Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

4 kwietnia 2019

NR 107 (Marzec 2019)

Wspieranie ósmoklasistów w stresie przedegzaminacyjnym

0 14

W czerwcu 2000 r. mury ówczesnej szkoły podstawowej opuścili ostatni ósmoklasiści. Po dziewiętnastu latach uczynią to ich młodsi koledzy, tegoroczni absolwenci zreformowanej podstawówki. Jednak zanim to nastąpi, muszą zmierzyć się z trzydniowym egzaminem zewnętrznym, którego nikt jeszcze przed nimi nie pisał, a który ma sprawdzić stopień opanowania wiedzy i umiejętności w zakresie języka polskiego, matematyki i języka obcego.

Egzamin ósmoklasisty będzie prawdziwym wyzwaniem dla 376 606 ósmoklasistów, ich nauczycieli i rodziców. Tym bardziej, że kilka dni wcześniej podobna liczba gimnazjalistów z klas III (350 564 uczniów) przystąpi do zewnętrznego egzaminu po raz ostatni. A potem wszyscy razem (w sumie 727 170 osób) wezmą udział w oddzielnej rekrutacji do szkół ponadpodstawowych, w liceach i technikach. Choć przed rywalizacją nie uciekną, bo ta towarzyszy im od początku szkolnej edukacji, od „zerówki”, to bardzo im współczuję. Jako główni bohaterowie tych wydarzeń doświadczą zapewne wielu trudnych, silnych i nieprzyjemnych, może nawet paraliżujących emocji.

Jak pomóc uczniom przejść przez egzaminacyjny stres? 

Mowa będzie o wsparciu organizacyjno-psychologicznym, jakiego może udzielić swoim uczniom każdy nauczyciel, na czele z wychowawcą klasy i pedagogiem szkolnym. Nie zapominając przy tym o roli rodziców i współpracy z nimi, a także o wspólnym przestrzeganiu kilku zasad:

  • Zero wypominania „przebimbanego” przez uczniów czasu.
  • Zero straszenia konsekwencjami, stopniem trudności zadań, ryzykiem uzyskania kiepskich wyników.
  • Maksimum spokojnego wsparcia i niezbędnej pomocy.


Niestety, nie wszystkim się to uda, bo też nie wszyscy nauczyciele się do tego nadają. Na sukces może na pewno liczyć osoba, która: 

Na co dzień kieruje się zasadami pozytywnego wartościowania i empatią. Wzmacnia każde pozytywne działanie podejmowane przez uczniów, bez koncentrowania się tylko na tym, czego nie zrobili, i ciągłym wytykaniu popełnionych błędów. Nauczyciel, który:

  • Kładzie nacisk na rozwijanie i wzmacnianie poczucia własnej wartości ucznia oraz budowanie przez niego pozytywnego obrazu siebie. 
  • Dba o stwarzanie na lekcjach odpowiedniej atmosfery, opartej na tolerancji, zrozumieniu, udzielaniu pomocy i wsparcia w przezwyciężaniu napotykanych trudności (używa komunikatów w rodzaju: Jesteś dobrze przygotowana/przygotowany… Poradziłaś/poradziłeś sobie już z niejednym trudnym sprawdzianem… Jesteś silna/silny i poradzisz sobie… Przypomnij sobie, jak dobrze poszło ci, gdy…).
  • Wiedząc, jak ważne jest to, co mówi do uczniów, nie straszy nikogo (Czeka cię egzamin! Kiepsko to widzę! O ogólniaku nie masz co myśleć), ale motywuje (Czeka cię egzamin, a ja wiem, że dasz radę zdać go najlepiej, jak potrafisz. Nie martw się na zapas, że czegoś zapomnisz. To prawda, że stres i napięcie związane z egzaminem sprawiają, że człowiek staje się pobudzony. Zdarza się, że w takiej sytuacji stracimy głowę, mamy poczucie, że nic nie umiemy, że sytuacja nas przerasta, że jesteśmy słabsi od innych. Na to jest rada).

 

JAK PORADZIĆ SOBIE Z EGZAMINACYJNĄ PUSTKĄ W GŁOWIE?

  • Pustka w głowie to efekt stresu egzaminacyjnego.
  • Jeżeli nie możesz przypomnieć sobie odpowiedzi na jakieś pytanie, choć wiesz, że ją znasz, zostaw puste miejsce i przejdź do kolejnego pytania.
  • Jest szansa, że w trakcie rozwiązywania kolejnych zadań odpowiedź odnajdzie się w twojej głowie – mózg będzie jej poszukiwać, mimo że ty będziesz rozwiązywać kolejne zadanie.
  • Zadawaj sobie w myślach pytania pomocnicze (kto? kiedy? gdzie? jak?), pozwalające na łączenie faktów i dojście do potrzebnych informacji.
  • Postaraj się odprężyć. Weź kilka głębokich oddechów, rozluźnij ramiona. Zamknij na chwilę oczy, pomasuj skronie. Napnij mięśnie twarzy, a następnie je rozluźnij. Zaciśnij palce u rąk i nóg, rozluźnij je i kilkakrotnie powtórz to ćwiczenie.
  • Obniż rangę wydarzenia – pomyśl, że to nie egzamin, a zwykły sprawdzian.
  • Zastosuj autonarrację, czyli powtarzane w duchu pozytywne twierdzenia: Poradzę sobie… Z trudniejszymi rzeczami sobie radziłam/radziłem… Zdam, wiem to. Możesz też stworzyć sobie swoje hasło, które działa na ciebie kojąco lub wspierająco, typu: Spokój… Relaks…


Systematycznie korzysta z metody treningu sytuacyjnego. Rozumie, że każda forma kontroli wiadomości i umiejętności ucznia to nic innego jak egzamin, któremu mogą towarzyszyć niepewność, lęk, a nawet obezwładniający strach. Dlatego klasówek, kartkówek, sprawdzianów i próbnych testów nie traktuje w kategoriach „bicza” na leniwych i niepokornych, lecz czyni z nich jeden z ważniejszych szkolnych „rytuałów”. Nie tylko konieczny, lecz także pozwalający w przyjazny i bezpieczny sposób oswoić uczniów z sytuacją bycia ocenianym. W myśl prostej prawdy, że uczeń, dla którego egzamin przestanie być wielką niewiadomą, boi się mniej. A kiedy uczeń mówi: Ależ ja się panicznie boję tego egzaminu, odpowiada: Masz prawo do lęku. Mam pomysł: wypisz na kartce, czego się boisz, i idąc spać, włóż ją pod poduszkę. Świetna metoda na to, by uczeń odrzucił stres, bo jeśli tego nie zrobi, to się położy i będzie o tym myśleć. 

Od dawna pomaga uczniom w oswajaniu stresu. Rozumie, że dzieci i nastolatki miewają trudności w rozpoznaniu i nazywaniu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy