Dołącz do czytelników
Brak wyników

Za drzwiami gabinetu

29 sierpnia 2018

NR 101 (Wrzesień 2018)

Uczeń z objawami depresji

0 20

Niebezpieczna, bo przez długi czas może być niezauważalna dla najbliższego otoczenia. A kiedy już ją dostrzegamy, jej objawy łatwo wytłumaczyć niechęcią do współpracy, niewłaściwym zachowaniem, lenistwem lub buntem. Depresja – poważna choroba, która dotyka nie tylko dorosłych, lecz także dzieci i młodzież. Jak ją rozpoznać? Jak pomagać?

Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że depresję można rozpoznać u 0,3% dzieci w wieku przedszkolnym, 2% dzieci w młodszych klasach szkoły podstawowej i u 4–8% nastolatków. Około 25% osób dorosłych z zaburzeniami nastroju swoich pierwszych objawów depresji doświadczyło w okresie adolescencji. W przypadku dzieci jednakowo często chorują dziewczynki i chłopcy. U nastolatków diagnoza pojawia się częściej u dziewcząt. 

To nie tylko smutek

Depresja to zaburzenie funkcjonowania całego organizmu – powoduje wiele dolegliwości psychicznych i fizycznych jednocześnie. Sprawia, że u młodej osoby zmienia się sposób myślenia, odczuwania i zachowania. Podstawowymi objawami depresji są:

  • obniżony nastrój (ogromny smutek, przygnębienie, rozpacz, często bez konkretnego powodu), 
  • obniżony napęd (nadmierne zmęczenie, brak sił do działania, spowolnienie),
  • utrata odczuwania przyjemności (apatia i zobojętnienie na różne, do tej pory ważne sprawy). 

U dzieci i młodzieży częściej niż smutek widoczne są:

  • drażliwość, 
  • ciągłe podenerwowanie,
  • łatwe wpadanie w złość. 

To niewątpliwie utrudnia i tak niełatwe już zadanie, jakim jest rozpoznanie objawów depresji. Co więcej, słowo „depresja” weszło do potocznego języka i wiele osób nazywa w ten sposób chwile gorszego nastroju. Ważne, abyśmy dostrzegali różnice między zwykłym przygnębieniem a stanem depresyjnym. W tabeli 1 przedstawiamy objawy obu tych stanów.

Tabela 1. Objawy stanu przygnębienia i stanu depresyjnego

  Przygnębienie Depresja
Nasilenie nastroju Pojawia się złe samopoczucie, chandra, zniechęcenie Obecny jest silny smutek, przygnębienie
Czas trwania Obniżenie nastroju trwa krótko (maksymalnie kilka godzin lub dni). Po pewnym czasie samo przemija  Negatywny nastrój trwa długi czas (przynajmniej dwa tygodnie, częściej kilka miesięcy) i jest stały
Poczucie choroby  Nie ma się poczucia, że jest się chorym, że coś poważnego nam dolega Pojawiają się myśli, że coś z nami jest nie tak, że coś nam dolega, że nie jesteśmy normalni, że jesteśmy chorzy
Przyjemność  Mimo gorszego nastroju jest się w stanie odczuwać przyjemność i satysfakcję Pojawia się brak radości z życia. Przestają cieszyć nie tylko drobne przyjemności, ale również rzeczy przynoszące do tej pory dużą satysfakcję
Energia  Pojawia się przejściowe zniechęcenie do działania. Chwila odpoczynku pozwala jednak odzyskać energię     Pojawia się permanentne zmęczenie. Nawet większa liczba godzin snu i odpoczynku nie powoduje, że ono mija


Dezorganizacja aktywności życiowej

Mimo gorszego samopoczucia jest się w stanie wypełniać swoje obowiązki bez większych zaległości  Wykonywanie codziennych czynności staje się trudne, czasami wręcz niemożliwe. Najdrobniejsza aktywność kosztuje coraz więcej wysiłku. Odkładane zadania zaczynają się piętrzyć i przerastać
Dolegliwości bólowe Zwykle nie występują Często pojawiają się bóle głowy, brzucha, innych części ciała, których nie da się wytłumaczyć żadnym innym problemem zdrowotnym
Sprawność poznawcza  Zwykle nie występuje Pojawiają się problemy z koncentracją uwagi 
i trudności w uczeniu się i zapamiętywaniu nowych rzeczy
Apetyt Nie zmienia się Traci się apetyt, nie ma się ochoty nawet na dania, które do tej pory bardzo się lubiło. Czasami jedzenie wydaje się zupełnie bez smaku. Rzadziej może się pojawić wzmożony apetyt i objadanie się

Objawom osiowym towarzyszą też inne problemy – nieprzyjemne emocje (osamotnienie, lęki, bezradność), negatywny sposób myślenia (o sobie, innych ludziach, przyszłości), poczucie winy, beznadziejności, bezsensu, a także wiele objawów somatycznych (różnego rodzaju bóle, problemy ze snem, apetytem). Taki stan trwa zazwyczaj kilka lub nawet kilkanaście miesięcy. 

Jak rozpoznać depresję?

Depresja u dzieci i młodzieży może objawiać się w bardzo zróżnicowany sposób, często odległy od potocznego wyobrażenia tego problemu. Przygnębienie, apatia, zmęczenie, wycofywanie się z kontaktów bardziej kojarzą się z przeżywaniem depresji. Brak motywacji, niechęć do nauki, odmowa chodzenia do szkoły i liczne nieobecności – już znacznie rzadziej. (tabela 2).

Tabela 2. Jak rozpoznać depresję

Obraz depresji u młodszego dziecka i nastolatków

Mateusz, 8 lat

Przez większość czasu sprawia wrażenie smutnego i przygnębionego. Często płacze lub jest na granicy płaczu i robi wszystko, by się nie rozpłakać.
Na przerwach stara się nie uczestniczyć w zabawach z innymi dziećmi. Zapytany, dlaczego nie dołączy do reszty, odpowiada, że wszystko mu jedno, że nie podoba się mu żadna zabawa lub że go to nudzi.
W domu często kładzie się na łóżku i niczym nie potrafi się zająć.
Od kilku tygodni skarży się na bóle i zmęczenie, mówi, że chyba jest chory. Z tego...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy