Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pracownia pedagogiczna

25 sierpnia 2018

NR 91 (Wrzesień 2017)

Metoda tekstu przewodniego

0 242

Współczesny nauczyciel to osoba, która wciąż doskonali swój warsztat pracy. Chcąc osiągnąć sukces, uatrakcyjnia swoje zajęcia poprzez wprowadzanie innowacyjnych metod, form i pomocy dydaktycznych. Taka otwartość i chęć ciągłego rozwoju stanowi wymaganie stawiane przed dzisiejszym edukatorem, wychowawcą. Coraz częściej nauczyciele wykorzystują w swojej pracy metody aktywizujące, problemowe, praktycznego działania, a wśród nich można wymienić metodę tekstu przewodniego. 

Według W. Zaczyńskiego, nauczanie problemowe „uczy uczniów dostrzegania, formułowania i rozwiązywania problemów oraz sprawdzania wartości rozwiązania, a przede wszystkim aktywizuje intelektualnie i wyzwala aktywność badawczą ucznia. Proces nauczania problemowego opiera się na samodzielnym dochodzeniu uczniów do wiedzy, zarówno tej, która jest samym rozwiązaniem problemu, jak i zdobywanej w toku formułowania problemu, wytwarzania pomysłów i ich weryfikacji”. Istotą omawianej metody jest zredagowanie dla ucznia zadania, które rozwiąże samodzielnie, posługując się treścią tekstu przewodniego, czyli rodzajem instrukcji. Najczęściej metodę wykorzystuje się podczas przedmiotów zawodowych, warto jednak podkreślić, że doskonale sprawdza się ona również w trakcie prowadzenia innych zajęć dydaktycznych i wychowawczych.

Decydując się na zaproponowanie uczniom zrealizowania pierwszej fazy pracy, metody tekstu przewodniego jako zadania domowego, możemy mieć pewność że uczniowie posłużą się dużo szerszym zasobem wiedzy mającym swoje odzwierciedlenie w udzielaniu odpowiedzi na pytania z tekstu przewodniego – mogą bowiem  wykorzystać Internet, biblioteki, własne notatki i podręczniki. Korzystnym elementem będzie również większa ilość czasu na dokonanie samodzielnych poszukiwań.  

Chcąc pracować tą metodą, należy wiedzieć, że na jej całość składa się sześć poniższych faz.

  • 1 Faza – informacji, która polega na zgromadzeniu, wyszukaniu, przypomnieniu sobie przez uczniów wszystkich tych wiadomości teoretycznych, które mogą być przydatne w trakcie rozwiązywania problemu. Pytania sformułowane w tekście przewodnim dla tej fazy pracy powinny prowadzić ucznia do odpowiednich tematów, zagadnień, do których powinny odnosić się wyszukiwane informacje oraz kierować go do właściwych baz wiedzy, w których dane te mogą być dostępne. Rodzaj sformułowanych pytań jest zależny od specyfiki przedmiotu, w ramach którego stosowana jest metoda. W ujęciu praktycznym ta faza będzie polegała na rozdaniu uczniom tekstów przewodnich i arkuszy pracy oraz innych przygotowanych dla nich materiałów dodatkowych. Uczniowie na tym etapie mogą pracować w klasie lub w domu – zależy od wcześniejszych ustaleń. Należy pamiętać o zapewnieniu uczniom możliwości zebrania koniecznych informacji (dostęp do Internetu, literatury i podręczników) w przypadku realizacji tego etapu w szkole. Decydując się na zaproponowanie uczniom zrealizowania pierwszej fazy pracy jako zadania domowego, możemy mieć pewność, że uczniowie posłużą się dużo szerszym zasobem wiedzy mającym swoje odzwierciedlenie w udzielaniu odpowiedzi na pytania z tekstu przewodniego – mogą bowiem wykorzystać Internet, zasoby biblioteki, własne notatki i podręczniki. Korzystnym elementem będzie również większa ilość czasu na dokonanie samodzielnych poszukiwań.
  • 2 Faza – planowanie, która polega na tworzeniu przez ucznia projektu poszczególnych działań, których realizacja doprowadzi do poprawnego wykonania zadania oraz rozwiązania przedstawionego mu problemu. Uczeń przygotowuje plan podejmowanych kolejno czynności, uwzględniający również materiały i narzędzia, które będą niezbędne podczas podejmowanej pracy. W tej fazie rola nauczyciela ogranicza się jedynie do obserwowania pracy uczniów oraz udzielania im pomocy, w razie napotkania jakichkolwiek trudności. 
  • 3 Faza – ustalanie. Na tym etapie uczeń przedstawia nauczycielowi przygotowany przez siebie plan wykonania zadania. Nauczyciel podejmuje następujące działania:
  1. sprawdza efekty dotychczasowej aktywności ucznia oraz weryfikuje poprawność zaprojektowanych przez niego czynności,
  2. wskazuje uczniowi ewentualne błędy czy niedociągnięcia w opracowanej przez niego koncepcji, 
  3. naprowadza ucznia na alternatywną metodę wykonania danego zadania lub rozwiązania problemu, w momencie gdy okazuje się, że dotychczasowy sposób rozumowania ucznia nie gwarantuje osiągnięcia założonych przez niego efektów realizacji zadania,
  4. akceptuje przedstawiony przez ucznia plan działania, co umożliwia uczniowi przejście do kolejnego etapu pracy. 

Praca na tym etapie to głównie prowadzenie konsultacji i uzgodnień ucznia i nauczyciela. W celu lepszego zrozumienia, w tekście przewodnim można zamieścić instrukcję dotyczącą konieczności uzyskania akceptacji nauczyciela przed przystąpieniem do dalszej pracy nad zadaniem. Ten etap pozbawiony jest dodatkowych pytań. Tylko uzyskanie aprobaty nauczyciela umożliwia uczniowi przejście do kluczowej fazy, jaką jest wykonanie 
zadania. 

  • 4 Faza – wykonanie. Na tym etapie uczniowie podejmują praktyczne działanie, realizując poszczególne z zaplanowanych przez siebie czynności. Rola nauczyciela ogranicza się do obserwowania uczniów podczas wykonywanych czynności oraz czuwania nad bezpiecznym i prawidłowym przebiegiem pracy. 
  • 5 Faza – sprawdzenie, które jest niezwykle istotnym elementem zadania, bo dzięki niemu uczniowie rozwijają umiejętności w zakresie autorefleksji nad wykonywaną pracą oraz samodzielności w pokonywaniu pojawiających się trudności. Na tym etapie uczniowie sami oceniają, w jakim zakresie wyniki ich pracy są zbieżne z przyjętymi założeniami i oczekiwaniami. Sprawdzenie dotyczy nie tylko uczniów, lecz również nauczyciela. W tej fazie dokonuje on oceny efektów pracy uczniów. Oceniając, nauczyciel musi się odnieść do podanych uczniom wcześniej kryteriów, wynikiem jest przyznanie odpowiedniej noty lub punktów oraz ocena opisowa. Ocena zamieszczana jest w specjalnym miejscu na arkuszu pracy.
  • 6 Faza – analiza, która polega na wspólnej refleksji przeprow...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Głos Pedagogiczny"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy