Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja wychowawcza z pomysłem

12 października 2018

NR 102 (Październik 2018)

Przyjaźń i miłość – jak dbać o relacje z ważnymi osobami?

0 32

W okresie dorastania wzrasta znaczenie relacji w grupie rówieśniczej. Bardzo ważne dla młodych ludzi są przyjaźń, miłość i relacje koleżeńskie. Do wiedzy na ich temat dochodzą jednak często metodą prób i błędów – dzięki lekcji wychowawczej poświęconej tej tematyce stworzymy im okazję do pogłębionej refleksji i poszerzenia tej wiedzy.

Nawiązywanie i podtrzymywanie coraz bardziej dojrzałych relacji z rówieśnikami obu płci jest jednym z najważniejszych zadań rozwojowych w okresie dorastania. Można powiedzieć, że młodzież na tym etapie trenuje przed wejściem w dorosłość – to, czego się teraz nauczą, zabiorą ze sobą w świat dorosłych związków. A skoro tak, warto im w tym pomóc – może to mieć duże znaczenie dla jakości ich życia i osobistego szczęścia w przyszłości.

Małe i duże kłopoty

Już u młodszych nastolatków w bliższych relacjach możemy niekiedy obserwować mniejsze lub poważniejsze konflikty, nieporozumienia i rozmaite „dramy”. Zarówno dziewczęta, jak i chłopcy często reagują impulsywnie, pod wpływem emocji. Zrywają przyjaźnie, kłócą się, wzajemnie obwiniają, a nieraz nawet biją się lub snują intrygi przeciw sobie. Z perspektywy doświadczonej dorosłej osoby zdarzenia te mogą wydawać się błahe, a nawet zabawne, jednak dla naszych podopiecznych są źródłem silnych przeżyć, a nierzadko i trudności bądź niekonstruktywnych wniosków. Jeśli coś pójdzie nie tak i konfliktu nie uda się rozwiązać, nasi podopieczni mogą czuć frustrację, gniew czy smutek, mieć poczucie niesprawiedliwości; może też obniżyć się ich samoocena. A to z kolei może spowodować, iż dojdą do wniosku, że np. innym nie warto lub nie można ufać, że przyjaźń (lub miłość) jest raczej źródłem przykrości niż przyjemności bądź że z jakiegoś powodu to oni sami na nią „nie zasługują”. Mogą też uznać, że w relacji z drugą osobą warto tak się „ustawić”, by czerpać z niej jak najwięcej korzyści, niewiele dając w zamian, bądź też że przyjaciół czy sympatię trzeba kontrolować, aby ich przy sobie utrzymać.
W obliczu tego typu trudności naszych podopiecznych czasem niezbędna jest mądra interwencja dorosłych; w szkole – zwłaszcza wychowawcy. Dorosły powinien jednak wejść raczej w rolę mediatora i mentora niż sędziego. O ile nie doszło do poważnego nadużycia (jakiejś formy psychicznej, fizycznej czy cyfrowej przemocy), powinniśmy dążyć do tego, by skonfliktowane osoby porozumiały się ze sobą i znalazły rozwiązanie sytuacji, a nie poszukiwać winnych.
Nie sprawdzą się tutaj również żadne drogi na skróty – ogólnikowe dobre rady dawane bez bliższego przyjrzenia się sprawie czy też nakazy lub uporczywe zachęty, by osoby te się pogodziły, podały sobie ręce czy przeprosiły się nawzajem. Nierzadko efekt takiego „rozwiązania” jest odwrotny do zamierzonego – wymuszony, pusty gest może wręcz nasilić wzajemną wrogość czy poczucie niesprawiedliwości. Nasza interwencja powinna być więc oparta na szczerych intencjach, przeprowadzona z wyczuciem i zrozumieniem dla każdej ze stron, bez pośpiechu i z trzymaniem emocji na wodzy.

Miłość bez wzajemności

Kiedy będziemy mówić o miłości, mogą pojawić się głosy mówiące o tzw. friendzone (ang. – strefa przyjaźni). Jest to pojęcie (popularne w popkulturze) odnoszące się do sytuacji, w której jedna osoba (najczęściej dziewczyna) nie odwzajemnia uczucia drugiej (najczęściej chłopaka) i nie chce się z tą osobą związać, a jedynie się z nią przyjaźnić. Wśród młodych ludzi często można spotkać się z postawą braku zrozumienia, a nawet wrogości wobec osób, które „trzymają kogoś w friendzone” (np. wobec dziewczyny, w której zakochał się jej dobry kolega i bardzo się o nią „stara”, ale mimo że się lubią, a jemu na niej bardzo zależy, ona nie chce się z nim związać). Należy w takiej sytuacji zwrócić uwagę na to, że miłość jest czymś od nas niezależnym – jeśli kogoś nie kochamy, to go nie pokochamy, nawet gdybyśmy chcieli. Nie można nikogo zmusić czy przekonać do miłości – jeśli ktoś mówi nam „nie”, należy to uszanować, zrozumieć i nie chować urazy. Nieszczęśliwa miłość czy odrzucenie zdarzają się na jakimś etapie życia bardzo wielu osobom i choć mogą boleć, czasem są po prostu naturalne. W przyszłości możemy znaleźć kogoś innego, z kim stworzymy udany związek.
Radzenie sobie z odrzuceniem nie wchodzi w zakres proponowanych zajęć, warto jednak rozważyć poświęcenie innej lekcji wychowawczej tej tematyce, jeśli uczniowie wykażą nią zainteresowanie.

Co pomaga nam w relacjach?

To jednak, co przede wszystkim powinniśmy zrobić, to nauczyć naszych podopiecznych w taki sposób ze sobą rozmawiać i postępować względem siebie nawzajem, by nieporozumienia zdarzały się jak najrzadziej, a kiedy konflikt już wystąpi – by byli oni w stanie samodzielnie i konstruktywnie go rozwiązać. A czego powinniśmy ich uczyć, aby taki efekt osiągnąć? Wskazówki, które pomogą nam w znalezieniu odpowiedzi na to pytanie, znajdują się w Narzędziowni. Warto też oczywiście sięgnąć do własnego życiowego doświadczenia i podzielić się ze swoimi podopiecznymi tym, co w nim wartościowe.
Zwróćmy uwagę podopiecznych zwłaszcza na to, że w przyjaźni i miłości warto mierzyć wymagania wobec siebie i drugiej osoby podobną miarą – jeśli czegoś wymagam od drugiej strony, powinnam (powinienem) wymagać tego samego od siebie. Z drugiej strony to, że druga osoba coś mi oferuje, np. cały swój wolny czas, nie znaczy, że ma prawo oczekiwać tego samego ode mnie i żądać, żebym cały swój wolny czas poświęcała/poświęcał jej, jeśli tego nie chcę. Zarówno w przyjaźni, jak i miłości trzeba zachować równowagę między potrzebami własnymi i drugiej osoby – potrzeby obu stron są tak samo ważne, a jeśli są przeciwstawne, należy szukać kompromisu.
Jak widać, poruszana tematyka jest wartościowa i ważna, ale też dość rozległa i skomplikowana. Proponowany niżej scenariusz zajęć warto więc potraktować jako wprowadzenie do tematu – bo tak naprawdę powinniśmy wracać do niego wielokrotnie w pracy wychowawczej i codziennych relacjach z podopiecznymi. Możemy też wspierać się tekstami kultury – proponując podopiecznym zapoznanie się z wartościowymi i pouczającymi (a przy tym atrakcyjnymi, aby faktycznie mogły ich zainteresować) książkami, filmami czy serialami poruszającymi tematykę młodzieńczych przyjaźni i miłości.
Jak przy wielu tego typu złożonych tematach, jest bardzo ważne, abyśmy stworzyli uczestnikom jak najlepsze warunki do formułowania własnych, trafnych wniosków i jedynie delikatnie, z wyczuciem pokierowali tym procesem (zamiast organizować pogadankę i dawać im gotowe wnioski „na tacy”). Dzięki temu więcej z takich zajęć wyniosą. Ważne jest też dbanie o jakość i kulturę dyskusji – jako o kompetencje istotne w relacjach międzyludzkich (a zwłaszcza tych, które są tematem zajęć).

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy