Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

22 sierpnia 2022

NR 134 (Wrzesień 2022)

6 kluczowych zagadnień niezbędnych w planowaniu pracy pedagoga na nowy rok szkolny

0 501

Planowanie jest jedną z ważniejszych czynności człowieka zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Dzięki temu, że planujemy większość swoich działań, są one bardziej efektywne, konsekwentne i spójne. Rzecz jasna, nie da się zaplanować wszystkiego na 100%, bo zawsze może się zdarzyć coś nieoczekiwanego, czego nie przewidzimy lub zwyczajnie to przeoczymy, zwłaszcza pracując na co dzień z dziećmi i młodzieżą, na dodatek w rzeczywistości szkolnej, którą niemal każdego roku wyznaczają kolejne zmiany prawa oświatowego.

Zmiany wprowadzone od 1 września br. nowelizacją rozporządzenia MEiN w sprawie organizowania i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej nie dotyczą pedagoga szkolnego. Proponuję jednak, by przed przystąpieniem do czynności planistycznych na ten rok szkolny każdy pedagog szkolny, w którego szkole zatrudniony został pedagog specjalny, zapoznał się z zakresem jego obowiązków ujętych w § 24a. Znajdują się tam bowiem zapisy wskazujące na zbieżność niektórych zadań i czynności na obu tych stanowiskach. Warto zatem spotkać się i wspólnie ustalić, które zadania adresowane do uczniów, ich rodziców i nauczycieli i w jakim zakresie każdy specjalista będzie wykonywał oddzielnie, a które z nich – współpracując ze sobą. Dotyczy to przede wszystkim odziaływań w następujących obszarach: 

  • podejmowanie działań w zakresie zapewnienia aktywnego i pełnego uczestnictwa uczniów w życiu szkoły/placówki;
  • rozpoznawanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu określenia ich mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu szkoły/placówki;
  • rozwiązywanie problemów dydaktycznych i wychowawczych uczniów;
  • wspieranie nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i innych specjalistów w: 
    – rozpoznawaniu przyczyn niepowodzeń edukacyjnych uczniów lub trudności w ich funkcjonowaniu, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu przedszkola, szkoły lub placówki,
    – udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej w bezpośredniej pracy z uczniem,
    – dostosowaniu sposobów i metod pracy do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia oraz jego możliwości psychofizycznych,
    – udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej rodzicom uczniów i nauczycielom.

Procedura planowania 

Pedagog szkolny jest faktycznym twórcą i realizatorem planu świadczenia swojej pracy w placówce, która go zatrudnia. Jednak nie ma w tym całkowitej swobody. Jego poczynania muszą mieścić się w granicach wyznaczanych prawem oświatowym. Mam tu na myśli zarówno zapisy odnoszące się do nauczycieli jako grupy zawodowej, jak i te, które bezpośrednio regulują zadania i czynności przynależne pełnionej przez niego funkcji specjalisty szkolnego. Od kilkunastu lat przekonuję Państwa, że trzeba te zapisy po prostu znać, nie ma innej opcji. Bez tego w codzienną pracę wkrada się ogromny chaos organizacyjny, kompetencyjny i emocjonalny, a to profesjonalnym oddziaływaniom zwyczajnie nie sprzyja. 
Tym razem proponuję Państwu, by przy planowaniu całorocznej pracy skorzystać z dość prostej techniki polegającej na stawianiu sobie kilku kolejnych pytań. Znalezienie na nie odpowiedzi pozwoli:

POLECAMY

  • odnieść zakres podejmowanych zadań i czynności do aktualnie obowiązujących wytycznych prawa oświatowego,
  • dokonać rzetelnej refleksji pedagogicznej, w tym oceny własnych umiejętności, kompetencji i preferencji zawodowych,
  • skonstruować plan pracy zawierający zadania odpowiadające na rzeczywiste potrzeby szkolnej społeczności.

1. Pytanie: Co jest istotą mojej pracy?

Pedagog jest pracownikiem szkoły, którego rola sprowadza się przede wszystkim do niesienia pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom i młodzieży doświadczającym różnego typu trudności. Ponieważ jest w szkole rzecznikiem praw i interesów uczniów, to również udziela wsparcia i pomocy ich rodzicom oraz nauczycielom. Czynić to winien profesjonalnie i w odpowiednich formach, które są jasno określone tak dla danego rodzaju placówki, jak i ze względu na typ osób, do których są adresowane działania, oraz kwalifikacji realizatora – § 6 ust. 1–5 rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1280). 

Ważne!
Rozmowa i wywiad z uczniem, rodzicem czy nauczycielem – NIE są formą pomocy psychologiczno-pedagogicznej! Takie zapisy w planach pracy oraz w dziennikach pracy kwestionowane są przez wizytatorów KO. I słusznie, bowiem rozmowa i wywiad – to metody realizacji takich form, jakimi są porada i konsultacja.

2. Pytanie: Dla kogo i na jakiej podstawie planuję swoją pracę? 

Adresatem poczynań pedagoga są przedstawiciele szkolnej społeczności, zatem dla nich winien on zaplanować różnego typu oddziaływania – rzecz jasna takie, które będą odpowiedzią na ich zdiagnozowane lub aktualnie sygnalizowane potrzeby: 

  • Działania w odniesieniu do uczniów na podstawie:
    – § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia – zawierającego katalog uczniów uprawnionych do otrzymania pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
    – analizy dostarczonej do szkoły dokumentacji, tj.: opinii i orzeczeń wydawanych przez uprawnione do tego poradnie psychologiczno-pedagogiczne,
    – wniosków osób uprawnionych do inicjowania objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną na mocy § 5 ww. rozporządzenia,
    – wyników pozyskanych w trakcie realizacji zadań wskazanych w § 24 ust. 2, 5, 7 i 8 pkt a ww. rozporządzenia oraz zadań znajdujących się w wykazie zadań i czynności obowiązkowych do wykonania w ramach pensum w § 3 ust. 1 pkt a, d – wskazanych rozporządzeniem MEN z dnia 3 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1601).
  • Działania w odniesieniu do rodzicówi nauczycieli na podstawie:
    – indywidualnie zgłaszanych przez nich problemów (porady i konsultacje),
    – ujawnionych w trakcie diagnozy sytuacji wychowawczej szkoły czynników ryzyka oraz czynników chroniących (warsztaty i szkolenia o tematyce wychowawczo-profilaktycznej),
    – analizy aktualnych potrzeb wewnątrzszkolnego doskonalenia nauczycieli w zakresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej (szkolenia dotyczące rozpoznawania możliwości psychofizycznych oraz rozpoznawania i zaspokajania indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dzieci i młodzieży o SPE, dokonywania wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, opracowywania realistycznego IPET-u, dokonywania oceny efektów udzielanej uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej).

3. Pytanie: Jak określić cele i formy ich realizacji? 

Cele, jak sama ich nazwa wskazuje, określają miejsce albo stan, do którego dążymy. Specjaliści od zarządzania (sobą i czasem) proponują przy wyznaczaniu celów korzystanie z metody SMART, według której cel powinien być: 
S – specyfic – konkretny, nie zostawiać wątpliwości co do sposobów jego realizacji,
M – measurable – mierzalny, powinniśmy być w stanie zweryfikować jego realizację,
A – attractive – atrakcyjny, jego realizacja powinna być dla nas nagrodą,
R – realistic – realistyczny, leżący w zasięgu naszych możliwości,
T – time-bound – mieć określone ramy czasowe jego realizacji.

Analiza zapisów rozporządzenia o pomocy psychologiczno-pedagogicznej pozwala przyjąć za główne cele pracy pedagoga obszary wyznaczone zapisami § 24. Jest ich osiem, ale trzeba je uszeregować według kryterium, jakim są zadania i czynności wykonywane obowiązkowo w ramach pensum (patrz: rozporządzenie z dnia 3 sierpnia 2018 r.) oraz pozostałe zadania i czynności, które – zdaniem ­MEiN – powinny być wykonywane w ramach 40-godzinnego tygodnia pracy: 

  • Cele należące do pierwszej grupy (zadania wykonywane w ramach pensum): 
    –    Prowadzenie badań i działań diagno­­­stycznych uczniów, w tym diagnozowanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu określenia przyczyn niepowodzeń edukacyjnych oraz wspierania mocnych stron uczniów.
    –    Udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formach odpowiednich do rozpoznanych potrzeb.
    –    Prowadzenie działań z zakresu profilaktyki uzależnień i innych problemów dzieci i młodzieży, w tym działań mających na celu przeciwdziałanie pojawianiu się zachowań ryzykownych związanych z używaniem przez uczniów i wychowanków środków odurzających, substancji psychotropowych, środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych.
    –    Dokonywanie wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym.
  • Cele należące do drugiej grupy (zadania wykonywane w ramach 40-godzinnego tygodnia pracy): 
    – Diagnozowanie  sytu­­acji wychowawczych w przedszkolu, szkole lub placówce w celu rozwiązywania problemów wychowawczych stanowiących barierę i ograniczających aktywne i pełne uczestnictwo ucznia w życiu przedszkola, szkoły i placó...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy