Uczeń niedostosowany społecznie – procedury postępowania, metody pracy oraz rola pedagoga szkolnego

Charakterystyka i przyczyny niedostosowania społecznego

Podejmując tematykę pracy z uczniem zagrożonym niedostosowaniem społecznym w szkole, należy zwrócić uwagę na różnicę pomiędzy terminami: „niedostosowanie społeczne” a „zagrożenie niedostosowaniem społecznym”.

Niedostosowanie społeczne (termin opracowany przez Światowy Związek Instytucji Opieki nad Dziećmi i Młodzieżą, wprowadzony w Polsce w 1959 r. przez twórczynię pedagogiki specjalnej prof. Marię Grzegorzewską), ogólnie rzecz biorąc, rozumie się jako występowanie zachowań nieakceptowanych, niezgodnych z przyjętymi ogólnie zasadami i normami. Nieprzystosowanie przejawia się w nieumiejętności funkcjonowania w określonej roli społecznej, np. odgrywania roli ucznia bądź kolegi. O niedostosowaniu społecznym można mówić również w odniesieniu do konkretnych grup społecznych funkcjonujących w danej rzeczywistości, a jego przyczyn poszukiwać w środowisku rodzinnym, rówieśniczym i we właściwościach dziecka. 

W przypadku dziecka zagrożonego niedostosowaniem społecznym obserwuje się najczęściej postawy i zachowania odbiegające od przyjętej normy, ale o mniejszym nasileniu i mniejszej częstotliwości niż w przypadku ucznia niedostosowanego społecznie. Uczeń zagrożony niedostosowaniem społecznym ma problemy z przestrzeganiem zasad panujących w klasie i szkole, wypełnianiem obowiązków ucznia, panowaniem nad własnymi emocjami, sprostaniem oczekiwaniom rodziców i nauczycieli, opanowaniem treści wynikających z podstawy programowej. Należy pamiętać o tym, że zagrożenie niedostosowaniem społecznym może, ale nie musi, wynikać ze złej sytuacji rodzinnej dziecka. Tr...