Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

11 stycznia 2019

NR 105 (Styczeń 2019)

Znajomość praw dziecka oraz ich realizacja

0 7

By spełnić jedno z kryteriów oceny pracy, nauczyciel musi znać prawa dziecka i troszczyć się o ich przestrzeganie, a w swym działaniu kierować się m.in. dobrem ucznia. Co w praktyce znaczą te zalecenia? Wyjaśniamy, jak rozumieć wskaźniki do tego kryterium i jak poprawnie je realizować.

Ważnym kryterium oceny pracy nauczycieli – począwszy od stażystów, na dyplomowanych kończąc – jest „znajomość praw dziecka, w tym praw określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526), ich realizacja oraz kierowanie się dobrem ucznia i troską o jego zdrowie z poszanowaniem jego godności osobistej”. Tak stanowi rozporządzenie MEN z dnia 29 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz trybu postępowania odwoławczego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1133). Szczegółowe wskaźniki do tego kryterium, np. „Nauczyciel zna prawa dziecka i stosuje je”, „Upowszechnia wiedzę o prawach dziecka (zajęcia dydaktyczne, wychowawcze, podczas zebrań z rodzicami, realizując projekty)”, „Przestrzega praw dziecka”, „Reaguje na sytuacje łamania praw dziecka”, „Nie ma uzasadnionych skarg uczniów, rodziców, pracowników szkoły dotyczących przestrzegania przez niego praw dziecka” – powinny być opracowane w każdej placówce oświatowej w dokumencie zwanym wewnątrzszkolnym regulaminem oceny pracy nauczycieli. 

Jakie prawa dziecka musi znać nauczyciel? 

Chciałoby się rzec, że wszystkie, które przysługują każdemu dziecku niezależnie od wieku, płci, pochodzenia, statusu społecznego, miejsca zamieszkania czy wyznawanej religii. Najważniejszym dokumentem, który je określa, jest wspomniana Konwencja o prawach dziecka. Ratyfikowały ją 192 kraje, w tym Polska w 1991 r., zobowiązując się do przestrzegania i realizowania jej zapisów. W 2000 r. powstały dwa dodatkowe protokoły do Konwencji, dotyczące zakazu angażowania dzieci w konflikty zbrojne, handlu dziećmi oraz dziecięcej prostytucji i pornografii. 

Konwencja o prawach dziecka

Wszystkie prawa dziecka sformułowano w Konwencji w oparciu o trzy zasady: 

  1. Dobra dziecka, które oznacza, że wszystkie działania podejmowane wobec dziecka muszą leżeć w jego jak najlepiej pojętym interesie.
  2. Równości, co oznacza, że wszystkie dzieci są równe wobec prawa bez względu na to, skąd pochodzą i jaką mają płeć. Ustalono również zasadę poszanowania praw i odpowiedzialności obojga rodziców, która oznacza, że to rodzina jest najważniejsza, a państwo ingeruje tylko w uzasadnionych przypadkach i wedle określonych procedur.
  3. Pomocy państwa, wedle której zobowiązane jest ono do pomagania rodzinom, które takiej pomocy potrzebują.

Prawa dziecka podzielono też na różne kategorie:

  • Prawa cywilne i wolności osobistej, umożliwiające rozwój dziecka: prawo do życia i rozwoju, do tożsamości i identyczności (prawo do nazwiska, imienia, obywatelstwa, wiedzy o własnym pochodzeniu), do swobody myśli, sumienia i wyznania, do wyrażania własnych poglądów i występowania w sprawach jego dotyczących w postępowaniu administracyjnym i sądowym, do wychowywania w rodzinie i kontaktów z rodzicami w przypadku rozłączenia z nimi, do wolności od przemocy fizycznej lub psychicznej, wyzysku, nadużyć seksualnych i wszelkiego okrucieństwa, do godności i szacunku, do nietykalności osobistej, nierekrutowania do wojska poniżej 15. roku życia.
  • Prawa socjalne: prawo do odpowiedniego standardu życia, do ochrony życia, do zabezpieczenia socjalnego, do opieki zdrowotnej, do wypoczynku i czasu wolnego.
  • Prawa ekonomiczne: prawo do nauki, do ochrony pracy podejmowanej w ramach wakacyjnego zarobku lub w ramach nauki. 
  • Prawa kulturalne: prawo do korzystania z dóbr kultury, do informacji, do znajomości swoich praw.
  • Prawa polityczne lub publiczne, umożliwiające dziecku uczestnictwo w życiu państwa: prawo do stowarzyszania się i zgromadzeń w celach pokojowych, do wyrażania swoich poglądów.

Niezależnie od Konwencji o prawach dziecka, jest ono chronione przez obowiazujacy w danym państwie system prawny.

Konstytucja RP

Na mocy artykułu 72 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., uchwalonej przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjętej przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.)
Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją.

Konkretyzacja praw dziecka znajduje się w wielu polskich aktach ustawodawczych. Do najważniejszych należą: 

  • ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1025 z późn. zm.), 
  • ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 682 z późn. zm.), 
  • ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1600 z późn. zm.), 
  • ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 917 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 996 z późn. zm.).

Określone są w nich prawa dziecka – oczywiście stosownie do wieku, dojrzałości i rozeznania własnej sytuacji, takie jak prawo do: akceptacji takim, jakie jest; szacunku do siebie i innych; z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy