Dołącz do czytelników
Brak wyników

Lekcja wychowawcza z pomysłem

26 czerwca 2018

NR 99 (Maj 2018)

Bezpieczne i udane wakacje

0 15

Kiedy zbliża się koniec roku szkolnego, warto porozmawiać z uczniami na temat nadchodzących wakacji – podsunąć im dobre pomysły na to, jak mogą je spędzić, by był to czas radosny, ale i bezpieczny.

Ważnym tematem, który warto u progu lata podjąć na lekcji wychowawczej, jest bezpieczeństwo na wakacjach. Dotyczy to w zasadzie wszystkich grup wiekowych – bo na dzieci i młodzież w każdym wieku mogą czyhać latem różne niebezpieczeństwa. Możemy poświęcić zajęcia w całości tylko temu zagadnieniu (i wówczas wykorzystać ze scenariusza tylko ćwiczenia poświęcone bezpieczeństwu) lub też potraktować temat wakacji całościowo. Dzięki temu lekcja wychowawcza upłynie w weselszej atmosferze. Co więcej, rozmawiając z podopiecznymi także o tym, co i dlaczego warto robić na wakacjach, mamy okazję zainspirować ich do poszukiwania wartościowych sposobów spędzania wolnego czasu, co również może zwiększyć ich bezpieczeństwo (brak nudy to mniejsza pokusa niepotrzebnego ryzyka).

Wartość wakacji

Wakacje dla dzieci i młodzieży to nie tylko zasłużony wypoczynek po trudach całorocznej nauki, ale także czas ważny dla ich rozwoju. Te dwa letnie miesiące to okres, kiedy nasi uczniowie gromadzą bezcenne doświadczenie, na co brak im czasu (a nierzadko i możliwości) w ciągu roku szkolnego. To okazja do kolekcjonowania nowych, rozwijających przeżyć, doświadczania urozmaiconych bodźców, zdobywania wiedzy o świecie społecznym i fizycznym, poszerzania horyzontów. To także czas kształtowania się umiejętności społecznych i samodzielności w sytuacjach dla dziecka nowych – zwłaszcza podczas wyjazdów, kolonii i obozów. Wakacje są wreszcie okazją do rozwoju fizycznego – dzięki większej dawce ruchu, zwłaszcza na świeżym powietrzu. Jednak letni wypoczynek może mieć te wszystkie cechy dopiero wtedy, kiedy jest właściwie zorganizowany.
Dobrym pomysłem będzie poruszenie tej kwestii podczas zebrania z rodzicami i wyczulenie ich na konieczność właściwego zaplanowania wypoczynku ich dzieci.

Jak organizować (sobie) wakacje?

Udane wakacje powinny uwzględniać cztery zasadnicze aspekty: wypoczynek, zabawę, rozwój i bezpieczeństwo. Warto przyjrzeć się zasadom organizacji wakacyjnego wypoczynku zalecanym przez specjalistów:

  • Zmiana otoczenia – dłuższy wyjazd na obóz czy kolonie, wyjazdy do dalszej rodziny, weekendowe wypady czy nawet lokalne półkolonie.
  • Urozmaicona aktywność – czas na wyspanie się i relaks, aktywność ruchową, spotkania z rówieśnikami, eksplorację otoczenia (zabawę w terenie, obserwowanie przyrody, zwiedzanie), rozrywkę (w tym hobby, twórczość) oraz aktywność intelektualną połączoną z zabawą (np. gra w kalambury, quizy).
  • Poznawanie nowych osób – ćwiczenie umiejętności interpersonalnych i zawiązywanie przyjaźni.
  • Nowe doświadczenia i wyzwania – robienie czegoś po raz pierwszy i próbowanie swoich sił w nowych sytuacjach, rozwijanie zaradności, samodzielności i pewności siebie dziecka oraz jego wiedzy o świecie.
  • Pozytywne emocje – atmosfera zabawy, radości i luzu.

Bezpieczne wakacje

Bezpieczeństwo podczas wakacji to temat ważny i dla młodszych dzieci, i dla dorastającej młodzieży. Obie te grupy mogą niestety nie doceniać potencjalnych zagrożeń i bagatelizować je. Dzieci – bo wielu z nich nie są jeszcze świadome, młodzież – bo często ma silną potrzebę eksperymentowania i kojarzonej z dorosłością „wolności”. Nastolatki też zwykle niechętnie dopuszczają do siebie myśl, że mogłoby ich spotkać coś złego. Wiedzą, że gdzieś tam są jacyś ludzie, którym szkodzą używki, którzy ulegają wypadkom, oszustwom lub przemocy, ale chcą żyć w przekonaniu, że ich akurat żaden z tych problemów nie dotyczy. Często twierdzą, że są na to „zbyt mądrzy” i „na pewno nie dopuściliby do takiej sytuacji”. To podejście może nam utrudniać zadanie; warto być świadomym tego, że nie pomogą tu „umoralniające” pogadanki, które młodzież jednym uchem wpuszcza, a drugim wypuszcza. Zamiast formułować listę nakazów i zakazów czy pouczać młodych ludzi, warto skłonić ich, by sami zaczęli zastanawiać się nad tym, z jakimi zagrożeniami mogą się zetknąć, jak je rozpoznać i jak ich unikać. By pomyśleli o tym głębiej, a nie tylko poprzestawali na ogólnikach typu „trzeba na siebie uważać”.

Wakacyjne niebezpieczeństwa

Jakie niebezpieczeństwa mogą czyhać na dzieci i młodzież w czasie wakacji? Najpoważniejsze z nich to:

  • wypadki zagrażające zdrowiu lub życiu (zachłyśnięcia i utonięcia, skoki do wody na główkę, upadki z wysokości, pogryzienie przez psa, wypadki komunikacyjne i inne),
  • utrata ważnych lub cennych przedmiotów (np. zgubienie telefonu lub pieniędzy, zniszczenie dokumentów),
  • pogorszenie stanu zdrowia (np. przeziębienie się, udar słoneczny, zatrucie pokarmowe wywołane niewłaściwym odżywianiem, zapomnienie o konieczności zażywania leków),
  • zgubienie się (np. w lesie czy nieznanej miejscowości),
  • doświadczenie przestępstwa (kradzieży, oszustwa, pobicia, przemocy seksualnej czy nawet porwania),
  • szkodliwe używanie środków odurzających, w tym ryzyko uzależnienia czy przedawkowania,
  • ryzykowny seks (bez zabezpieczenia, z przygodnymi osobami),
  • inne ryzykowne zachowania (np. kradzieże, ucieczki z domu) wynikające z nudy lub zachęty rówieśników.

Oczywiście wiele zależy tu od wieku naszych podopiecznych. W przypadku dzieci ryzyko związane z niebezpiecznymi zachowaniami seksualnymi czy też używkami jest niewielkie. W większym stopniu mogą ich dotyczyć np. wypadki i inne postacie ryzyka dla zdrowia, zgubienie się, ale też krzywdzące działania osób trzecich – zarówno rówieśników, jak i mających złe zamiary dorosłych.

Jak rozmawiać?

O ile rozmowa na temat zorganizowania udanych wakacji nie powinna nam nastręczać trudności, o tyle poruszając kwestie wakacyjnych niebezpieczeństw, musimy robić to w przemyślany sposób. Naszym celem jest przekazać uczniom jak najwięcej przydatnej w praktyce wiedzy bez straszenia i popadania w przesadę, to bowiem może spowodować, że nasi podopieczni albo odrzucą nasz przekaz jako mało wiarygodny („przesadza”), albo przeciwnie – zaczną czuć zbyt nasilony lęk (ten problem dotyczy zwłaszcza dzieci z predyspozycjami w kierunku zaburzeń lękowych). A lęk, choć może powstrzymywać przed ryzykiem, jest zasadniczo bardzo niekorzystny dla rozwoju dzieci i młodzieży – m.in. utrudnia naukę nowych rzeczy i powstrzymuje przed ich próbowani...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy