Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

9 czerwca 2018

NR 100 (Czerwiec 2018)

Sprawozdanie podsumowujące pracę pedagoga w roku szkolnym 2017/2018

0 627

Mijający rok szkolny, który czeka na podsumowanie, nie należał do najspokojniejszych. Dla wielu pedagogów był to prawdziwy sprawdzian kompetencji organizacyjnych, posiadanej wiedzy i umiejętności, jak również znajomości problemów występujących w szkolnej społeczności. Teraz przyszedł czas, by to przeanalizować, wyciągnąć wnioski i podjąć zawodowe – a być może także osobiste – postanowienia. Jednym słowem, dokonać zawodowej samooceny, czyli procesu polegającego na celowym i systematycznym zbieraniu informacji o przebiegu i wynikach swojej pracy po to, by się z niej rozliczyć oraz planować własny rozwój w różnych obszarach kompetencji zawodowych. 

1 KROK
Czynności przygotowawcze

Podsumowanie pracy pedagoga ma charakter refleksyjno-ewaluacyjno-statystyczny. W wymiarze czysto formalnym służy opracowaniu pisemnego sprawozdania z realizacji działań zaplanowanych na początku roku szkolnego. Decyzja co do jego formy należy do samego pedagoga, z wyjątkiem tych placówek, w których obowiązują specjalne formularze sprawozdawcze. 
Najpierw należy zajrzeć do przepisów, które regulują zawodowe obowiązki pedagoga. Oczywiście aktualnych, tych, które weszły w życie 1 września 2017 r., a znajdują się w dwóch rozporządzeniach MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r.: w sprawie organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2017 r., poz. 1591) oraz w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1578). Dość jednoznacznie określają one, do jakich obszarów zadaniowych w szczególności należy się odnieść, przygotowując sprawozdanie. Następnie warto sprawdzić zapisy w szkolnym programie wychowawczo-profilaktycznym i w planie nadzoru pedagogicznego przyjętym na bieżący rok szkolny – tam też znajdują się wskazówki, które zadania należy uwzględnić w podsumowaniu. 

2 KROK
Analiza tzw. zadań standardowych

Pedagodzy szkolni różnią się między sobą zakresem wiedzy, umiejętności i kompetencji. Każdy z nich ma też swoje preferencje zawodowe i własny styl pracy. Stąd też różny może być zakres zadań realizowanych w poszczególnych obszarach przypisanych pedagogom w § 24 ww. rozporządzenia dotyczącego pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Przyjrzyjmy się tym obszarom, zwracając baczną uwagę na podkreślone rzeczowniki odczasownikowe, które pomogą zrozumieć, o jakie konkretnie zadania chodzi w każdym z nich. 

  • Prowadzenie badań i działań diagnostycznych uczniów, w tym diagnozowanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych w celu określenia mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu, w tym barier i ograniczeń utrudniających im to funkcjonowanie i uczestnictwo w życiu szkoły bądź placówki. W tym obszarze mieszczą się wyłącznie czynności badawczo-diagnostyczne wykonywane przez pedagoga samodzielnie przy użyciu adekwatnych do problemu danego ucznia czy grupy uczniów metod, technik i narzędzi, czyli realizacja zadań typu:
    • analiza dostępnej dokumentacji uczniów, jak: dziennik lekcyjny, opinia/orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej, prace dziecka: zeszyty, rysunki, kwestionariusze ankiet;
    • wykonanie wstępnych badań przesiewowych w klasach I–III: lateralizacji, słuchu fonemowego, sprawności dużej i małej motoryki w zakresie ryzyka dysleksji;
    • przeprowadzenie wywiadów z rodzicami uczniów mających opinie PPP w sprawie dostosowania wymagań do indywidualnych potrzeb oraz możliwości psychorozwojowych i edukacyjnych;
    • obserwacja pracy uczniów na lekcjach i podczas zajęć z zakresu udzielanej im pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Oczywiście z podaniem danych liczbowych obrazujących, jakie czynności badawczo-diagnostyczne zrealizowano, ilu uczniów to dotyczyło i jaki był ich efekt.

  • Diagnozowanie sytuacji wychowawczych w szkole bądź placówce w celu rozwiązywania problemów wychowawczych stanowiących barierę i ograniczających aktywne i pełne uczestnictwo ucznia w życiu szkoły czy placówki. Ten obszar również dotyczy czynności diagnostycznych samodzielnie zrealizowanych przez pedagoga w celu rozpoznania:
    • zakresu trudności wychowawczych występujących u konkretnego ucznia, jak również ich przyczyn; 
    • niepokojących zjawisk występujących na poziomie konkretnej klasy bądź całej szkoły. 

Dotyczy to takich zadań, jak:

  • prowadzenie obserwacji pracy ucznia na lekcji, zachowania na przerwach, jego relacji z członkami społeczności szkolnej; 
  • przeprowadzenie wywiadów z uczniem za jego zgodą, wywiadów z rodzicami, wychowawcą i nauczycielami przedmiotowymi; 
  • wykonanie w konkretnych klasach badań z wykorzystaniem ankiet sondażowych oraz technik socjometrycznych.

 

  • Udzielanie uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formach odpowiednich do rozpoznanych potrzeb. To najważniejszy obszar w pracy każdego pedagoga szkolnego. Formy, w jakich może on udzielać uczniom pomocy, są jednoznacznie określone we wspomnianym już rozporządzeniu zarówno dla szkół, jak i placówek oświatowych. Zatem trzymając się wymaganej terminologii, należy tu wykazać, w jakiej formie pomoc była udzielana, ilu uczniom, na jakiej podstawie, jak długo i z jakim efektem.
  1. Podsumowując porady i konsultacje indywidualne, warto też zasygnalizować zgłaszane przez uczniów trudności i podejmowane problemy, a przy poradach i konsultacjach grupowych, do których można zaliczyć pogadanki, prelekcje i gazetki edukacyjno-informacyjne) – ich tematykę.
  2. Informując o prowadzonych warsztatach, nie można pominąć ani tematyki, ani liczby uczestników.
  3. Przy zajęciach rozwijających umiejętności uczenia się oraz zajęciach specjalistycznych (rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne lub innych o charakterze terapeutycznym) wypada podać autora i tytuł realizowanego programu.
  • Podejmowanie działań z zakresu profilaktyki uzależnień i innych problemów dzieci i młodzieży. W tym obszarze mieszczą się zarówno zadania inicjowane lub współorganizowane przez pedagoga, jak i samodzielnie przez niego realizowane, które:
    • były odpowiedzią na potrzeby wynikające z systematycznego monitorowania szkolnej społeczności oraz były zgodne z celami szkolnego programu wychowawczo-profilaktycznego;
    • obejmowały zapobieganie niepowodzeniom edukacyjnym i ryzykownym zachowaniom uczniów oraz promowanie zdrowego stylu życia. 

Tu właśnie jest miejsce na informacje, jak często, w jaki sposób i z jakim efektem pedagog np.:

  • wspierał nauczycieli w doborze form i metod pracy z klasą, grupą lub konkretnym uczniem, w doborze najwłaściwszego w danej sytuacji postępowania, czuwał nad jego realizacją i w razie potrzeby pomagał w jego modyfikowaniu;
  • organizował lub sam prowadził dla uczniów rozmaite prelekcje, pogadanki, warsztaty komunikacji, treningi zastępowania agresji itp., a dla rodziców i nauczycieli – warsztaty umiejętności wychowawczych, grupę wsparcia lub inne zajęcia profilaktyczne, również te we współpracy ze środowiskiem lokalnym;
  • współpracował lub sam inicjował organizację konkursów, debat szkolnych, happeningów o tematyce antyalkoholowej, antynarkotykowej, antynikotynowej, promujących aktywny i zdrowy styl życia, bez agresji i przemocy.

 

  • Minimalizowanie skutków zaburzeń rozwojowych, zapobieganie zaburzeniom zachowania i inicjowanie różnych form pomocy w środowisku szkolnym i pozaszkolnym uczniów. Ten obszar budzi sporo wątpliwości, które dotyczą głównie różnicowania konkretnych zadań wchodzących w zakres np. minimalizowania skutków zaburzeń rozwojowych u ucznia a udzielania mu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zapobiegania zaburzeniom zachowania ucznia a interwencji wychowawczej w sytuacji kryzysu, jakim jest podjęcie przez niego ryzykownego zachowania. Podpowiadamy więc – tutaj należy zawrzeć informacje o takich zadaniach, jak:
  • analizowanie opinii i orzeczeń PPP pod kątem zalecanych form i metod pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniowi przez szkołę;
  • pilotowanie prawidłowości dostosowywania wymagań edukacyjnych wobec uczniów z dysfunkcjami, współpraca w tym zakresie z nauczycielami i specjalistami prowadzącymi zajęcia wyrównawcze i terapeutyczne;.
  • uczestniczenie w pracach zespołów – nauczycieli i specjalistów pracujących w szkole z uczniem niepełnosprawnym, niedostosowanym społecznie lub zagrożonym takim niedostosowaniem – planujących i koordynujących organizację kształcenia specjalnego dla niego oraz pełnienie roli koordynatora ich pracy;
  • prowadzenie indywidualnych rozmów wspierających uczniów będących w trudnej sytuacji życiowej, kryzysie emocjonalnym (rozwód rodziców, wyjazd rodziców do pracy za granicą, nieszczęśliwa miłość, stany depresyjne);
  • konsultowanie indywidualnych przypadków uczniów z profesjonalistami – terapeutą, psychologiem, logopedą, lekarzem, także inicjowanie pomocy udzielanej im poza szkołą.

 

  • Inicjowanie i prowadzenie działań mediacyjnych i interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych. Pedagog, który nie ma kompetencji do prowadzenia mediacji, powinien na wniosek uczniów, rodziców lub nauczycieli inicjować ich organizację, zapewniając uczestnikom mediatora zewnętrznego. Mając wymagane uprawnienia, prowadzi je sam. Zatem:
    • w sprawozdaniu należy to wyraźnie zaznaczyć, podając: ile osób uczestniczyło w spotkaniach mediacyjnych, z jakiego powodu, ile było tych spotkań, c...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy