Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

29 września 2021

NR 127 (Październik 2021)

Zmiany prawnooświatowe w bieżącym roku szkolnym i kolejnych latach

0 72

Wszystko, co dotyczy codziennej pracy nauczycieli – statusu zawodowego, pełnionej funkcji w szkole, awansu czy przynależnego wynagrodzenia – reguluje 
cała gama przepisów prawa oświatowego. Do ich znajomości zobowiązani są w jednakowej mierze wszyscy pedagodzy oraz dyrektor placówki oświatowej, 
również będący nauczycielem i podlegający pragmatyce służbowej – ustawom Prawo oświatowe i Karta Nauczyciela oraz licznym rozporządzeniom. 
Odnalezienie się w gąszczu aktualnie obowiązujących przepisów jest nie lada wyzwaniem, dlatego przygotowaliśmy dla Państwa pomocne zestawienie najnowszych zmian.

Omawiane nowelizacje przepisów prawa oświatowego weszły w życie od 1 września 2021 r. lub są zapowiadane od dłuższego czasu. Wzbudzają one sporo kontrowersji i emocji, albowiem ich wdrożenie kształtować będzie polską edukację, wpływając również na społeczny i zawodowy status nauczycieli. Decydenci przekonują, że ich pomysły służą naprawie polskiej szkoły, a krytycy tych poczynań, że to cofnięcie edukacji o kilkadziesiąt lat i obniżenie jej jakości, że nadmiar ideologii zgubi dydaktykę, zgubi szkołę. No cóż, jak głosi cytat z aktu fundacyjnego Akademii Zamojskiej z 1600 roku: „Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie”. Nomen omen, Akademii reaktywowanej 1 września br. na bazie istniejącej Uczelni Państwowej im. Szymona Szymonowica, specjalną ustawą. 

POLECAMY

Według nowych przepisów dyrektor szkoły/placówki będzie musiał na dwa miesiące przed rozpoczęciem zajęć prowadzonych przez stowarzyszeniai inne organizacje zgłaszać kuratorowi oświaty lub specjalistycznej jednostce nadzoru program takich zajęć i materiały wykorzystywane podczas nich. Dopiero po otrzymaniu pozytywnej opinii kuratorium dyrektor będzie mógł zwrócić się do rodziców o pisemną zgodę na to, by ich dzieci mogły w tych zajęciach wziąć udział. 

Nowe zapisy w rozporządzeniach

Oto krótki przegląd najważniejszych rozporządzeń, których nowelizacja obowiązuje w bieżącym roku szkolnym 2021/2022. Niektóre z wdrożonych zmian mają charakter porządkujący, inne wprowadzają nowy ład prawny.

  • Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 17 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 1525) – określa warunki i sposób przeprowadzania egzaminów zewnętrznych w roku szkolnym 2021/2022, kiedy egzaminy te zdawać będą uczniowie i absolwenci, którzy dużą część swego kształcenia realizowali w warunkach stanu epidemii.
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 17 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 1519) – wprowadza zmiany polegające na wydłużeniu terminu możliwości ograniczania funkcjonowania jednostek systemu oświaty, w których zajęcia zostaną zawieszone w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, do dnia 31 sierpnia 2022 r., tj. w terminie dłuższym niż określono obecnie w rozporządzeniu (31 grudnia 2021 r.). Jednostki te będą mogły realizować zajęcia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość.
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 13 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1533) – wprowadza zmiany w wykazach lektur z zakresu edukacji polonistycznej na I etapie edukacyjnym (klasy I–III szkoły podstawowej – edukacja wczesnoszkolna) oraz z języka polskiego na II etapie edukacyjnym (klasy IV–VIII szkoły podstawowej) oraz w szkole branżowej I stopnia, które dotyczą przede wszystkim wykazu lektur uzupełniających, a w przypadku klas I–III szkoły podstawowej propozycji lektur do wspólnego i indywidualnego czytania.
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 13 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie  w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. z 2021 r., poz. 1537) – zmiany wprowadzono dla czteroletniego LO i pięcioletniego technikum, a dotyczą one podstawy programowej dla przedmiotu „historia tańca” w zakresie rozszerzonym.
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 13 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. z 2021 r., poz. 1534) – zmiana dotyczy warunków i sposobu realizacji przedmiotu „wychowanie do życia w rodzinie”. Polega na wykreśleniu zalecenia realizacji zajęć „wychowanie do życia w rodzinie” (WDŻ) na pierwszej i ostatniej godzinie lekcyjnej. Zmiana nie nakłada obligatoryjnego obowiązku innego planowania rozkładu lekcji. Pozwoli natomiast dyrektorowi planować je w najbardziej optymalny sposób, bez narzucania, że powinny być one na pierwszej lub ostatniej godzinie lekcyjnej. Zajęcia WDŻ są obligatoryjne z mocy rozporządzenia do realizacji w szkołach. Rodzice mogą jednak zdecydować o uczestnictwie dziecka w tych zajęciach.
  • Rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki: z dnia 24 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz. U. z 2021 r., poz. 1570) i z dnia 24 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego dzieci i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz. U. z 2021 r., poz. 1571) – oba rozporządzenia przewidują przedłużenie na rok szkolny 2021/2022 możliwości prowadzenia zajęć indywidualnego nauczania bez konieczności bezpośredniego kontaktu ucznia z nauczycielami, o ile z wnioskiem w tej sprawie wystąpią do dyrektora szkoły rodzice ucznia albo pełnoletni uczeń. 
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 11 sierpnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1502), w którym m.in.:
    • uaktualniono regulacje zobowiązujące młodzieżowy ośrodek wychowawczy do opracowania dla każdego nieletniego przebywającego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym indywidualnego programu 
    • edukacyjno-terapeutycznego i jego realizacji;
    • uaktualniono regulacje dotyczące wskazania zespołu, który dokonuje oceny zasadności dalszego pobytu nieletniego w ośrodku;
    • wprowadzono obowiązek zbierania informacji o wydarzeniach nadzwyczajnych i przekazywaniu ich do organów nadzoru pedagogicznego, którego zadaniem jest zbadanie przyczyn wydarzenia oraz podjęcie stosownych działań niezbędnych do przeciwdziałania ich występowaniu.

Wśród propozycji zmian dotyczących awansu zawodowego wymienia się m.in.: odbiurokratyzowanie ścieżki awansu zawodowego, w tym odejście od staży, oraz położenie większego nacisku na umiejętności praktyczne nauczycieli, umożliwienie nauczycielom dyplomowanym zdobycia dwóch specjalizacji zawodowych oraz umożliwienie nauczycielom kontraktowym, z zaawansowanym stażem wynikającym z obecnego systemu awansu, przyspieszenie uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego w okresie przejściowym.

Ponieważ minister edukacji i nauki – planując szereg reform w polskim szkolnictwie – przygotował projekty nowych przepisów do dwóch najważniejszych aktów prawnych, jakimi są ustawy Prawo oświatowe i Karta
Nauczyciela, warto także mieć rozeznanie co do kluczowych zmian czekających szkoły i nauczycieli.

Zmiany w ustawie Prawo oświatowe 

Proponowana nowelizacja tejże ustawy dotyczy przede wszystkim kwestii takich jak:

  • Obsadzanie stanowisk dyrektora szkoły lub innej placówki edukacyjnej 

Powierzanie stanowiska dyrektora szkoły/placówki czy powoływanie ich będzie przebiegało w następujący sposób: 

  • jeżeli o to stanowisko będzie ubiegać się osoba niebędąca nauczycielem, to wymagane będzie uzyskanie pozytywnej opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny (obecnie wystarczy zasięgnięcie opinii, która nie jest wiążąca dla placówki);
  • zwiększy się liczba przedstawicieli kuratorium w komisjach konkursowych z maksymalnie trzech do pięciu;
  • organ prowadzący szkołę będzie mógł zgłosić do trzech swoich przedstawicieli w komisji konkursowej;
  • w komisji będzie po dwóch przedstawicieli rady pedagogicznej i rady rodziców oraz po jednym przedstawicielu organizacji związkowych. 

 

  • Sprawowanie nad dyrektorem szkoły/placówki nadzoru pedagogicznego 

Wprawdzie nadal należy to do obowiązków kuratorów oświaty, ale dzięki noweli zyskają oni nowe uprawnienia. Jeżeli dyrektor szkoły nie wykona zaleceń kuratorium, a na złożenie wyjaśnień, dlaczego nie wdrożył zaleceń, będzie miał siedem dni, to później dostanie kolejną szansę na ich zrealizowanie. Jeśli jednak tego nie zrobi w ostatecznym terminie wyznaczonym przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny, umożliwi temu organowi wystąpienie do organu prowadzącego szkołę/placówkę z wnioskiem o jego odwołanie w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. 

  • Odwoływanie dyrektorów szkół/placówek 

W ustawie zapisano, że organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze: „w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty – może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Jednak wymogu uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty nie stosuje się w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez ministrów”.
 

  • Zawieszanie dyrektorów szkół/placówek 

Kuratoria oświaty będą mogły składać do organów prowadzących szkoły wnioski o zawieszanie dyrektorów „w pełnieniu obowiązków, przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, w sprawach niecierpiących zwłoki związanych z zagrożeniem bezpieczeństwa uczniów w czasie zajęć organizowanych przez szkołę”. 

  • Nadzór kuratora oświaty nad zajęciami prowadzonymi przez stowarzyszenia i inne organizacje 

Według nowych przepisów dyrektor szkoły/placówki będzie musiał na dwa miesiące przed rozpoczęciem zajęć prowadzonych przez stowarzyszenia i inne organizacje zgłaszać kuratorowi oświaty lub specjalistycznej jednostce nadzoru program takich zajęć i materiały wykorzystywane podczas nich. Dopiero po otrzymaniu pozytywnej opinii kuratorium, dyrektor będzie mógł zwrócić się do rodziców o pisemną zgodę na to, by ich dzieci mogły w tych zajęciach wziąć udział. W przypadku organizacji już działających we współpracy ze szkołami dyrektor będzie musiał wystąpić do kuratora w ciągu dwóch miesięcy od wejścia w życie ustawy. Jest jednak wyjątek od tej zasady, gdyż z obowiązku uzyskania opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny będą zwolnione zajęcia organizowane i realizowane w ramach zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Autorzy noweli motywują takie zmiany troską o zwiększenie świadomości rodziców i uczniów odnośnie do tego, jakie treści znajdują się w programach zajęć. 

  • Informacje wysyłane do ZUS 

Nowela zakłada, że resort edukacji będzie mógł co kwartał prze...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy