Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

29 sierpnia 2018

NR 101 (Wrzesień 2018)

Planowanie pracy pedagoga na rok szkolny 2018/2019

0 409

Planowanie jest podstawowym elementem budowania profesjonalnego warsztatu pracy pedagoga szkolnego. Zapobiega przypadkowości i dowolności jego działania. Jego celem jest uzyskanie jasnego wyobrażenia na temat tego, co trzeba zrealizować obowiązkowo, co chce się i można zrealizować i w jakim celu, a zaplanowane konkretne działania będą następstwem wyobrażenia sobie sposobów, w jaki ma to przebiegać.

Dobrze pojęte planowanie pomaga pedagogowi dostrzec, co robi dobrze, a z których działań powinien zrezygnować. Dzięki planowaniu można także: 

  • zmniejszać zaskoczenie przyszłymi zdarzeniami, 
  • wnosić ład w zadania, które się realizuje, 
  • racjonalnie wykorzystywać zasoby, którymi się dysponuje, 
  • koncentrować się na najważniejszych zadaniach,
  • wykształcić nawyk uporządkowanego działania i myślenia. 

Ponadto wraz z dobrą organizacją i planowaniem można uniknąć konfliktów, niejednoznaczności, nieporozumień i stresów.

Zasady racjonalnego planowania pracy

Planowanie polega na myśleniu o czasie przyszłym i celowości podejmowanych działań. I chociaż wielu pedagogów przyznaje, że planowanie własnej pracy jest ważne, tak naprawdę jedynie nieliczni poświęcają mu wystarczającą ilość czasu i należytą uwagę. A szkoda, gdyż praca pedagoga – łącząca się z koniecznością pogodzenia ze sobą wielu różnorodnych zajęć – szczególnie powiązana jest z procesem planowania. 

1 KROK

Początek roku szkolnego to właśnie okres uporządkowania czasu, który nadejdzie. Jeśli pedagog tego nie uczyni i nie zapanuje nad nim – to czas zapanuje nad pedagogiem. Aż do czerwca będzie on działał w chaosie. Dlatego zanim przystapi do pisemnego sporządzania planu całorocznej pracy, powinien najpierw rozważnie i dokładnie przeanalizować rok poprzedni. Przypomnieć sobie, jak go planował i co udało się mu osiągnąć, a co nie. Następnie warto zrobić listę spraw niedokończonych (wraz z analizą przyczyn takiego stanu rzeczy) i dokładnie przemyśleć jedno zadanie po drugim, by podjąć decyzję, co z nim zrobić. Działać dalej czy odpuścić? Dopiero potem trzeba spisać wszystkie sprawy, które ma się zamiar kontynuować w bieżącym roku. 

2 KROK

Ponieważ najważniejszym czynnikiem w planowaniu jest sam pedagog, ważne jest, aby zastanowił się także nad własnymi możliwościami, umiejętnościami, predyspozycjami i kwalifikacjami. Przeanalizował je w kontekście:
poczucia własnej wartości (pozytywny obraz siebie, pewnych talentów i zdolności, cennych cech charakteru i umiejętności, także poczucie siły mimo posiadanych przywar);

  • proaktywności (przyjęcie odpowiedzialności za swoje postępowanie, podejmowanie kolejnych inicjatyw ze świadomością, że od osobistego wyboru zależy to, co robimy i jak się zachowujemy);
  • samodzielności (świadomość własnej zdolności do niezależności w myśleniu i działaniu, umiejętność przeciwstawiania się naciskom i manipulacjom);
  • pozytywnego myślenia jako antidotum na chroniczne zmartwienia i wypalenie zawodowe (zdolność wyboru z dostępnych informacji tych, które pozwalają w jakiś sposób korzystnie oddziaływać na daną sytuację, umiejętność dokonywania operacji poznawczych i emocjonalnych, które uświadamiają pozytywne efekty tego, co się dzieje);
  • spójności wewnętrznej (pewien rodzaj uczciwości polegającej na zgodności słów z myślami i czynami, mówienie prawdy, dotrzymywanie terminów i obietnic);
  • umiejętności tworzenia wizji swojego życia osobistego i zawodowego w szybko zmieniających się warunkach (umiejętność wypatrywania wciąż nowych możliwości rozwoju i tworzenia planów strategicznych);
  • zarządzania sobą w czasie (umiejętność zapanowania nad codziennością zawodową, świadomość, że w tej pracy liczy się nie wydajność, ale skuteczność, bo znaczenie ma nie to, ile się robi i jak szybko, lecz co się robi i w jaki sposób, umiejętność odróżniania rzeczy ważnych od pilnych); 
  • zdolności i woli ciągłego uczenia się (świadomość, że zdobyta wiedza szybko się dezaktualizuje, pojawiają się nowe odkrycia i ustalenia, potrzeba orientacji w nowej rzeczywistości, rozwoju intelektualnego, emocjonalnego i duchowego, zdobywania nowych uprawnień i umiejętności).

Wszystko po to, by w planie pracy uwzględnić również czas na ewentualne doskonalenie i samodoskonalenie zawodowe, ścieżkę rozwoju osobistego i awansu zawodowego. 

Najważniejszym czynnikiem w planowaniu jest sam pedagog. Ważne jest, aby zastanowił się nad własnymi możliwościami, umiejętnościami, predyspozycjami i kwalifikacjami. 

3 KROK

Ponieważ prawo oświatowe ciągle ulega modyfikacjom, pedagog musi koniecznie sięgnąć po obowiązujące od 1 września 2018 r. rozporządzenia. W nich bowiem znajdują się bezpośrednie oraz pośrednie odniesienia do wszystkich pełnionych przez niego ról. Roczny plan pracy, jako bieżący i praktyczny dokument, powinien uwzględniać zadania umiejętnie „wyłuskane” z analizy zapisów; należy dostosować je do specyfiki swojej szkoły lub placówki: 

  • § 24 rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2017 r., poz. 1591) wraz ze zmianą z sierpnie 2018 r., bo mówi o zadaniach obejmujących kilka obszarów: 
    • diagnozowanie uczniów, ich indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych w celu określenia mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień; 
    • diagnozowanie przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających im to funkcjonowanie oraz uczestnictwo w życiu społeczności szkolnej; 
    • diagnozowaniae sytuacji wychowawczych w celu rozwiązywania problemów wychowawczych stanowiących barierę i ograniczających aktywne i pełne uczestnictwo ucznia w życiu klasy i placówki; 
    • udzielanie uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formach odpowiednich do rozpoznanych potrzeb; 
    • podejmowanie działań z zakresu profilaktyki uzależnień i innych problemów dzieci i młodzieży (plan pracy w tym obszarze powinien być zsynchronizowany z programem wychowawczo-profilaktycznym szkoły, trzeba więc również sięgnąć do jego zapisów); 
    • minimalizowanie skutków zaburzeń rozwojowych, zapobiegania zaburzeniom zachowania oraz inicjowania różnych form pomocy w środowisku przedszkolnym, szkolnym i pozaszkolnym uczniów; 
    • inicjowanie i prowadzenie działań mediacyjnych i interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych; 
    • udzielanie pomocy rodzicom i nauczycielom w rozpoznawaniu i rozwijaniu indywidualnych możliwości, predyspozycji i uzdolnień uczniów; 
    • wspieranie nauczycieli, wychowawców i innych specjalistów w rozpoznawaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów, przyczyn ich niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu, w tym barier i ograniczeń utrudniających to funkcjonowanie i uczestnictwo w życiu społeczności szkolnej oraz w udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
  • § 4 rozporządzenia MEN z dnia 3 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1601), który określa zajęcia realizowane w ramach obowiązkowego pensum (wymiar godzin nie większy niż 22 tygodniowo), są tam bowiem wytyczne doprecyzowujące m.in., że pedagog:
    • prowadzi badania i działania diagnostyczne dzieci 
    • i młodzieży, w tym badania przesiewowe, diagnozujące indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dzieci i młodzieży w celu określenia ich mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu, w tym barier i ograniczeń utrudniających im funkcjonowanie i uczestnictwo w życiu przedszkola, szkoły i placówki;
    • udziela uczniom, wychowankom, rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej;
    • prowadzi działania z zakresu profilaktyki uzależnień i innych problemów dzieci i młodzieży, w tym działań mających na celu przeciwdziałanie pojawianiu się zachowań ryzykownych związanych z używaniem przez uczniów i wychowanków środków odurzających, substancji psychotropowych, środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych; 
    • dokonuje wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;
    • prowadzi zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju dzieci – jeśli jest członkiem zespołów WWRD zorganizowanych w szkołach podstawowych, w tym w specjalnych, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodkach wychowawczych i ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych;
    • prowadzi inne zajęcia z wychowankami – dotyczy to pedagogów zatrudnionych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, specjalnych ośrodkach wychowawczych, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych oraz ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych. 
    • prowadzi zajęcia i działania z zakresu doradztwa zawodowego – w przypadku nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach, szkołach, placówkach kształcenia ustawicznego, placówka...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy