Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

27 czerwca 2018

NR 96 (Luty 2018)

Jak sprostać wskazaniom i zaleceniom poradni psychologiczno-pedagogicznej

0 531

Zgodnie z regulacjami ustawy Prawo oświatowe każde dziecko, realizujące obowiązek szkolny w ramach systemu oświaty ma prawo do uzyskania wsparcia w rozwoju i pomocy w nauce stosownie do swoich potrzeb rozwojowych i edukacyjnych. Szczególnym wyzwaniem są dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych, którym sprawia trudność sprostanie wymaganiom edukacyjnym, co wynika ze specyfiki ich funkcjonowania, czyli dzieci i młodzież wymagający pomocy psychologiczno-pedagogicznej. 

W naszym systemie oświaty – zarówno tym sprzed reformy, jak i obecnym – zapewnienie dostępu do pomocy psychologiczno-pedagogicznej ma charakter powszechny, a korzystanie z niej jest dobrowolne i nieodpłatne. Zatem wszystkie przedszkola, szkoły i placówki zobowiązane są do jej organizowania dla swoich uczniów, nauczycieli i rodziców w oparciu o zasoby własne oraz najbliższego środowiska. Wiodącą rolę w tym zakresie pełnią oczywiście poradnie psychologiczno-pedagogiczne – instytucje wyspecjalizowane w rozpoznaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych dzieci i młodzieży, czyli w profesjonalnym ich diagnozowaniu – w efekcie czego do placówek oświatowych trafiają dwa odrębne dokumenty postdiagnostyczne – opinia lub orzeczenie. Niby wszystko jest jasne, lecz w rzeczywistości oba te dokumenty bywają często mylone. Poza tym, nie wszyscy dyrektorzy i nauczyciele wiedzą, jakie właściwie znaczenie i moc sprawczą ma każdy z nich, jak się nimi posługiwać, jak traktować zawarte w nich wskazania i zalecenia oraz kto i w jaki sposób ma im sprostać.

Drogowskazy 

Za organizację działań i szczegółowe rozwiązania dotyczące wspierania dzieci ze SPE w szkole odpowiada dyrektor. Ale podstawowy układ, w którym jest udzielana uczniowi pomoc, to relacja uczeń – nauczyciel, uczeń – specjalista szkolny. Osobą, do której należy planowanie i koordynowanie udzielania uczniowi tejże pomocy – we współpracy z nauczycielami i specjalistami – jest wychowawca klasy. Oczywiście, dyrektor może wskazać inną osobę, która będzie wykonywała te zadania, i najczęściej jest nią pedagog szkolny. To on pierwszy zapoznaje się z opinią lub orzeczeniem i analizuje zalecenia tam zawarte. Następnie informuje innych nauczycieli lub specjalistów o potrzebie objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną w trakcie ich bieżącej pracy z nim, zgodnie ze wskazaniami i zaleceniami poradni. Stąd tak ważne jest, by każdy członek rady pedagogicznej potrafił właściwie interpretować zapisy w opiniach i orzeczeniach oraz rozumiał charakter formułowanych przez poradnię wskazań i zaleceń. 

1 KROK
Umiejętność rozróżniania opinii od orzeczeń 

Opinia ppp to dokument, który przedstawia stanowisko poradni – wraz z uzasadnieniem – w sprawie zgłoszonej przez rodziców dziecka/ucznia we wniosku. Warto pamiętać, że poradnia może wydać opinię w każdej sprawie, o którą zawnioskuje rodzic, o ile dotyczy ona edukacji. Opinię wydaje się nie później niż do 30 dni od złożenia wniosku. Przy czym od opinii nie można się odwołać, gdyż nie jest ona decyzją w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. 
Orzeczenie publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej to dokument zawierający w sprawie dziecka decyzję administracyjną pierwszej instancji wydaną przez zespół orzekający działający przy poradni. Wykonanie tej decyzji jest dla dyrektora szkoły/placówki obligatoryjne. Jest on zobowiązany do realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu, które są bezdyskusyjne, a ich przestrzeganie jest obowiązkowe dla nauczycieli i szkolnych specjalistów. Warto pamiętać, że zespoły orzekające wydają orzeczenia dla uczniów szkół mających siedzibę na terenie działania poradni. Ale w sprawach dzieci niewidomych i słabowidzących, niesłyszących i słabosłyszących oraz dzieci ze spektrum autyzmu orzekać mogą tylko poradnie wskazane przez kuratora oświaty. Działające w poradniach zespoły orzekające wydają orzeczenia o potrzebie: kształcenia specjalnego dzieci i młodzieży niepełnosprawnej, zagrożonej niedostosowaniem społecznym i niedostosowanej społecznie; zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością w stopniu głębokim; indywidualnego nauczania uczniów, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły; indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego dla dzieci, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola lub oddziału przedszkolnego zorganizowanego w szkole podstawowej oraz opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych oraz opinię o WWR wydaje się w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia złożenia wniosku o ich wydanie lub od dnia uzupełnienia wniosku o niezbędną dokumentację. Natomiast orzeczenie o potrzebie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego oraz o potrzebie indywidualnego nauczania wydaje się w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia złożenia wniosku lub od dnia uzupełnienia wniosku o dodatkową dokumentację.

2 KROK
Umiejętność odróżniania wskazań od zaleceń

Rozporządzenie MEN z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych (Dz. U., poz. 199 z późn. zm., Dz. U. z 31 sierpnia 2017 r., poz. 1647), obliguje do umieszczania w opiniach postdiagnostycznych:

  • Wskazań dla nauczycieli dotyczących pracy z uczniem. Głównym ich celem jest podniesienie poziomu funkcjonowania ucznia. Wskazania mogą mieć charakter ogólny, po to, aby uwzględnić różnorodny kontekst sytuacyjny, w którym funkcjonuje uczeń. Mogą się też po pewnym czasie zdezaktualizować ze względu na jego wiek i zmiany w jego funkcjonowaniu. Do zadań nauczycieli należy więc ich konkretyzacja podczas bezpośredniej pracy z dzieckiem. Kilka wskazań jest uniwersalnych i może odnosić się do każdego zdiagnozowanego ucznia, np. dostosowanie wymagań edukacyjnych do rzeczywistych możliwości i potrzeb ucznia – niezbędne jest dostrzeganie i nagradzanie wysiłku, wkładu pracy ucznia – zapewnić dziecku zaspokojenie jego potrzeb emocjonalnych i społecznych, właściwej pozycji w grupie rówieśniczej oraz poczucia własnej wartości – otoczyć ucznia troskliwą opieką i wsparciem, zapewnić życzliwą atmosferę –wskazana jest praca z uczniem oparta o jego mocne strony.
  • Zalecanych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej, oczywiście zgodnie z aktualnym ich wykazem, zawartym w rozporządzeniu MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 25 sierpnia 2017 r., poz. 1591) – ich zorganizowanie dla ucznia jest dla szkoły wiążące.

Dla szkoły opinie – wydawane przez publiczne oraz niepubliczne ppp, w tym poradnie specjalistyczne – mają wartość dwojakiego rodzaju: 

  1. Opiniotwórczą, wskazującą na właściwe formy wsparcia ucznia, przy czym ostateczną decyzję o realizacji zaleceń podejmuje dyrektor placówki lub, w niektórych przypadkach, rada pedagogiczna, np. w sprawie udzielenia zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki, w sprawie realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki poza szkołą.
  2. Obligatoryjną, gdzie dyrektor oraz rada pedagogiczna są zobowiązani do realizacji zaleceń wyszczególnionych w opinii, co dotyczy np.: 
  • Opinii w sprawie dostosowania wymagań edukacyjnych. Ma to swoje prawne oparcie w rozporządzeniu MEN w sprawie zasad oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, gdzie zapisano, że nauczyciel jest obowiązany na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej dostosować wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych ucznia, u którego stwierdzono zaburzenia i odchylenia rozwojowe lub specyficzne trudności w uczeniu się uniemożliwiające sprostanie tym wymaganiom. Dostosowanie wymagań edukacyjnych wobec ucznia, u którego stwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się, następuje także na podstawie opinii niepublicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym niepublicznej poradni specjalistycznej. Natomiast w przypadku ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego nauczania dostosowanie wymagań edukacyjnych może nastąpić na podstawie tego orzeczenia.
  • Opinii w sprawie objęcia ucznia daną formą pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Szkoła może nie prowadzić zajęć logopedycznych, korekcyjno-kompensacyjnych, rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne – jeśli w szeregach jej kadry nie ma osoby uprawnionej do prowadzenia tego rodzaju zajęć. Jednak po przedstawieniu opinii zalecającej takie zajęcia ma obowiązek je zorganizować.

Natomiast rozporządzenie MEN z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 15 września 2017 r., poz. 1743) obliguje do umieszczania w wydawanych orzeczeniach zaleceń. Są one różne w zależności od tytułu orzeczenia, a co najważniejsze – obligatoryjne dla szkoły do zrealizowania. Przykładowo:

  • Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego musi zawierać wraz z uzasadnieniem:
    • zalecane warunki i formy wsparcia umożliwiające realizację indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dziecka/ucznia, w tym warunki rozwijania jego potencjalnych mo...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy