Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

25 września 2019

NR 111 (Październik 2019)

Zmiany w prawie oświatowym obowiązujące nauczycieli w nowym roku szkolnym

0 28

Od wielu lat z nastaniem nowego roku szkolnego wprowadzane są zmiany w aktach prawa oświatowego: zarówno w ustawach zawierających nowe ustalenia, mających charakter normatywny ogólny, doprecyzowujący i porządkujący, jak i w rozporządzeniach MEN zmierzających do wykonania ustawowych zapisów. Te częste zmiany nie sprzyjają niestety kształtowaniu poczucia stabilizacji zawodowej nauczycieli ani usprawnianiu organizacji ich pracy. Tym bardziej gdy ogłaszane są w czasie wakacji, niemal na pięć minut przed pierwszym dzwonkiem szkolnym. Jeśli jednak chce się odpowiedzialnie wykonywać swój zawód, wypada systematycznie aktualizować wiedzę również w tym zakresie, być na bieżąco z obowiązującymi zmianami. W niniejszym artykule podpowiadamy, czego owe zmiany głównie dotyczą i gdzie ich szukać. Natomiast dogłębne ich poznanie należy już do Państwa, zachęcam więc do samodzielnej lektury stosownych artykułów i paragrafów, szczególnie tych, które bezpośrednio dotyczą obszaru Waszej działalności.

Od 1 września 2019 r. obowiązuje 18 ustawowych modyfikacji, mających istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania systemu oświaty, znajdujących się w: 

  • ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U.z 2019 r., poz. 1148 i 1078),
  • ustawie z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 2245 i 2432 oraz z 2019 r., poz. 534 i 1287), 
  • ustawie z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U.z 2019 r., poz. 1287).

Naturalną konsekwencją ich wprowadzenia jest wydanie przez Ministra Edukacji Narodowej nowych bądź znowelizowanych rozporządzeń, spośród których istotne znaczenie dla nauczycieli mają przede wszystkim:

  • rozporządzenie MEN z dnia 23 sierpnia 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. z 2019 r., poz. 1650), które co do zasady przywraca starą ścieżkę awansu zawodowego obowiązującą przed 1 września 2018 r.; 
  • rozporządzenie MEN z dnia 19 sierpnia 2019 r. w sprawie trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, szczegółowego zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz trybu postępowania odwoławczego (Dz. U.z 2019 r., poz. 1625), w którym część przepisów otrzymała brzmienie sprzed 1 września 2018 r.;
  • rozporządzenie MEN z dnia 2 lipca 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1322), gdzie jednoznacznie określono, że doradztwo zawodowe realizowane jest wyłącznie w szkołach, przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkole podstawowej i innych formach wychowania przedszkolnego, rezygnując tym samym z prowadzenia doradztwa zawodowego w placówkach oświatowych.

Od 1 września 2019 r., jeżeli nauczycielowi orzeczono karę porządkową z Kodeksu pracy, postępowanie nie może być automatycznie umarzane. Ma to zapobiegać nakładaniu sankcji z Kodeksu pracy na nauczycieli, którzy naruszyli dobro dziecka. 

Najważniejsze zmiany prawne, które bezpośrednio dotyczą nauczycieli – a więc także szkolnych specjalistów: pedagogów, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych – związane są z omówionymi poniżej obszarami.

Zatrudnianie nauczyciela

Do Karty Nauczyciela dodano w art. 10 nowe ustępy, czyli ust. 12–17, które mają ograniczyć możliwości nadużywania umów o pracę na czas określony, zawieranych w związku z zaistnieniem potrzeby wynikającej z organizacji nauczania. Łączny okres zatrudnienia na podstawie tych umów – zawartych między tymi samymi stronami stosunku pracy na następujące po sobie okresy, o ile przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła 3 miesięcy – nie może teraz przekraczać 36 miesięcy. Ta regulacja nie ma jednak zastosowania do umów o pracę na czas określony zawartych z nauczycielem w trzech przypadkach:

  • w celu zastępstwa nieobecnego nauczyciela,
  • gdy nauczyciel nie posiada kwalifikacji wymaganych do zajmowania danego stanowiska,
  • gdy umowa przedłużana jest do dnia porodu.

W przypadku gdy okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony przekroczy 36 miesięcy, z dniem następującym po upływie tego okresu stosunek pracy przekształca się automatycznie, co potwierdza na piśmie dyrektor szkoły/placówki, dla:

  • nauczyciela kontraktowego – w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony,
  • nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego – w stosunek pracy na podstawie mianowania, a w przypadku niespełniania warunków, o których mowa w art. 10 ust. 5 pkt 1 i 6 KN, w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Zgodnie z dodanym przepisem przejściowym (art. 14 KN) do limitu umów terminowych wlicza się jedynie umowy zawarte od 1 września 2019 r.

Płace i dodatki dla nauczyciela

Wysokość minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego obowiązujących od 1 września 2019 r. wynosi dla nauczyciela z tytułem magistra, posiadającego przygotowanie pedagogiczne: nauczyciel stażysta – 2782 zł, nauczyciel kontraktowy – 2862 zł, nauczyciel mianowany – 3250 zł, nauczyciel dyplomowany – 3817 zł.
Dzięki nowemu art. 34a KN nauczycielowi, któremu powierzono sprawowanie funkcji wychowawcy klasy, przysługuje dodatek funkcyjny z tytułu sprawowania tej funkcji w minimalnej wysokości wynoszącej 300 zł. Ustawa zapewnia możliwość podwyższenia tego dodatku, organy prowadzące szkoły będące jednostkami samorządu terytorialnego mogą bowiem podwyższać minimalną wysokość świadczenia w trybie określonym w art. 30 ust. 6, tj. w drodze regulaminu wynagradzania. 
Na mocy dodanego w Karcie Nauczycela art. 53a nauczycielowi stażycie przysługuje jednorazowe świadczenie wynoszące 1000 zł, wypłacane do 30 września roku, w którym nauczyciel ten rozpoczął staż. Warunkiem otrzymania świadczenia jest więc wyłącznie odbywanie stażu na stopień nauczyciela kontraktowego, co przesądza, że nauczyciel musi być zatrudniony co najmniej w wymiarze 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć w jednej lub kilku szkołach łącznie. Świadczenia nie uwzględnia się przy obliczaniu kwot wydatkowanych na średnie wynagrodzenia nauczycieli. Tym samym świadczenie to nie może powodować obniżenia otrzymywanych przez nauczycieli stażystów innych składników wynagrodzenia. Jest to świadczenie o charakterze socjalnym, dlatego też otrzyma je każdy nauczyciel w takiej samej wysokości niezależnie od wymiaru zatrudnienia. W przypadku nauczyciela pozostającego w więcej niż jednym stosunku pracy – świadczenie wypłacane jest w szkole wskazanej jako podstawowe miejsce zatrudnienia.

Awans zawodowy nauczyciela

Co mówią nowe przepisy:
Zniesiono obligatoryjność dokonywania oceny pracy nauczyciela. Od 1 września 2019 r. nie trzeba już po zakończeniu stażu na dany stopień dokonywać oceny pracy. Tym samym przywrócona została ocena dorobku zawodowego za okres stażu. Czas na dokonanie tej oceny wynosi 21 dni od dnia złożenia przez nauczyciela sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego. Do tego okresu będą wliczały się zarówno ferie szkolne, jak i okresy usprawiedliwionej nieobecności w pracy nauczyciela – w tym urlop wypoczynkowy nauczyciela zatrudnionego w placówce nieferyjnej – niezależnie od czasu ich trwania.

Ponadto ocenę ustala się:

  • w przypadku nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego – po zapoznaniu się z projektem oceny opracowanym przez opiekuna stażu i po zasięgnięciu opinii rady rodziców,
  • w przypadku nauczyciela mianowanego – po zasięgnięciu opinii rady rodziców.

Rada rodziców ma 14 dni od daty otrzymania zawiadomienia o dokonywaniu oceny na przedstawienie swojej opinii, lecz nieprzedstawienie opinii rady rodziców nie wstrzyma postępowania. 

Ocena dorobku zawodowego nauczyciela jest wyrażana terminem „pozytywna” lub „negatywna”. Nauczyciel niezgadzający się z uzyskaną oceną może wnieść odwołanie do organu sprawującego nadzór pedagogiczny w terminie 14 dni od jej otrzymania.

Skrócono staż na stopień nauczyciela kontraktowego do dziewięciu miesięcy (zmiana art. 9c ust. 1 KN).
W konsekwencji nauczyciele znowu będą zatrudniani na okres jednego roku szkolnego w celu realizacji stażu (art. 10 ust. 2 KN). W dodatku egzamin przed komisją egzaminacyjną na stopień nauczyciela kontraktowego został zastąpiony rozmową przeprowadzaną przez komisję kwalifikacyjną, w której skład wchodzą tylko:

  • dyrektor lub wicedyrektor szkoły, jako przewodniczący komisji,
  • przewodniczący zespołu nauczycieli, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 111 ustawy Prawo oświatowe, a jeżeli zespół taki nie został w szkole powołany – nauczyciel mianowany lub dyplomowany zatrudniony w szkole, a w przypadku przedszkola, szkoły lub placówki niesamorządowych, w których nie są zatrudnieni nauczyciele mianowani lub dyplomowani – nauczyciel kontraktowy,
  • opiekun stażu (art. 9g ust. 1 KN).

Do postępowań o nadanie nauczycielom stopnia awansu zawodowego, wszczętych i niezakończonych przed 1 września 2019 r., stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 10 KN).

Ocena pracy nauczyciela

Od 1 września 2019 r. nauczyciele nie są już obowiązkowo i okresowo oceniani. Ocena pracy znowu jest dokonywana wyłącznie z inicjatywy dyrektora lub na wniosek:

  • nauczyciela,
  • organu sprawującego nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli – kuratora oświaty,
  • organu prowadzącego szkołę,
  • rady szkoły,
  • rady rodziców (art. 6a ust. 1 KN).

Nadal oceny pracy można dokonywać w każdym czasie, np. w czasie gdy nauczyciel realizuje staż, jednakże nie wcześniej niż po upływie roku od dokonania poprzedniej oceny pracy lub oceny dorobku zawodowego za okres stażu.

Oceniając nauczyciela kontraktowego, który jest w trakcie realizacji stażu, nie trzeba będzie już zasięgać opinii opiekuna stażu o dorobku zawodowym nauczyciela za okres stażu (uchylenie art. 6a ust. 5 pkt 2 KN).

Ocena pracy nauczyciela dotyczy stopnia realizacji obowiązków określonych w art. 6 i 42 ust. 2 oraz w art. 5 ustawy Prawo oświatowe w zakresie wszystkich obszarów działalności szkoły. Nie ma już zatem odrębnie określonych rozporządzeniem kryteriów. Dyrektor powinien więc ocenić całokształt pracy, czyli:

  • rzetelność realizacji zadań związanych z powierzonym stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę,
  • wspieranie każdego ucznia w jego rozwoju,
  • dążenie do pełni własnego rozwoju osobowego,
  • doskonalenie zawodowe, zgodnie z potrzebami szkoły,
  • kształcenie i wychowywanie młodzieży w umiłowaniu Ojczyzny, w poszanowaniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka,
  • dbanie o kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich zgodnie z ideą demokracji, pokoju i przyjaźni między ludźmi różnych narodów, ras i światopoglądów,
  • realizację zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankam...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy