Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna

2 stycznia 2018

NR 95 (Styczeń 2018)

Skupmy się!
Zaburzenia koncentracji i uwagi u uczniów

Umysł ludzki ma ograniczoną możliwość przetwarzania danych, dlatego tak istotne są umiejętność selekcji informacji, skupiania uwagi i dobra pamięć. Zdolność koncentracji uwagi, czyli świadomego kierowania i utrzymania jej na określonym rodzaju czynności oraz możliwość nierozpraszania się pod wpływem innych, nawet stosunkowo silnych bodźców niezwiązanych z wykonywaniem czynności, jest jednym z podstawowych czynników odpowiedzialnych za sukces szkolny naszego dziecka.
 

Pierwsze lata szkoły są dla dziecka bardzo trudnym okresem. Stawia się mu duże wymagania, oczekuje samodzielności, podporządkowania się regułom życia szkolnego, uczestnictwa w życiu klasy. Rodzice od samego początku oczekują od swoich dzieci znaczących postępów w nauce, często mają sprecyzowane życzenia co do ich przyszłości, stawiają im wysokie wymagania. Tymczasem coraz więcej dzieci rozpoczynających edukację ma zaburzenia koncentracji, które utrudniają proces nauczania. 

Do około 5. roku życia uwaga ma charakter mimowolny – dziecko skupia ją na wyrazistych cechach nowego bodźca oraz na przedmiotach czy zdarzeniach dla niego atrakcyjnych. Z tego powodu dzieci w okresie przedszkolnym są bardzo podatne na rozproszenie uwagi, w ich aktywności może pojawić się nagła zmiana kierunku zainteresowania, bez dokończenia rozpoczętej czynności. W miarę rozwoju dziecka czas koncentracji uwagi i odporność na działanie czynników zakłócających normalny przebieg działania ulegają stopniowemu wydłużeniu. Ma to związek z rozwojem układu nerwowego oraz osiąganiem dojrzałości dziecka do podjęcia obowiązku szkolnego. Zmiana w zakresie funkcjonowania uwagi pojawia się między 5. a 7. rokiem życia. Dzieci zaczynają stopniowo kontrolować swoją uwagę, potrafią dłużej i efektywniej skupiać się na wybranej przez siebie aktywności, stają się coraz bardziej systematyczne, samodzielne oraz bardziej elastyczne. Uczeń podejmując naukę w szkole, powinien posiadać zdolność do koncentracji uwagi przez dłuższy czas trwania lekcji. Dzieci różnią się stopniem koncentracji uwagi i umiejętnością skupiania uwagi dowolnej, co ma bezpośrednie odzwierciedlenie w postępach w nauce.

Koncentracja to wysiłek umysłowy, w czasie którego obserwuje się zwiększenie dopływu krwi do mózgu, co pozytywnie wpływa na zdolności percepcji i przetwarzania informacji. Koncentrując się, skupiamy uwagę na jednym okreś-
lonym celu. Koncentracja to moment zebrania wszystkich myśli i spostrzeżeń tak, aby pozostać wyłącznie przy jednej sprawie, a ignorować inne. 

W procesie koncentrowania uwagi wyróżnia się:

  • Selektywność uwagi – proces śledzenia wybranych, ważnych bodźców i eliminacja mało istotnych (szumu), które nie mają znaczenia dla realizacji wybranej aktywności. Uczeń z dobrą selektywnością uwagi potrafi słuchać nauczyciela w skupieniu i w skupieniu realizować zadania, mimo odgłosów dochodzących ze szkolnego boiska, korytarza czy sąsiedniej ławki. Uczeń z zaburzoną selektywnością uwagi (np. uczeń z ADHD, z dysleksją) nie potrafi skupić się na lekcji, niewiele pamięta z jej treści, selektywność uwagi nie działa prawidłowo – wszystkie bodźce są tak samo ważne. Taki uczeń przeszkadza innym, bo pragnie włączyć w świat swoich spostrzeżeń i obserwacji inne dzieci.
  • Czujność – pozwala na długotrwałe oczekiwanie na pojawienie się określonego bodźca. Dzięki czujności uczniowie potrafią do końca wysłuchać polecenia nauczyciela, a następnie umieją podjąć aktywność, wykonując po kolei niezbędne kroki według instrukcji. Uczniowie z ADHD mają z tą postacią koncentracji uwagi wielki kłopot.
  • Przeszukiwanie – aktywne poszukiwanie określonych bodźców w szumie informacyjnym. To umiejętność, która przydaje się nie tylko w czasie gier zespołowych, lecz także w trakcie takich aktywności edukacy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy