Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia specjalisty

24 maja 2019

NR 109 (Czerwiec 2019)

Wspólne zadania specjalistów szkolnych

268

Pedagog i psycholog szkolny, logopeda i terapeuta pedagogiczny oraz doradca zawodowy są specjalistami z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej na terenie szkoły. Oczywiście każdy z nich działa w tym obszarze zgodnie ze swoimi kwalifikacjami, kompetencjami i uprawnieniami. Są jednak takie zadania, które zdecydowanie warto realizować wspólnie.

Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2017 r., poz. 1591 z późn. zm.) określa w § 24–27 zadania przypisane pedagogowi i psychologowi szkolnemu, logopedzie, terapeucie pedagogicznemu i doradcy zawodowemu. Wnikliwa ich analiza wskazuje, że obok powinności związanych stricte z zawodową specjalnością każdego z tych specjalistów, są też zadania jednakowe dla wszystkich. To oznacza, że można je realizować razem, współdziałając ze sobą w dwu-, trzy-, cztero- lub pięcioosobowym zespole zadaniowym, w zależności od tego, ilu specjalistów pracuje w danej szkole. Zwracam na to uwagę, ponieważ:

  • aspekt współpracy nauczycieli w kontekście pracy zespołowej ma swoje odzwierciedlenie w aktach prawa oświatowego, przede wszystkim w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 996 z późn. zm.) oraz ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 967 z późn. zm.), a także w wielu rozporządzeniach;
  • współczesna pomoc psychologiczno-pedagogiczna opiera się głównie na przemyślanym współdziałaniu nie tylko nauczycieli przedmiotowych ze specjalistami, ale także na współpracy między nimi samymi. Jak wskazują badania oraz jak dowodzi szkolna codzienność, nie jest z tym najlepiej. Nie zawsze wszyscy są w porządku i nie zawsze wspólna praca wygląda tak, jak powinna;
  • podstawą zespołowej pracy specjalistów są przede wszystkim rozpoznane potrzeby społeczności szkolnej, a więc uczniów, rodziców i grona nauczycielskiego;
  • praca zespołowa przynosi lepsze efekty niż praca indywidualna. Zdecydowanie jedną z największych jej zalet jest możliwość wyzwolenia kreatywności w każdym z członków zespołu. Wspólne spotkania, planowanie i kreowanie oddziaływań pomocowych mogą świetnie wpłynąć na ostateczny kształt każdego realizowanego zadania. 

Co mogą robić wspólnie szkolni specjaliści?

Pedagog i psycholog szkolny, logopeda i terapeuta pedagogiczny oraz doradca zawodowy są specjalistami z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej na terenie szkoły. Oczywiście każdy z nich działa w tym obszarze zgodnie ze swoimi kwalifikacjami, kompetencjami i uprawnieniami. Są jednak takie zadania, przypisane ww. rozporządzeniem, które aż się proszą, by realizować je wspólnie, zespołowo. Mam tu na myśli:

  • prowadzenie badań i działań diagnostycznych uczniów, które są złożonym procesem rozwiązywania problemów (odpowiadania na pytania) i w którym, w celu zbierania danych, wykorzystuje się wielorakie źródła informacji, procedury diagnostyczne oraz narzędzia. Po to, by na ich podstawie określić naturę problemu danego ucznia, wskazać jego przyczyny i konsekwencje, zrozumieć potrzeby i możliwości ucznia, prognozować jego rozwój, tworzyć plan interwencji oraz ocenić jej postępy i efekty;
  • wspieranie nauczycieli i wychowawców w rozpoznawaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów w celu określenia ich mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień oraz przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu, w tym barier i ograniczeń utrudniających to funkcjonowanie i uczestnictwo w życiu szkoły lub placówki – czyli pomaganie (nie wyręczanie!) w organizacji procesu poznawania uczniów, m.in. poprzez obserwację kierunkową, analizę wytworów ich pracy, prowadzenie indywidualnych rozmów, wywiadów, konsultacji itd.;
  • wspieranie nauczycieli i wychowawców w udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, która zgodnie z art. 109 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo oświatowe stanowi jedną z podstawowych form działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły.

Nic nie stoi na przeszkodzie, by w szkole, w której poza pedagogiem pracuje jeszcze inny specjalista, razem podjęli się oni tych zadań. Przynajmniej w części dotyczącej: 

  • wspólnego konstruowania kwestionariuszy wywiadów i ankiet diagnostycznych, w tym związanych z analizą czynników środowiskowych wywierających wpływ na funkcjonowanie ucznia oraz ewaluacyjnych do oceny efektywności udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej, analizy dokumentacji szkolnej, w której jest wiele informacji o uczniach, aż po opracowanie otrzymanych wyników; 
  • udzielania nauczycielom pomocy w wyborze narzędzi do badań, w projektowaniu tych badań, w ich realizacji oraz w analizie uzyskanych wyników (badania dojrzałości szkolnej, ryzyka dysleksji, inne badania diagnostyczne);
  • udzielania nauczycielom pomocy w rozpoznawaniu właściwości intelektualnych uczniów, wskazywanie na charakterystyczne cechy poszczególnych grup wiekowych;
  • udzielania pomocy nauczycielom w interpretacji orzeczeń i opinii psychologiczno-pedagogicznych oraz w analizie innej dokumentacji dotyczącej ucznia (zaświadczenia lekarskie, opinie terapeutów zewnętrznych, wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania, ocena skuteczności dotychczas udzielanej pomocy);
  • postulowania kierowania uczniów przejawiających poważne trudności dydaktyczne do poradni psychologiczno-pedagogicznych lub innych poradni specjalistycznych (wspólne przygotowanie opinii dotyczącej ucznia, rozmowy z rodzicami mającymi wątpliwości co do zasadności specjalistycznej diagnozy);
  • prowadzenia lub organizowania dla nauczycieli warsztatów i szkoleń związanych z zagadnieniami diagnozowania indywidualnych potrzeb uczniów;
  • udzielania nauczycielom informacji na temat specyfiki specjalnych potrzeb edukacyjnych ucznia;
  • wskazywania zalecanych form i sposobów dostosowania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych dziecka;
  • współpracy przy tworzeniu indywidualnych programów edukacyjno-terapeutycznych dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego;
  • udzielania porad nauczycielom w zakresie interpretacji zachowań uczniów przejawiających trudności przystosowawcze oraz proponowanie metod wychowawczych postępowania z nimi;
  • opracowania...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy