Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna

11 stycznia 2019

NR 105 (Styczeń 2019)

Edukacja antydyskryminacyjna uważnością na drugiego człowieka

0 6

W szkole dzieci i młodzież uczą się, jak aktywnie żyć w społeczeństwie. Zdobywają wiedzę, pobudzają swoją ciekawość oraz chęć do działania, odnajdują swoje pasje i pierwsze zainteresowania. To w szkole młode osoby spędzają większość swojego czasu. To tam przeżywają pierwsze przyjaźnie, miłości, ale również porażki i rozczarowania. Co w przypadku, kiedy pojawia się dyskryminacja i przemoc? Dlaczego wprowadzanie edukacji antydyskryminacyjnej do szkół jest takie ważne?

Przekłamany obraz edukacji antydyskryminacyjnej

Na samym początku warto wyjaśnić, czym jest edukacja antydyskryminacyjna, ponieważ z powodu niektórych przekazów medialnych czy niewiedzy ludzi funkcjonuje niewłaściwy jej obraz. Zgodnie z definicją, „edukacja antydyskryminacyjna to każde świadome działanie podnoszące wiedzę, umiejętności i wpływające na postawy, które ma na celu przeciwdziałanie dyskryminacji i przemocy oraz wspieranie równości i różnorodności”1.
Mówiąc prościej, w edukacji antydyskryminacyjnej chodzi głównie o naukę szacunku do drugiego człowieka, który różni się od nas samych. Podstawą jest tu komunikacja i uważność na siebie oraz drugiego człowieka. Mając świadomość siebie, swoich ograniczeń, stereotypów i uprzedzeń, które w nas funkcjonują, łatwiej i szybciej możemy wychwycić zachowania dyskryminujące. Edukacja antydyskryminacyjna pokazuje również, jak reagować na dyskryminację, przemoc czy gorsze traktowanie. Jeżeli człowiek widzi, że ktoś jej doświadcza, i nie reaguje, to przyzwala na tego typu zachowanie.

Rodzaje gorszego traktowania w szkole

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że wyśmiewanie czy ocenianie ma wpływ na samopoczucie psychiczne uczniów. Może to być początek działań dyskryminujących. A jeżeli zwykle brak jest reakcji ze strony nauczycieli i rówieśników, to już prosta droga do dyskryminacji i przemocy. Tak naprawdę możemy wyróżnić wiele zachowań i działań dyskryminujących, takich jak:

  • wyśmiewanie,
  • ocenianie,
  • przezywanie,
  • przemoc motywowana uprzedzeniami,
  • izolacja i celowe wykluczenie z grupy,
  • mowa nienawiści, język, który wyklucza,
  • przemoc psychiczna, fizyczna, seksualna,
  • cyberprzemoc,
  • bullying.

Bezpieczeństwo, czyli przeciwdziałanie dyskryminacji

Kamila, nauczycielka języka polskiego z województwa lubelskiego mówi, w jaki sposób prowadzone są działania mające na celu przeciwdziałanie dyskryminacji w szkole, w której pracuje:
„W mojej szkole reagujemy na każdy przejaw dyskryminacji. Przeprowadzamy diagnozy badające poczucie komfortu uczniów. Z uczniami prowadzone są rozmowy wychowawcze oraz specjalne lekcje poświęcone temu tematowi. Każdego roku 16-go listopada, w Międzynarodowy Dzień Tolerancji, przygotowujemy akcje szkolne mające na celu zapobieżenie przejawom dyskryminacji i kształtowanie w uczniach właściwych wartości. Szkoła realizuje także projekty związane z tym tematem, np. Aktywni na rzecz tolerancji, w ramach których organizowane są różne spotkania, a także warsztaty dla uczniów”.
Powyższa wypowiedź potwierdza, jak ważne jest zapobieganie dyskryminacji. W takich sytuacjach warto również zastanowić się, czy my, jako osoby uczące dzieci czy młodzież, zdajemy sobie sprawę z własnych stereotypów czy uprzedzeń. Czasami nauczyciel jest nieświadomy, że jakimś wypowiedzianym stwierdzeniem może wzmocnić stereotypy. Z własnego doświadczenia pamiętam sytuację z lekcji wychowania fizycznego. To był początek września. Kiedy razem z koleżankami weszłyśmy na salę gimnastyczną, nauczycielka zwróciła się do naszej rówieśniczki: „Ola2 musi teraz więcej ćwiczyć, bo strasznie jej się przytyło przez wakacje”. Pamiętam, że to, co wypowiedziała nauczycielka, zapoczątkowało gorsze traktowanie koleżanki. Uczniowie odebrali to jako cichy sygnał w rodzaju: „skoro nauczycielka tak mówi, to my też możemy”. Dziewczyna została odizolowana od grupy, była pośmiewiskiem w klasie i szkole. Wkrótce zaczęły się jej kłopoty z odżywianiem, głodziła się, żeby za wszelką cenę schudnąć.

Dyskryminacja w szkole ma swoje odbicie na wielu płaszczyznach

Kiedy uczeń doświadcza dyskryminacji lub przemocy w szkole, ma to wpływ na wiele aspektów jego życia. Przede wszystkim przekłada się to na samopoczucie psychiczne. Gdy dziecko widzi, że nie ma wsparcia ze strony kadry pedagogicznej czy rodziców, ma poczucie, że jest samo z problemem. Osoba z opisanego wyżej przypadku miała kłopoty z od...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy