Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia rozwoju zawodowego

11 czerwca 2018

NR 100 (Czerwiec 2018)

Superwizja w edukacji. Czy to możliwe?

0 130

Wielu z nas zastanawia się, czy superwizja jest rozwiązaniem, które sprawdzi się w warunkach szkolnych. Analizując walory i korzyści płynące z jej zastosowania, możemy stwierdzić z całą pewnością, że doskonale wpasuje się w edukacyjną rzeczywistość. 


Superwizja jest niezwykle powszechną i efektywną metodą pracy i rozwoju, która ma swoje korzenie w psychologii i psychoterapii oraz coachingu. Głównym działaniem w superwizji są regularne spotkania osoby szkolącej się i superwizora. W czasie spotkań szkolący się przekazuje relację ze swojej pracy z klientem, natomiast superwizor ją komentuje. Superwizja jest doskonałą metodą wspierania rozwoju osobistego, zawodowego i warsztatu pracy osób, które z racji wykonywanego zawodu są w stałym kontakcie z innymi ludźmi i są zmuszone budować z nimi odpowiednie relacje. Dlatego w superwizji najistotniejszym elementem jest uczenie się. Superwizja polega na wzajemnej wymianie doświadczeń, analizie trudności, odnajdywaniu istoty problemu oraz dochodzeniu do nowych rozwiązań. Efektem tego procesu bywa również odkrycie napotykanych w pracy z ludźmi barier lub źródeł sukcesów. 

Ogromnie ważną rolę odgrywa osoba superwizora, warto zatem wskazać kompetencje – cechy, którymi powinien się charakteryzować idealny kandydat na superwizora. Kluczowe znaczenie mają umiejętności komunikacyjne, interpersonalne i społeczne, takie jak właściwe nawiązywanie i podtrzymywanie relacji, aktywne słuchanie oraz eliminowanie barier w procesie porozumiewania, konstruktywne rozwiązywanie problemów. Nie bez znaczenia jest również posiadanie odpowiedniego poziomu wiedzy z zakresu pedagogiki i psychologii, zawodowego doświadczenia oraz znajomość środowiska, w którym odbywa się superwizja. Ponadto superwizor powinien być pracowity, szczery, uczciwy, powinien wykazywać się stabilnością emocjonalną, dojrzałością, otwartością na zmiany, umiejętnością motywowania, optymizmem i aktywną postawą. Aby poradzić sobie z sytuacjami, które mogą wyniknąć w trakcie procesu superwizyjnego, superwizor musi opanować umiejętności z zakresu wielu dziedzin, jak: doradztwo, komunikacja, praca zespołowa, style uczenia się czy zarządzanie konfliktami.
Chcąc zapewnić wysoki poziom obiektywizmu oraz możliwość postrzegania własnej pracy przez nauczycieli z pewnego dystansu, wprowadza się w proces superwizora zewnętrznego. Bardzo ważną zaletą płynącą z tego działania jest fakt, że osoba niezwiązana bezpośrednio z daną szkołą proponuje innowacyjne rozwiązania, które dotąd nie były wykorzystane, co daje dużo lepsze efekty pracy.
Możemy również skorzystać z superwizji rówieśniczej, polegającej na wzajemnym wsparciu kolegów i koleżanek z pracy. Niewątpliwie taka forma jest łatwiejsza i dostępniejsza. Zakłada się w niej, że superwizor jest wybrany z grona pedagogicznego. Koniecznym jest, aby była to osoba mająca odpowiednie kompetencje zawodowe i interpersonalne, aby należycie prowadzić superwizję. 
Najważniejszymi obszarami, które można wspierać dzięki wykorzystaniu superwizji w szkole, są:

  • przeciwdziałanie wypaleniu zawodowemu,
  • zapewnianie ciągłego rozwoju zawodowego,
  • dbałość o wymiar etyczny, moralny i duchowy – jako element pracy nauczyciela,
  • zapewnianie odpowiedniego poziomu współpracy nauczycieli,
  • podwyższenie poziomu jakości pracy szkoły. 

Warto podkreślić, że nauczyciele to grupa zawodowa, która bardzo potrzebuje tego typu wsparcia. Mimo że wielu z nich ma ogromne doświadczenie, umiejętności i cechy charakteru, które z powodzeniem wykorzystują w swojej pracy, to często nadmiernie zaangażowani w sprawy zawodowe przenoszą problemy na grunt życia rodzinnego, co powoduje niepowodzenia w tych dwóch sferach.

Tabela 1. Modele superwizji1

Nazwa modelu Charakterystyka
Model Shöna Zgodnie z tą koncepcją podstawą uczenia się jest: refleksja w działaniu oraz refleksja na temat działania. Refleksja w działaniu (Reflection in action) to proces obejmujący daną aktywność z równoczesnym zastanowieniem się nad tym, co robimy. Podmiot myśli krytycznie, wypróbowuje różne podejścia, eksperymentuje w trakcie danej aktywności. Refleksja w działaniu polega na uczeniu się na podstawie własnego działania i doświadczenia. Jest to proces świadomy, ale nie musi być werbalizowany. Refleksja na temat działania (Reflection on action) polega na analizie tego, co się wydarzyło, już po fakcie. Uczenie się wynika z zastanawiania się nad swoimi działaniami bez presji czasu. Świadoma analiza postępowania często wymaga werbalizacji poprzez omówienie – w tym przypadku wykorzystywany jest proces superwizji. Analiza doświadczenia może się odbyć także w formie pisemnej. W ten sposób superwizowany ma okazję dogłębnego poszukiwania nowych znaczeń swojego działania i wysnuwania wniosków na przyszłość. Model proponowany przez Schöna zakłada, że pracownicy są nie tylko praktykami, ale również badaczami, którzy w świadomy sposób sprawdzają efekty swoich działań. Wiedza teoretyczna jest dla nich podstawą do profesjonalnego wykonywania swojego zawodu
Model Bortona

Refleksyjne nauczanie – zdaniem Bortona – przebiega w trzyetapowej strukturze:
Pierwszy etap (co?) stanowi dokładny opis analizowanego doświadczenia. Możliwe jest to dzięki udzieleniu odpowiedzi na pytania zaczynające się od słowa „co?”, np. „Co się stało?”, „Co ja zrobiłem?” „Co próbowałem osiągnąć...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy