Dołącz do czytelników
Brak wyników

Za drzwiami gabinetu

12 października 2018

NR 102 (Październik 2018)

Inicjacja seksualna, pornografia i mity dotyczące seksu – trudne tematy rozmów z młodzieżą

0 31

Psycholog, niezależnie od obszaru, w którym pracuje, może w pewnym momencie stanąć przed koniecznością podjęcia interwencji w kontekście przynajmniej podstawowej edukacji seksualnej. Choć w ramach studiów psychologicznych nie porusza się właściwie (poza psychologią rozwojową) zagadnień dotyczących seksualności człowieka, sfera ta jest ściśle związana z emocjonalną i psychospołeczną kondycją jednostki. Coraz większa dostępność edukatorów seksualnych pozwala na organizację prowadzonych przez nich zajęć i warsztatów w szkołach czy organizacjach młodzieżowych. Jednak z różnych powodów czasem to psycholog, zwłaszcza zatrudniony w szkole lub pracujący w innej formie z młodzieżą, staje się osobą odpowiedzialną za poruszenie zagadnień związanych z seksualnością młodych ludzi. 

Edukacja seksualna bywa pojęciem kontrowersyjnym – wynika to z niezrozumienia jej założeń i celów. Według broszury WHO: „Edukacja seksualna oznacza naukę o kognitywnych (poznawczych), emocjonalnych, społecznych, interaktywnych i fizycznych aspektach seksualności”. Nie jest to więc nauka wyłącznie o seksie i prokreacji, ale o całości rozwoju człowieka, jego tożsamości płciowej, ról płciowych, komunikacji, emocjach, budowaniu i przeżywaniu relacji oraz – w końcu – o różnych formach aktywności seksualnej człowieka.
Poniższy artykuł skupia się jednak przede wszystkim na rozmowach o inicjacji seksualnej w kontekście powszechnego dostępu do pornografii w internecie. Nieistotne jest, czy młodzież decyduje się na rozpoczęcie współżycia w wieku nastoletnim, czy też dużo później – błędne przekonania i wyobrażenia zbudowane przez filmy o charakterze pornograficznym mogą stanowić problem zarówno podczas inicjacji seksualnej, jak i w późniejszym życiu. Rzetelna edukacja seksualna nie namówi młodych chcących z różnych powodów zaczekać z rozpoczęciem współżycia do podjęcia aktywności seksualnej, natomiast wyposaży ogół nastolatków w wiedzę konieczną do odpowiedzialnego i dojrzałego podejścia do spraw związanych z seksem – czy zdecydują się na inicjację teraz, czy w przyszłości. Przez młodzież w poniższym artykule rozumie się nastolatków powyżej 13. roku życia.

Ogólne zasady edukacji seksualnej

  1. Zorientuj się, co już wiedzą
    Stan i zakres wiedzy młodzieży jest naprawdę zróżnicowany. Fakt, że budowa narządów płciowych omawiana jest na lekcjach biologii już w szkole podstawowej, nie oznacza, że uczniowie ją znają. Z drugiej strony to, że jakieś zagadnienia wydają się zarezerwowane dla osób dorosłych, nie oznacza, że młodzież nie ma o nich pojęcia. Chcesz wiedzieć, co wie młodzież – pytaj.
  2. Nic nie zakładaj z góry
    Jeśli młodzież używa sformułowań dotyczących seksualności i aktywności seksualnej, nie oznacza to, że prawidłowo je rozumie i posiada jakąkolwiek wiedzę dotyczącą wymienianych nazw czy określeń. Z drugiej strony to, że młodzież milczy czy nie odpowiada na pytania, nie oznacza, że nie wie – czasem wstyd lub strach sprawiają, że młodzi ludzie nie omawiają tego, co widzieli, słyszeli lub co do czego nie mają pewności.
  3. Szanuj światopogląd
    Młodzi ludzie nie są jednolitą grupą – mają własny światopogląd. W zależności od grupy wiekowej jest on silnie ukształtowany przez poglądy rodziców lub wypracowany bardziej samodzielnie. Pamiętaj, że wśród młodych ludzi pojawiają się zarówno poglądy bardzo konserwatywne, jak i mocno liberalne, zarówno związane z wyznaniem czy przynależnością do kościoła, jak i z uczestnictwem w grupach młodzieżowych czy znajomości z aktywistami należącymi do różnych mniejszości. Podkreślaj i wyraźnie formułuj przekonanie, iż młodzież ma prawo do swojego światopoglądu i celem zajęć nie jest dyskredytowanie żadnego z podejść, a jedynie przedstawienie obecnego stanu wiedzy naukowej.
  4. Dostosuj do wieku
    Inaczej odpowiada się na pytania czternastolatka, a inaczej – maturzysty, mimo że treść pytania bywa taka sama. Używaj sformułowań i porównań zrozumiałych dla rozmówcy.
  5. Wyprzedzaj fazę rozwojową
    Z drugiej strony ważnym założeniem edukacji seksualnej jest wyprzedzanie tego, co będzie się działo (lub może się dziać) z młodym człowiekiem, o jedną fazę rozwojową. Dzięki temu z jednej strony nastolatek będzie przygotowany na zmiany, które się pojawią (związane np. z procesem dojrzewania), z drugiej zaś – będzie wiedział, o co zapytać lub gdzie szukać pomocy w przyszłości.
  6. Nazywaj wprost
    Używaj nazw poprawnych językowo i merytorycznie. Jeśli młodzież używa zdrobnień, określeń kolokwialnych lub wulgaryzmów, spokojnie wyjaśnij, że choć to też nazwy opisujące dane części ciała czy czynności, w czasie rozmowy używać będziecie tych oficjalnych (i kulturalnych).
  7. Edukuj rzetelnie
    To bezsprzecznie jedna z najważniejszych zasad. Przekazuj informacje zgodne z obowiązującym stanem nauki, profesjonalne, potwierdzone badaniami i/lub powszechnie uznane przez środowisko naukowe. Jeśli nie znasz odpowiedzi na pytanie, skieruj do odpowiedniej osoby (np. seksuologa) lub (jeśli to możliwe) zapewnij, że odpowiesz następnym razem, gdy upewnisz się co do rzetelności odpowiedzi.
  8. Odpowiadaj na każde pytanie
    Nawet jeśli wydaje się zabawne lub nieodpowiednie. Pamiętaj, że nie ma pytań niedostosowanych do wieku – taka może być tylko odpowiedź. Jeśli młodzież pyta, to najprawdopodobniej naprawdę chce poznać odpowiedź – jeśli nie usłyszy jej od ciebie, poszuka w internecie.

Internet a seksualność

Wraz z rozwojem współczesnych technologii dokonał się również wielki skok w dostępności do materiałów o treści pornograficznej. O ile kilkanaście, a nawet jeszcze kilka lat temu zdjęcia i filmy pornograficzne były czymś, co młodym ludziom stosunkowo trudno było zdobyć, a raz zakupione lub otrzymane były oglądane wielokrotnie, o tyle współcześnie internet daje możliwość korzystania z dowolnych materiał...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy