcja własnej osoby oraz to, jak odbieramy dzieci w swojej klasie, poznajemy ich mocne strony w całkiem nowych oko­­­­licznościach, często także mamy okazję do obserwowania szerszej grupy uczniów w pracy indywidualnej i łatwiej przychodzi nam określenie mocnych stron, talentów i obszarów wymagających wsparcia u młodych ludzi. Nowe technologie pozwalają nam jednocześnie na pracę z uczniami na różnych poziomach i z różnymi potrzebami w sposób dopasowany do tempa i możliwości każdego z uczniów w tym samym obszarze tematycznym (np. portal Politechniki Warszawskiej do nauki matematyki, na którym zadania dopasowują się do poziomu ucznia).

Jak tworzyć zróżnicowaną grupę klasową

Tworzenie rozwiązań technologicznych wspierających zróżnicowaną grupę klasową w edukacji włączającej jest możliwe dzięki różnorodnym gotowym, darmowym i prostym rozwiązaniom funkcjonującym w sieci. Uczniowie dzięki technologii mogą np. w trakcie różnorodnych zajęć analizować zamieszczone w internecie filmy, fotografie, blogi, klipy i artykuły, żeby je komentować, analizować i w twórczy sposób wykorzystywać. Z myślą o uczniach i uczennicach w edukacji włączającej możemy tworzyć edukacyjne i instruktażowe aplikacje na smartfony, gry, łamigłówki, zadania, które nie tylko wspomagać będą proces nauczania, ale także pomogą w nauczeniu się systematyczności, zarządzaniu własnym czasem, układaniu planu zajęć. Dodatkowo, co istotne w edukacji włączającej, nowe technologie pozwalają nam na rejestrowanie lekcji, tak aby nieobecni uczniowie i uczennice mogli je odtworzyć w domu i na tej podstawie wykonali powierzone im zadania – zabieg ten jest szczególnie ważny w wypadku uczniów z problemami zdrowotnymi, którzy ze względu na to nie zawsze są w stanie uczestniczyć w zajęciach szkolnych. Zmniejsza to poczucie stresu u młodych ludzi i może zapobiec tworzeniu się zaległości edukacyjnych w tej grupie klasowej/szkolnej.

Pozytywny wpływ nowych technologii w edukacji

Nowe technologie i ich integracja z procesem nauczania w edukacji włączającej pozwalają na zwiększenie możliwości edukacyjnych uczniów i uczennic przede wszystkim przez ułatwienie ułatwienie nauki, możliwość zwiększenia efektywności czasu poświęconego nauce, inspirowanie do odkrywania nowych obszarów i własnych możliwości. Nowe technologie w edukacji włączającej są okazją do:

  • ułatwienia i uatrakcyjnienia nau­czania przez wykorzystanie prezentacji audiowizualnych, filmów, gier,
  • łatwiejszego śledzenia przez młodych ludzi własnych postępów,
  • zwiększenia zaangażowania uczniów i uczennic przez uatrakcyjnienie i ułatwienie, jakie daje nowa technologia (zajęcia prowadzone z wykorzystaniem smartfonów, laptopów i tabletów są dla młodych ludzi bardziej atrakcyjne i odbywają się w środowisku dla nich „naturalnym”),
  • ułatwienia realizacji projektów grupowych przez aplikacje budujące środowisko współpracy i łatwiejszy kontakt czy podział prac między członków zespołów,
  • zwiększenia możliwości nauki w środowiskach międzykulturowych i angażowania się w projekty realizowane wspólnie z uczniami i uczennicami z innych części Polski czy świata,
  • większej indywidualizacji procesu nauczania i uczenia się w zależności od specyficznych potrzeb oraz możliwości uczniów i uczennic.

Następujące aplikacje warto wykorzystać w edukacji, aby lekcja była atrakcyjna i pozwalała na wykorzystanie zróżnicowanych talentów dzieci i młodzieży:

Minecraft Education – to gra z otwartym wirtualnym światem, która promuje kreatywność i wspólne oraz indywidualne rozwiązywanie problemów. Jedynym ograniczeniem jest nasza wyobraźnia. 

Scratch Education – pozwala na tworzenie własnych interaktywnych historii, animacji i gier, którymi możemy dzielić się z innymi zarówno w swojej klasie, jak i w społeczności online.

Gamestar Mechanic – platforma dzięki zabawnym, opartym na prostych grach i kursach zadaniach pozwala poznać zasady tworzenia gier wideo przy rozwijaniu własnych kompetencji i we współpracy z innymi osobami.

Puzzxlemaker by Discovery Education – narzędzie generowania puzzli zarówno dla nauczycieli, jak i dla uczniów i uczennic czy rodziców. Dzięki platformie można stworzyć własne niestandardowe krzyżówki, łamigłówki, gry matematyczne, listy słów i nie tylko.

Pixel Press – aplikacja pozwalające na montowanie i tworzenie w prosty sposób własnych filmów.

Aris – platforma na otwartej licencji do tworzenia i dzielenia się grami mobilnymi. Aris na podstawie kodów QR i danych GPS tworzy hybrydowy świat wirtualny, interaktywne postacie, przedmioty i rozwiązania medialne, które umieszcza w fizycznej realnej przestrzeni.

Construct2 – narzędzie pozwalające na szybkie tworzenie gier edukacyjnych i nie tylko. Nie wymaga pisania skomplikowanych kodów i samodzielnego programowania gier, co ułatwia twórczą pracę uczniom i pozwala im na szybkie zobaczenie efektów własnej pracy.

P...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy