Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowa Karta Nauczyciela, czyli o czym warto wiedzieć

Artykuły z czasopisma | 27 czerwca 2018 | NR 97
492

Karta Nauczyciela to najważniejszy akt prawny regulujący wszystkie sprawy związane z prawami, przywilejami oraz obowiązkami pedagogów, który powstał w roku 1982 i od tego czasu wielokrotnie był nowelizowany. Tegoroczne zmiany w KN wprowadzone zostały na mocy ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2203) Rozdział 11 – Zmiany w przepisach – art. 76. Część z nich obowiązuje już od 1 stycznia 2018 r., część wejdzie w życie dopiero 1 września 2018 r. Z tym że dla niektórych zmian przewidziano tzw. okres przejściowy, obowiązujący do 29 lutego 2020 r. Co zatem się zmieni?

Nowe uregulowania, a jest ich ponad trzydzieści, dotyczą wielu aspektów nauczycielskiego życia. Dlatego warto się nimi zainteresować, spokojnie przeanalizować treść poszczególnych zapisów i oswoić się z nowym ich brzmieniem. 

Zatrudnianie i zwalnianie nauczycieli 

Nowelizacja Karty Nauczyciela wprowadziła obowiązek zatrudniania wszystkich nauczycieli wyłącznie na podstawie umowy o pracę. Dotyczy to również nauczycieli publicznych przedszkoli, szkół i placówek prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego, a także przedszkoli niepublicznych, niepublicznych placówek oraz szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych. Oznacza to, że nauczyciele nie mogą już świadczyć pracy na podstawie umów cywilnoprawnych oraz w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. 
 Od 1 stycznia 2018 r. weszły też w życie nowe zasady zwalniania nauczycieli długotrwale niezdolnych do pracy z powodu choroby. Na ich podstawie stosunek pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania lub umowy o pracę na czas nieokreślony będzie ulegał rozwiązaniu, jeżeli okres tej niezdolności do pracy przekracza 182 dni,
w przypadku, gdy niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży rozwiązanie umowy może nastąpić dopiero po przekroczeniu 270 dni. Okres ten może być przedłużony o kolejne 12 miesięcy, o ile nauczyciel uzyska prawo do świadczenia rehabilitacyjnego lub zostanie mu udzielony urlop dla poratowania zdrowia.
Pensum szkolnych specjalistów – na tę zmianę szkolni specjaliści czekali kilkanaście lat. Od 1 września 2018 r. organa prowadzące placówki oświatowe tracą prawo dowolnego ustalania ich pensum. Znowelizowana Karta Nauczyciela sztywno określa, że wymiar godzin obowiązkowych:

  • pedagogów, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych, doradców zawodowych, z wyjątkiem nauczycieli zatrudnionych w poradniach psychologiczno-pedagogicznych nie może przekroczyć 22 godzin tygodniowo;
  • nauczycieli i specjalistów posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej zatrudnianych dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego oraz współorganizowania kształcenia uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie oraz zagrożonych niedostosowaniem społecznym ma wynieść 20 godzin tygodniowo.

Nauczyciele specjaliści 

Dodatkowo Minister Edukacji Narodowej ma określić w drodze rozporządzenia wykaz zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami przez nauczycieli specjalistów, uwzględniając zróżnicowaną specyfikę szkół i placówek. Taki projekt został już przygotowany 10 sierpnia 2017 r., a jego wejście w życie planowane jest na 1 września 2018 r. W § 4 mowa jest o tym, że pedagodzy, psycholodzy, logopedzi, terapeuci pedagogiczni i doradcy zawodowi – z wyjątkiem nauczycieli zatrudnionych w poradniach psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli zatrudnionych w zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich, szkołach przy zakładach karnych i aresztach śledczych – w ramach pensum:

  • prowadzą badania diagnostyczne uczniów oraz podejmują wobec nich inne działania diagnostyczne, w tym badania przesiewowe i diagnozowanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu określenia mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień uczniów oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu przedszkola, szkoły i placówki; 
  • realizują zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego;
  • udzielają pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formach odpowiednich do rozpoznanych potrzeb;
  • uczestniczą w dokonywaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;
  • prowadzą zajęcia profilaktyczne z uczniami, rodzicami i nauczycielami;
  • prowadzą zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju dzieci;
  • prowadzą inne zajęcia z wychowankami – to dotyczy nauczycieli zatrudnionych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, specjalnych ośrodkach wychowawczych, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych oraz ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych. 

Pensum

W znowelizowanej KN znalazły się także ujednolicone zasady określania pensum łączonego oraz ustalania w tym przypadku liczby godzin ponadwymiarowych, realizowanych przez nauczyciela wykonującego w ramach stosunku pracy obowiązki określone dla stanowisk o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin. Teraz pensum łączone ustalane jest jako „iloraz łącznej liczby realizowanych godzin i sumy części etatów realizowanych w ramach poszczególnych tygodniowych wymiarów godzin zajęć”. Wynik należy zaokrąglić do pełnych godzin – powyżej pół godziny w górę, a poniżej pół godziny w dół. Godziny wyliczone ponad tak ustalone pensum będą od 1 wrześ-
nia 2018 r. godzinami ponadwymiarowymi. 

Przykład: 
Nauczyciel realizuje zajęcia w wymiarze 10/22 i 12/25. Jego pensum będzie więc wynosiło 24 godziny, a wymiar zatrudnienia 22/24.

Ponadto od nowego roku szkolnego nauczyciel niepełnosprawny z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności będzie miał obniżony tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć proporcjonalnie do obniżenia maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy. Oznacza to, że pensum nauczyciela ustalone w umowie o pracę będzie trzeba pomnożyć przez 35/40, czyli 0,88, a wynik zaokrąglić do pełnych godzin. W ten sposób, że czas zajęć do pół godziny pomija się, a powyżej pół godziny liczy się za pełną godzinę. 

Przykład: 
Nauczyciel zatrudniony w wymiarze 18/18 etatu będzie realizował 16 godzin pensum. Natomiast specjalista szkolny zatrudniony w wymiarze:

  • 20/20 etatu będzie realizował 18 godzin pensum,
  • 22/22 etatu będzie realizował 19 godzin pensum.

Awans zawodowy i ocena pracy nauczyciela

Nowe brzmienie KN łączy ścieżkę awansu zawodowego z obligatoryjnymi terminami dokonywania oceny pracy nauczyciela. Tak więc ocena pracy nauczyciela będzie teraz obowiązkowo dokonywana po zakończeniu stażu na każdy kolejny stopień awansu zawodowego oraz co 3 lata pracy w szkole od dnia uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego, mianowanego i dyplomowanego, jeżeli nauczyciel (w zależności od posiadanego stopnia) nie rozpocznie stażu na kolejny stopień lub zakończy ścieżkę awansu. Ale to nie wszytko, bowiem wydłużeniu uległy okresy pracy w szkole niezbędne do rozpoczęcia stażu na kolejny stopień awansu zawodowego: 

  • z 9 miesięcy do 1 roku i 9 miesięcy wydłużono staż pracy na stopień nauczyciela kontraktowego, przy czym warunkiem nadania nauczycielowi stażyście stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego jest zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną;
  • z 2 do 3 lat wydłużył się okres pracy niezbędny do rozpoczęcia stażu na stopień nauczyciela mianowanego;
  • z 1 roku do 4 lat wydłużył się okres pracy konieczny do rozpoczęcia stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego. 

Zmiana ta spowodowała, że podstawowa ścieżka awansu zawodowego wydłużyła się z 10 do 15 lat, ale jest też możliwość jej skrócenia. Skrócenie ścieżki awansu zawodowego zależne jest od uzyskania oceny pracy na określonym poziomie. Nauczyciel kontraktowy i nauczyciel mianowany, legitymujący się wyróżniającą oceną pracy, może rozpocząć staż na kolejny stopień awansu zawodowego po przepracowaniu w szkole co najmniej 2 lat od dnia nadania poprzedniego stopnia awansu zawodowego. 
Uzupełnieniem nowego systemu awansu zawodowego jest wprowadzenie „dodatku za wyróżniającą się pracę”, który będzie przysługiwał tylko nauczycielowi dyplomowanemu legitymującemu się co najmniej 3-letnim okresem pracy w szkole (od dnia nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego) oraz wyróżniającą oceną pracy. Po raz pierwszy nauczyciele dyplomowani będą mogli otrzymać ten dodatek od 1 września 2020 r., a w docelowej wysokości pierwszy raz będzie można go otrzymać od 1 września 2022 r. Przy czym do tego czasu wysokość dodatku będzie corocznie rosła z 3% do 6% kwoty bazowej. Nauczyciel, który raz spełni warunki przyznania dodatku za wyróżniającą pracę, będzie go otrzymywał aż do momentu, gdy uzyska niższą niż wyróżniająca ocenę pracy. Wtedy jego prawo do tego dodatku wygaśnie z ostatnim dniem miesiąca kalendarzowego, w którym uzyskana niższa ocena pracy stanie się ostateczna.

Ocena pracy nauczyciela 

Tak jak dotychczas, ocena pracy nauczyciela kontraktowego, mianowanego i dyplomowanego będzie mogła być dokonana w każdym czasie. Nie wcześniej jednak niż po upływie roku od dokonania oceny poprzedniej, z inicjatywy dyrektora szkoły lub na wniosek: samego nauczyciela, organu sprawującego nadzór pedagogiczny, organu prowadzącego szkołę, rady szkoły oraz rady rodziców. Oceny pracy dokonać musi dyrektor w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia złożenia wniosku...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy