Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

4 czerwca 2020

NR 117 (Czerwiec 2020)

Podsumowanie pracy pedagoga i psychologa w roku szkolnym 2019/2020

37

Nadszedł czas, kiedy szkolny specjalista musi przeanalizować to, czym zajmował się przez ostatnie dziesięć miesięcy, wyciągnąć wnioski i podjąć zawodowo- -osobiste postanowienia. Taka autorefleksja, do tego sporządzona w formie pisemnego sprawozdania, nie jest w szkole czynnością lubianą, aczkolwiek konieczną. Po pierwsze: do rozliczenia się z działalności podjętej w bieżącym roku szkolnym. Po drugie: po to, by dać dyrekcji i radzie pedagogicznej świadectwo swojej faktycznej pracy, trudnej i odpowiedzialnej, wykonywanej profesjonalnie, z dużym zaangażowaniem. Po trzecie: do zaplanowania własnego rozwoju w różnych obszarach kompetencji zawodowych.

Sprostanie temu zadaniu nie należy do łatwych. Lektura wielu sprawozdań pokazuje, że sporą ich część stanowią opracowania rutynowe, o dużym stopniu ogólności, sporządzone pobieżnie, z małą starannością. Brak w nich odwołania do działań określonych aktualnymi przepisami prawa oświatowego oraz do planu pracy przyjętego na dany rok szkolny. W efekcie są one sztampowe, nudne i nie oddają rzeczywistego obrazu całorocznej pracy pedagogów i psychologów. 
Oto propozycja dla osób, które chcą podsumować swoją całoroczną pracę inaczej, niż robiły to do tej pory. Z większą uważnością, bardziej wnikliwie, bez powielania dotychczasowych wzorców.

1. KROK
Prawne postrzeganie szkolnej sprawozdawczości

Prawdą jest, że żaden akt prawa oświatowego nie nakłada na nauczycieli obowiązku sporządzania sprawozdań z pracy dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej. Jednak dyrektorzy, w myśl zasady – kiedy zamierza się coś w pracy zrealizować, to potem należy się z tego rozliczyć – oczekują takich sprawozdań. I mają do tego pełne prawo, obowiązki bowiem nauczycieli związane z planowaniem pracy określa statut każdej szkoły, w tym może również nakładać na nich wymóg opracowywania konkretnej dokumentacji dotyczącej zarówno planowania pracy, jak i jej podsumowania. Takie właśnie uprawnienia wynikają z art. 98 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1148 z późn. zm.) oraz rozporządzenia MEN z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1658). 

2. KROK 
Analiza katalogu obowiązków zawodowych

W tym miejscu koniecznie trzeba zaznaczyć, że pedagog szkolny to nie tylko specjalista w obszarze pomocy psychologiczno-pedagogicznej, lecz także nauczyciel. Taki jest jego prawny status w placówce oświatowej. Dlatego tak ważne jest, by umiał wyróżnić w swojej pracy to, co wykonuje jako specjalista szkolny, oraz to, co jest jego nauczycielskim obowiązkiem. Pomocne w tym będzie odwołanie się do zapisów:

  • § 24 rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2017 r., poz. 1591), gdzie wymienionych jest osiem zadań – dobrze znanych każdemu pedagogowi – przydzielonych mu przez ustawodawcę jako obowiązkowe;
  • § 3 rozporządzenia MEN z dnia 3 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1601) – tu wymienione są tylko zadania – mam nadzieję, że również znane – które pedagog, w zależności od rodzaju placówki, realizuje obowiązkowo w ramach przydzielonego mu pensum;
  • art. 6 i art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. 
    Karta nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2215) – wskazujących na obowiązek:
    rzetelnego realizowania zadań związanych z powierzonym stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę;
    wspierania każdego ucznia w jego rozwoju;
    dążenia do pełni własnego rozwoju osobowego;
    doskonalenia się zawodowo, zgodnie z potrzebami szkoły;
    kształcenia i wychowywania młodzieży w umiłowaniu Ojczyzny, w poszanowaniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka;
    dbania o kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich zgodnie z ideą demokracji, pokoju i przyjaźni między ludźmi różnych narodów, ras i światopoglądów;
    realizowania zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prowadzonych bezpośrednio z uczniami albo na ich rzecz, w wymiarze określonym przez organ prowadzący;
    realizowania innych zajęć i czynności wynikających z zadań statutowych szkoły, w tym zajęć uwzględniających potrzeby i zainteresowania uczniów;
    podejmowania zajęć i czynności związanych z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.
  • art. 5 ustawy Prawo oświatowe, mówiącego o obowiązku kierowania się w swoich działaniach dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych dobrem uczniów, troską o ich zdrowie, postawę moralną i obywatelską, z poszanowaniem ich godności osobistej; 
  • statutu szkoły – gdzie znajduje się wykaz innych zajęć i czynności, które również wynikają z zadań szkoły.
     

Ważne

Ze względu na epidemię koronawirusa 12 marca br. zamknięto przedszkola i szkoły. Zgodnie z wytycznymi rozporządzenia MEN z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r., poz. 493 z późn. zm.) – realizowane było tzw. kształcenie na odległość, na zasadach określonych przez dyrektora szkoły/placówki na podstawie § 1 i 2. To oznacza, że również pedagodzy i psycholodzy szkolni – podobnie jak nauczyciele przedmiotowi prowadzący e-nauczanie – realizowali w tym czasie swoje zadania, korzystając z najbardziej nowoczesnych narzędzi komunikacyjnych, nawiązując kontakt przez dziennik elektroniczny, e-maile, komunikatory (Skype, Messenger, WhatsApp, kanał na YouTube). W „wirtualnym gabinecie wsparcia” udzielali uczniom i rodzicom pomocy psychologiczno-pedagogicznej, m.in. poprzez porady i konsultacje, bieżące interwencje o charakterze wychowawczo-terapeutycznym, przesyłanie materiałów zawierajacych praktyczne wskazówki do ćwiczeń, zabaw i gier realizowanych w domu, informowanie, gdzie w sieci znajdują się wiarygodne, dodatkowe informacje.


Przystępując do podsumowania całorocznej pracy, należy wziąć to wszystko pod uwagę w pierwszej kolejności. Można ułatwić sobie zadanie, np. przygotowując wcześ­niej wyciągi z ww. dokumentów lub posiłkując się arkuszem sprawozdania, jaki znajduje się w Narzędziowni. 

3. KROK 
Analiza zrealizowanych zadań i czynności

To najbardziej czasochłonny etap podsumowania. Wymaga wytężonej uwagi, cierpliwości i umiejętności analitycznych. Najpierw trzeba zgromadzić niezbędne materiały i najważniejszą dokumentację: plan pracy na rok szkolny 2019/2020, tegoroczny dziennik pracy pedagoga szkolnego, dziennik zajęć innych (prowadzonych z uczniami w ramach udzielanej im pomocy psychologiczno-pedagogicznej), wszelkie notatki i zapiski poświadczające, jakie, gdzie, z kim i kiedy realizowało się różne przedsięwzięcia. Oczywiście nie można pominąć także działań, które były podjęte w okresie zdalnego wykonywania pracy i obejmowały przede wszystkim:

  • organizację pracy zdalnej, w tym analizę zaleceń Ministerstwa Edukacji Narodowej, konsultacje z wychowawcami klas i innymi specjalistami, ustalenie formy kontaktu z rodzicami i uczniami, tworzenie bazy materiałów przydatnych w pracy zdalnej, stworzenie przestrzeni w sieci, gdzie umieszczane były nagrania audio, filmy czy odnośniki do stron internetowych;
  • bezpośrednie działania pomocowe – adresowane do uczniów, ich rodziców oraz nauczycieli, np. tworzenie spersonalizowanych prezentacji multimedialnych, autorskich filmików czy nagrań audio z instruktażem do ćwiczeń, zabaw, gier edukacyjno-terapeutycznych, przygotowanie materiałów do samodzielnego wykonania zadań doskonalących różne funkcje, budujących pozytywną atmosferę, udzielanie konsultacji i porad w bezpośrednim kontakcie poprzez Skype’a itd.

Następnym krokiem jest sprawdzenienie, które z ww. katalogu obowiązkowych działań ujęte były w planie pracy na ten rok szkolny. Czytając kolejne punkty, można zaznaczać to, co udało się zrealizować, jak też – głównie w oparciu o dziennik pracy – rozpisywać pod nimi szczegółowe działania, które były podjęte, oraz wszystko to, co jest ważne i związane z ich realizacją: sposób/forma, tematyka, liczba osób objętych danym działaniem itp....

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy