Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Edukacja i wychowanie

22 sierpnia 2022

NR 134 (Wrzesień 2022)

Łatwo dostępne substancje psychoaktywne – jakie objawy mogą wskazywać na to, że uczeń ich używa?

0 191

Ostatnie lata były czasem trudnym, związanym z utratą poczucia szeroko pojętego bezpieczeństwa, czasem zmian i globalnego kryzysu zdrowotnego, a następnie gospodarczego. Niewątpliwie te czynniki odcisnęły swoje piętno na zdrowiu psychicznym dzieci i młodzieży. Dla większości społeczeństwa traumatycznym przeżyciem było „zatrzymanie się” świata i zamknięcie ludzi w domach. To wówczas uczniowie dużo częściej szukali ukojenia w środkach działających na ośrodkowy układ nerwowy. Można by pomyśleć, że w czasie lockdownu zdobycie substancji psychoaktywnych było wręcz niemożliwe. Nic bardziej mylnego. Jako że potrzeba jest matką wynalazku, to i na takie okoliczności znaleziono rozwiązanie w postaci dostarczania towaru za pośrednictwem kuriera do domu lub do paczkomatu. W taki sposób najczęściej sprzedawane są nowe substancje psychoaktywne?

Warto podkreślić, że to w ciągu ostatnich dwóch lat młodzież częściej korzystała z dobrodziejstw oferowanych przez biznes farmaceutyczny. Obecnie tworzą się zamknięte grupy w mediach społecznościowych, których członkowie wymieniają się informacjami na temat sposobu zażywania konkretnych środków farmaceutycznych, tak aby uzyskać pożądany stan. Z dostępnością do nich nie ma większych problemów, młodzież korzysta z generatora recept, kupuje preparaty za pośrednictwem stron, na których można zamówić leki normalnie sprzedawane na receptę, tyle że ich cena jest wyższa. Część osób korzysta również z leków bez recepty albo z tych znajdujących się w domowej apteczce.

POLECAMY

Najczęściej wybierane grupy leków 

  • Benzydamina, efedryna, pseudoefedryna – występuje w lekach przeciwzapalnych. Substancje dostępne są bez recepty, ich forma może być bardzo zróżnicowana – od płynów, płukanek, po tabletki do ssania, kremy i żele. Stosowanie tych substancji może powodować różnego typu zaburzenia, między innymi wzrokowe, słuchowe oraz ruchowe. Osoba po spożyciu większej ilości tego typu substancji popada w błogostan, spowalniają się jej ruchy, może również mieć halucynacje czy omamy słuchowe. Substancje te charakteryzują się dość długim działaniem na organizm człowieka – do 8 godzin. Po około 48 godzinach od użycia mogą występować objawy abstynencyjne, takie jak: drżenie rąk, ogólne osłabienie czy bezsenność. Bezpośrednio po użyciu występuje również zwiększenie częstotliwości akcji serca. Częstym powikłaniem stosowania tych substancji, utrzymującym się niezwykle długo, są zaburzenia wzrokowe, takie jak: przywidzenia czy smugi, które występują w momencie, gdy dana osoba znajduje się w ciemności, a nagle pojawi się bodziec świetlny. 
     
  • Benzodiazepiny – występują najczęściej w środkach nasennych oraz działających uspokajająco. To środki legalne, które można zakupić w niskiej cenie. Najczęściej dostępne są na receptę, sprzedawane są też w źródłach nielegalnych. Są dość łatwo dostępne, działają w sposób rozluźniający na organizm oraz szybko poprawiają samopoczucie. Po ich użyciu występuje widoczne spowolnienie procesów myślowych oraz niestabilność emocjonalna. Osoba przejawia zaburzenia mowy i koncentracji. Widoczna jest też zachwiana koordynacja ruchowa, możliwe są bóle głowy i osłabienie. Środki te bardzo szybko mogą doprowadzić do uzależnienia zarówno pod kątem fizycznym, jak i psychicznym.
    Odstawienie benzodiazepin powoduje występowanie uciążliwych objawów abstynencyjnych. Osoba pozbawiona dostępu do substancji skarży się na złe samopoczucie, drżenie rąk, języka, a także bóle głowy, bezsenność i niepokój. Z typowych objawów somatycznych mamy do czynienia z wymiotami, zaburzeniami pracy serca, a nawet stanami padaczkowymi. Ponadto mogą się pojawić urojenia i lęki.
     
  • Dekstrometorfan – to substancja będąca pochodną heroiny, jest silnym narkotykiem z grupy opiatów. Występuje jako składnik leków przeciwkaszlowych oraz stosowanych w przeziębieniu. Większość środków zawierających tę substancję występuje w postaci syropu lub tabletek dostępnych bez recepty nie tylko w aptekach. Użycie znacznie większej niż zalecana dawki (5–10-krotnej) powoduje wystąpienie efektu otwartości na otoczenie oraz euforii. Jeśli dawka jest jeszcze większa, mogą się pojawić halucynacje, a także zaburzenia tożsamości i poczucie oderwania od własnego ciała. Substancje te używane często powodują wzrost tolerancji, jednak są silnie uzależniające psychicznie. Bardzo szybko następuje utrata kontroli nad ilością przyjmowanych leków oraz pojawiają się zaburzenia procesów poznawczych i pamięciowych. Do typowych objawów nadużycia zalicza się: podwyższenie temperatury ciała, anomalie w wielkości źrenic, zaburzenia orientacji i koordynacji ruchowej, agresję.
    W przypadku odstawienia substancji mogą się pojawić bóle mięśni i stawów, wymioty i biegunka, a także wahania nastroju, niepokój czy bezsenność. 
     
  • Kodeina – to substancja czynna leków stosowanych do uśmierzania bólu. Leki zawierające kodeinę dostępne są bez recepty w stosunkowo niskiej cenie. Większość z nas posiada je w domu. Kodeina powoduje zniesienie odczuwania bólu, w większych dawkach powoduje błogość, senność i euforię. Może także doprowadzić do stanu niewrażliwości na doznania, które w normalnej sytuacji nie są dla człowieka uciążliwe. Kodeina jest substancją, która w bardzo krótkim czasie doprowadza do uzależnienia psychicznego od jej stosowania, po kilku miesiącach pojawia się również uzależnienie fizyczne. Nadużywanie tej substancji niszczy wątrobę. Najgroźniejszym połączeniem jest kodeina z paracetamolem.
    Do objawów odstawienia kodeiny zalicza się przede wszystkim: ból głowy bezsenność i drażliwość. Pojawia się również silna chęć przyjęcia kolejnej dawki leku. 
     
  • Tramadol – jest znany jako lek Tramal. Leki zawierające tramadol stosowane są w leczeniu bardzo silnego bólu występującego na przykład po zabiegach operacyjnych, w przebiegu choroby nowotworowej czy po urazach. Tramal (w slangu młodzieżowym trampki) to substancja występująca w postaci kapsułek, czopków czy roztworu do wstrzykiwania. Jego cena jest stosunkowo niska, a zastosowanie powoduje zniesienie bólu, poczucie błogości, euforię. Lek ten ma znacząco słabsze działanie niż morfina (5–10 razy). Jego używanie szybko powoduje uzależnienie zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Chorzy lub stosujący lek do odurzania się często doprowadzają do przedawkowania, co może być bardzo niebezpieczne dla zdrowia i życia. Używanie leku ma negatywny wpływ na serce i wątrobę człowieka, powodując ich nieodwracalne uszkodzenia. Użycie tramadolu wywołuje różnorodne objawy, takie jak: zaburzenia równowagi, bezsenność, splątanie, oszołomienie. Ponadto można odczuwać zaburzenia rytmu serca i duszności. 
     

Ważne

Warto podkreślić, że opisane zmiany dotyczą znanych już, ,,tradycyjnych” narkotyków. W przypadku nowych (nowe substancje psychoaktywne potocznie zwane dopalaczami) sprawa nie jest tak jasna, bowiem są często wytwarzane przez osoby, które nie posiadają kompetencji i wiedzy, w warunkach pozostawiających sporo do życzenia, a efekt końcowy w postaci wyprodukowanego narkotyku to kwestia przypadku. Dodatkowo warto wspomnieć, że narkotyk pomiędzy drogą z ,,fabryki” do klienta przechodzi przez dziesiątki rąk (których zamiarem jest szybki zarobek), dlatego prawdopodobieństwo, że jego skład pozostanie taki sam, jest znikome. Istotny jest fakt, że środki te dużo szybciej uzależniają, sieją dużo większe spustoszenie w organizmie, a lekarzom i ratownikom nie dają szansy na ratowanie zdrowia i życia osób, które przyjęły taki narkotyk. Medycy nie posiadają bowiem wiedzy dotyczącej składu i pochodzenia, co w znacznym stopniu utrudnia niesienie pomocy. Dla przykładu, klasyczne konopie indyjskie miały stężenie THC nieprzekraczające 10%, natomiast odmiany będące dzisiaj na rynku są nawet kilka razy mocniejsze. Dodatkowo, często jest to susz z genetycznie modyfikowanej rośliny, gdzie zawartość THC jest niewyobrażalnie wysoka.


W przypadku odstawienia leku występuje cały szereg objawów, takich jak: bóle brzucha, wymioty i biegunki, a także tachykardia czy wzrost ciśnienia tętniczego. Osoba, która odstawiła lek, może odczuwać również nadmierną nerwowość, pobudzenie, lęk czy bezsenność. Niejednokrotnie występują objawy majaczeniowe, a także bóle mięśni i stawów czy zapaść naczyniowa. 
 

Tab. 1. Wpływ narkotyków na mózg i zachowanie1
Obszar mózgu lub neuroprzekaźnik
poddany działaniu narkotyku
Skutki zmian w mózgu 
(zachowania wynikające z uzależnienia)
Dopamina uwalniana w wyjątkowo dużej ilości  Doświadczenie euforii wzmacniające chęć ponownego sięgnięcia po używkę
Ogólny spadek produkcji dopaminy (przy wielokrotnym używaniu substancji odurzających) Utrata zdolności odczuwania przyjemności z używania substancji odurzających, a także z innych zajęć, czynności, które wcześniej dawały radość
Zmiana stężenia anionu kwasu glutaminowego (substancji chemicznej wydzielanej przez mózg, która wpływa na zdolność uczenia się) Utrata zdolności poznawczych (widoczna w obszarze pamięci, koncentracji, zdolności rozumienia informacji i racjonalnego myślenia)
Zmiany w płacie czołowym  Osłabienie zdolności opierania się impulsom i dokonywania przemyślanych, racjonalnych wyborów dotyczących zachowania
Zmiany w osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (część układu reagowania na stres)  Pogorszenie zdolności radzenia sobie ze stresem przekładające się na nasilenie lęku i gorsze samopoczucie; wzrost prawdopodobieństwa sięgania po używki pod wpływem stresu, gdyż planowanie i wybór zdrowej reakcji radzenia sobie sprawiają coraz większą trudność

 

Ważne

Osoby przyjmujące środki farmaceutyczne niezgodnie z ich przeznaczeniem lub zalecaną dawką każdorazowo narażają swoje zdrowie i życie.

 

Marta Jabłońska i inni autorzy publikacji Nowe substancje psychoaktywne – nowe ryzyka i wyzwania przedstawiają następującą typologię osób zażywających ten rodzaj środków (nowe substancje psychoaktywne – NSP):

  1. Pierwszą z nich są tak zwani empatyczni imprezowicze, którzy najczęściej sięgają po nowe substancje z powodu chęci socjalizowania się z grupą. Głównym motywem działania tego typu użytkowników jest chęć otwarcia się na innych, co przekornie nazywane jest empatią. W tym jednak znaczeniu owa empatia oznacza poczucie bliskości z grupą, motywację emocjonalną oraz chęć przebywania w towarzystwie. Często okazuje się, że osoby z tej grupy posiadają swoją wiedzę na temat środków, których używają, jednak stosują się do niej w sposób chaotyczny. Niejednokrotnie zdarza się, że przyjmują zbyt wysokie dawki, a później już w obawie przed negatywnymi skutkami zażywają inne środki celem zniwelowania niepożądanych efektów ubocznych. Wiedza empatycznych imprezowiczów na temat niebezpiecznych substancji jest imponująca, często też dzielą się nią w towarzystwie lub na forach internetowych. Rodzaj zażywanych substancji nie ma dla nich większego znaczenia, ważniejsze jest bycie na tak zwanym haju. Osoby te emanują chęcią budowania atmosfery wspólnoty.
     
  2. Druga grupa użytkowników nowych środków psychoaktywnych to tak zwani kamikadze. Nazwa ta wywodzi się od lekkomyślnego przyjmowania dużych dawek niebezpiecznych substancji. Niejednokrotnie okazuje się jednak, że owi kamikadze są tacy tylko z nazwy, którą sami sobie nadają, gdyż ich rzeczywiste doświadczenia z NSP nie są tak wielkie, jak to opisują. Ich doświadczenia zwykle opisywane są jako indywidualne epizody, bez żadnych świadków, co sugerować może na wyolbrzymienie użytych dawek. Ich główną motywacją w zażywaniu NSP jest chęć przekraczania własnych granic, potrzeba ryzyka i balansowania na granicy życia i śmierci. Śmierć w ich przypadku traktowana jest w kontekście ryzyka, wypadku.
     
  3. Kolejną z grup użytkowników NSP są supermeni. Grupa ta charakteryzuje się tym, iż najczęściej poszukuje jedynie informacji o sposobie działania różnych rodzajów substancji, które mogłyby pomóc im zwiększyć zakres własnych możliwości. Nazwa supermeni pochodzi właśnie od skojarzenia z rzekomymi supermocami, które miałyby się pojawić po użyciu NSP. Osoby z tej grupy bardzo rzetelnie zbierają informacje na temat działania, skutków ubocznych czy wpływu na życie i funkcjonowanie niebezpiecznych środków. Interesuje ich zwiększenie koncentracji uwagi, podniesienie jakości procesów poznawczych czy wzrost potencji seksualnej. NSP służyć mają jedynie do osiągnięcia określonego efektu, przy jak najmniejszych skutkach ubocznych. Ważne jest, by niebezpieczne substancje nie powodowały negatywnych skutków w organizmie. Można powiedzieć, że grupa ta traktuje NSP jako ,,lek”, który ma zmienić funkcjonowanie organizmu. 
     
  4. Czwarta z grup użytkowników to tak zwani naukowcy i eksperci, którzy charakteryzują się dużą wiedzą z zakresu chemii i toksykologii. Wyróżnia ich chęć zaspokojenia potrzeb poznawczych i przeprowadzenie eksperymentów na sobie. Ich wypowiedzi cechują się profesjonalnym stylem przepełnionym wyrażeniami z żargo...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy